Η σχέση μεταξύ του επιπέδου μισθών του γενικότερου δημόσιου τομέα και της οικονομικής ανάπτυξης παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον. Η επιστημονική βιβλιογραφία επιβεβαιώνει τη διαισθητική προσέγγιση ότι συγκριτικά χαμηλοί μισθοί αυξάνουν τον κίνδυνο διαφθοράς, όμως, παρουσιάζει, παράλληλα, μια πιο σύνθετη εικόνα.

Χαμηλές αμοιβές των δημόσιων και ημιδημόσιων υπαλλήλων σε σχέση με τον ιδιωτικό τομέα, τείνουν να μειώνουν το κόστος της ανέντιμης συμπεριφοράς και αποτελούν τροχοπέδη για μια σύγχρονη και αποτελεσματική κρατική υπηρεσία. Αυτό είναι το υπόβαθρο της θεωρίας των «αποτελεσματικών μισθών»:

Ωστόσο, η προσαρμογή μισθών από μόνη της δεν αρκεί. Μελέτη της Παγκόσμιας Τράπεζας τεκμηριώνει ότι, η ανισότητα μισθών εντός του ευρύτερου δημόσιου τομέα είναι ένας πρόσθετος κρίσιμος παράγοντας: σε χώρες με χαμηλή μισθολογική ανισότητα, οι αυξήσεις τείνουν να μειώνουν τη διαφθορά, ενώ, σε χώρες με υψηλή ανισότητα, μπορούν ακόμη και να την ενισχύσουν.

Η σύνδεση των μισθών με την οικονομική ανάπτυξη είναι έμμεση αλλά σημαντική: η διαφθορά, μακροχρόνια, μειώνει τις επενδύσεις, στρεβλώνει την κατανομή πόρων και υπονομεύει την εμπιστοσύνη των οικονομικών παραγόντων. Ορθολογική μισθολογική πολιτική δύναται να συμβάλει στη μείωση της διαφθοράς και να ενισχύσει το περιβάλλον σταθερότητας που απαιτείται για βιώσιμη ανάπτυξη.

Κάποια διεθνή παραδείγματα επιβεβαιώνουν την πιο πάνω ανάλυση:

(α) Σιγκαπούρη: συνδυάζει ανταγωνιστικούς μισθούς σε σχέση με τον ιδιωτικό τομέα, ιδιαίτερα σε εποπτικές και επιστημονικές θέσεις, με αυστηρό πλαίσιο εποπτείας και ανεξάρτητη και αποτελεσματική αρχή κατά της διαφθοράς.

(β) Γεωργία: μετά το 2004, αποφάσισε αύξηση μισθών και αναδιάρθρωση δημόσιων θεσμών, μειώνοντας θεαματικά τη διαφθορά.

(γ) Δανία: διατηρεί σχετικά συμπιεσμένες μισθολογικές κλίμακες και εξαιρετικά ισχυρούς εποπτικούς θεσμούς, επιτυγχάνοντας, σταθερά, χαμηλή διαφθορά.

Για την Κύπρο προκύπτουν τέσσερα βασικά διδάγματα:

1. Αποφυγή υποαμοιβής σε κρίσιμες θέσεις του ευρύτερου δημόσιου τομέα: η χώρα ανταγωνίζεται τον ιδιωτικό τομέα και διεθνείς οργανισμούς για εξειδικευμένο προσωπικό. Υποαμοιβή σε διευθυντικές, ρυθμιστικές, εποπτικές, ελεγκτικές και άλλες εξειδικευμένες θέσεις αυξάνει τον κίνδυνο διαρροής ταλέντων και δημιουργεί κίνητρα για σύγκρουση συμφερόντων. Ανταγωνιστικοί μισθοί ενισχύουν τη σταθερότητα και την ποιότητα της δημόσιας διοίκησης.

2. Μείωση μισθολογικών ανισοτήτων εντός του γενικότερου δημοσίου: με τη δημιουργία συνεκτικών και διαφανών μισθολογικών δομών που μειώνουν τα κίνητρα για διαφθορά.

3.Απόρριψη της λογικής ότι «πολύ υψηλοί μισθοί ισούνται με καλή διακυβέρνηση»: η εμπειρία διδάσκει ότι, χωρίς ισχυρό θεσμικό πλαίσιο, αυστηρή εποπτεία και λογοδοσία, οι υψηλοί μισθοί δεν επιφέρουν το προσδοκούμενο αποτέλεσμα.

4. Ενσωμάτωση της μισθολογικής πολιτικής σε ευρύτερη στρατηγική διαφάνειας, που να συνοδεύεται από αξιοκρατικές προσλήψεις, μηχανισμούς αποτελεσματικής αξιολόγησης και συνεχούς ανάπτυξης δεξιοτήτων, πάταξη γραφειοκρατίας, διαφάνεια, ανοικτά δεδομένα και αποτελεσματική επιβολή κανόνων συμπεριφοράς, με βάση σύγχρονα πρότυπα.

Η Κύπρος, με το μικρό της μέγεθος και τη σχετικά επαρκή διοικητική ικανότητα, δύναται να αξιοποιήσει διεθνή παραδείγματα άριστης πρακτικής και να διαμορφώσει ένα σύστημα μισθών του ευρύτερου δημόσιου τομέα, που να είναι ωφέλιμο για τους δημόσιους και ημιδημόσιους υπαλλήλους και, παράλληλα, να ενισχύει την ανάπτυξη.

Ο Ανδρέας Χαραλάμπους και ο Όμηρος Πισσαρίδης είναι οικονομολόγοι και οι απόψεις που εκφράζουν είναι προσωπικές.