Σχεδόν τρεις χιλιάδες χρόνια μετά τη σύνθεσή της, η Οδύσσεια εξακολουθεί να διαβάζεται, και να μεταφράζεται, να συναρπάζει και να συγκινεί τους αναγνώστες της σε όλο τον κόσμο, να συνομιλεί με κάθε εποχή και να φτάνει ακόμα και στη μεγάλη οθόνη. Τώρα, ένα κορυφαίο, διαχρονικό έργο όχι μόνο της ελληνικής, αλλά και της παγκόσμιας επικής παράδοσης συναντά τους αναγνώστες της Καθημερινής μέσα από μια εμβληματική μετάφραση: εκείνη του Νίκου Καζαντζάκη και του Ι. Θ. Κακριδή.

Δύο κορυφαίες μορφές των ελληνικών γραμμάτων, ένας διαπρεπής φιλόλογος και ομηριστής και ένας από τους σπουδαιότερους Νεοέλληνες λογοτέχνες, ένωσαν τις δυνάμεις τους σε ένα εγχείρημα του οποίου η ολοκλήρωση απαίτησε δύο και πλέον δεκαετίες. Ο Κακριδής εργαζόταν πάνω στο αρχαίο κείμενο, ο Καζαντζάκης το μετέφερε στον ρυθμό του νεοελληνικού λόγου και οι δυο τους δούλευαν ξανά και ξανά κάθε στίχο, κάθε λέξη, κάθε εικόνα. Στόχος τους ήταν ένας Όμηρος όσο το δυνατόν πιο πιστός στο πρωτότυπο, αλλά ταυτόχρονα ζωντανός και ποιητικός για τον σύγχρονο αναγνώστη.

Η εργασία τους δεν περιορίστηκε στην πιστή απόδοση του αρχαίου κειμένου. Αναζήτησαν στη νεοελληνική γλώσσα τον ρυθμό, τον εκφραστικό πλούτο και τον τόνο αποδίδοντας τον περιπετειώδη και παραμυθικό αέρα της Οδύσσειας. Το ζητούμενο ήταν ο Όμηρος να μπορέσει να «ξαναζήσει» σε μια νεότερη γλώσσα και ο κόσμος του να παραμείνει ένας κόσμος χρονικά μακρινός, αλλά οικείος.

Η Οδύσσεια έχει, μάλιστα, μια ιδιαίτερη ιστορία. Ο Καζαντζάκης ολοκλήρωσε το πρώτο σχέδιο της μετάφρασής της το 1942, όμως δεν πρόλαβε να δει το έργο τυπωμένο. Μετά τον θάνατό του, το 1957, ο Κακριδής συνέχισε μόνος του την επεξεργασία, δουλεύοντας επί οκτώ ακόμη χρόνια, ώσπου η μετάφραση εκδόθηκε το 1965.

Γιατί, όμως, ο Όμηρος εξακολουθεί να μας αφορά; Γιατί ο κόσμος του, όσο μακρινός κι αν είναι, παραμένει κοντά στην ανθρώπινη εμπειρία: ο πόλεμος και η απώλεια, η οργή και η συμφιλίωση, η περιπλάνηση και η επιστροφή, η μνήμη, η επιθυμία και τα πάθη των ανθρώπων. Έτσι, οι άνθρωποι κάθε εποχής στην Ελλάδα και σε όλο τον κόσμο μπορούν να τον διαβάσουν ξανά και να αναγνωρίσουν σε αυτόν κάτι από τον δικό της κόσμο.

Η Καθημερινή παρουσιάζει την Οδύσσεια σε μια ξεχωριστή έκδοση, σε αυτή την κλασική μετάφραση. Ο Όμηρος άντεξε σχεδόν τρεις χιλιετίες – και μαζί του εξακολουθούν να ζουν ο Αχιλλέας και ο Οδυσσέας, οι θεοί και οι ήρωες, οι ιστορίες του πολέμου και της επιστροφής.

Την Κυριακή 11 Οκτωβρίου, η Οδύσσεια σε μετάφραση των Καζαντζάκη και Κακριδή κυκλοφορεί μαζί με την Καθημερινή και ξαναβρίσκει τη θέση της στη βιβλιοθήκη μας.