Γράφει ο Γιώργος Βενιέρης

Στις 30 Σεπτεμβρίου 1961, ένα εντεκάχρονο κορίτσι από την Κύπρο βλέπει να δημοσιεύεται στο βρετανικό εφηβικό περιοδικό «Girl» η επιστολή που είχε στείλει λίγες εβδομάδες νωρίτερα. Η μικρή συντάκτρια λεγόταν Μαίρη Αντζελα Μπάρνετ και είχε επιλέξει να απευθυνθεί σε συνομήλικούς της γράφοντας για την ιστορία του νησιού όπου μεγάλωνε, την Κύπρο. Λίγα χρόνια αργότερα θα γινόταν γνωστή ως Αντζι Μπόουι, αφού θα γινόταν η πρώτη σύζυγος του δημοφιλούς τραγουδιστή Ντέιβιντ Μπόουι, και η Μεγαλόνησος θα αποκτούσε μια μικρή αλλά ξεχωριστή θέση στη μουσική διαδρομή του Βρετανού καλλιτέχνη. Την ίδια επιστολή θα έφερνε ξανά στο φως 55 χρόνια αργότερα η αγγλόφωνη ημερήσια εφημερίδα Cyprus Mail, αναδημοσιεύοντάς τη στο φύλλο της 11ης Ιανουαρίου 2016, με αφορμή τον θάνατο του μεγάλου τραγουδιστή μόλις μια ημέρα νωρίτερα.

Η επιστολή έλεγε τα εξής:

«Ονομάζομαι Μαίρη Αντζελα. Είμαι έντεκα ετών και ζω στην Κύπρο. Οι γονείς μου κι εγώ μένουμε σε ένα χωριό που ονομάζεται Ξερός.

Η Κύπρος έχει παίξει συχνά σημαντικό ρόλο στην ιστορία της Μεσογείου. Ο βασιλιάς Ριχάρδος ο Λεοντόκαρδος παντρεύτηκε την πριγκίπισσα Βερεγγάρια της Κύπρου και πέρασε τον μήνα του μέλιτος στο κάστρο του Αγίου Ιλαρίωνα. Ωστόσο, δεν ωφέλησε ιδιαίτερα το νησί, και τελικά το πούλησε στους Ναΐτες Ιππότες για 1.000 λίρες (σ.σ. οι ιστορικές πηγές αναφέρουν ως τίμημα 100.000 χρυσά βυζαντινά – bezants).

Ο Απόστολος Παύλος και ο Απόστολος Βαρνάβας αποβιβάστηκαν στο παλιό λιμάνι της Σαλαμίνας, σε ένα από τα ιεραποστολικά τους ταξίδια. Στην οικία του Ρωμαίου διοικητή, στην παλιά πρωτεύουσα, την Πάφο, ο Παύλος έκανε να τυφλωθεί ένας ψευδοπροφήτης που ονομαζόταν Βαριησούς, ο οποίος δεν πίστευε ότι ο Παύλος ήταν αγγελιοφόρος του Θεού.

Στους Σόλους υπάρχει ένα παλιό αμφιθέατρο που χρονολογείται πολλά χρόνια πίσω. Η Κύπρος είναι ένα νησί με μοναστήρια· ένα από αυτά είναι χτισμένο μέσα στους βράχους, και τα χέρια και τα πόδια των αγαλμάτων αυτού του μοναστηριού έσπασαν και καταστράφηκαν από τους μουσουλμάνους.

Στα ανοικτά της νοτιοδυτικής ακτής βρίσκεται ο Βράχος της Αφροδίτης (Venus), της θεάς της ομορφιάς και του έρωτα, η οποία υποτίθεται ότι γεννήθηκε από τον αφρό της θάλασσας. Η ψηλότερη κορυφή της Κύπρου είναι ο Ολυμπος, στα 6.403 πόδια.

Μαίρη Αντζελα Μπάρνετ».

Η Αντζι Μπόουι με τον Ντέιβιντ Μπόουι. (Πηγή madelibex.com)

Το παιδικό αυτό κείμενο φωτίζει τη σχέση που είχε ήδη αναπτύξει η Αντζι με την Κύπρο. Αλλωστε είχε γεννηθεί εκεί, και ειδικότερα στον Αγιο Δομέτιο της Λευκωσίας, στις 25 Σεπτεμβρίου 1949. Ο πατέρας της, Τζορτζ Μίλτον Μπάρνετ, ήταν Αμερικανός αγγλικής καταγωγής που εργαζόταν σε μεταλλευτική βιομηχανία του νησιού και μαζί με την Καναδή, πολωνικής καταγωγής μητέρα της, Ελενα Μαρία Γκαλάς Μπάρνετ ζούσαν για χρόνια στην περιοχή του Ξερού. Η ίδια θα έλεγε πολλά χρόνια αργότερα, μιλώντας στην εφημερίδα «Guardian» πως ανάμεσα στις πρώτες εικόνες της ζωής της ήταν ο όμορφος κυπριακός ουρανός και οι φοίνικες, ενώ, ακόμη και όταν ως έφηβη φοιτούσε σε σχολείο στην Ελβετία, φρόντιζε να επιστρέφει στο νησί τα Χριστούγεννα και τα καλοκαίρια.

Τον δεσμό με τον τόπο των παιδικών της χρόνων είχε περιγράψει επίσης πολύ πιο συναισθηματικά σε αυτοβιογραφικό κείμενό της, υπό τον τίτλο «Land of Passion» («Η γη του πάθους»), που δημοσιεύθηκε το 2000 στην προσωπική της ιστοσελίδα. Δήλωνε «Κύπρια από ιδιοσυγκρασία» και έγραφε πως το νησί «βρίσκεται στην καρδιά μου». Ανακαλούσε μυρωδιές, τόπους και πρόσωπα από την περίοδο που πέρασε εκεί. Μάλιστα φρόντισε να πηγαινοέρχεται στη Λευκωσία τακτικά μέχρι και το καλοκαίρι του 1974 που εισέβαλαν οι Τούρκοι και κατέλαβαν σε δύο φάσεις, περίπου το 37% του εδάφους.

Η Αντζι Μπόουι το 2020 (πηγή Wikipedia)

Ενα τραγούδι ακούγεται από το τηλέφωνο

Η γνωριμία της με τον Ντέιβιντ Μπόουι θα γίνει στο Λονδίνο τον Απρίλιο του 1969, μέσω του κοινού τους φίλου Κάλβιν Μαρκ Λι, στελέχους της δισκογραφικής εταιρείας «Mercury Records», με τον οποίο εκείνη συνεργαζόταν. Η Αντζι ήταν 19 ετών και ο μετέπειτα σύζυγός της 22. Η ίδια θυμόταν αργότερα ένα δείπνο των τριών στο Dumpling Inn, στο Σόχο, έπειτα από το οποίο πέρασε τη νύχτα μαζί με τον Μπόουι. Η γνωριμία εξελίχθηκε σύντομα σε σχέση.

Τα Χριστούγεννα του ίδιου έτους, ενώ εκείνη βρισκόταν στην Κύπρο με τους γονείς της, ο Μπόουι την καλεί στο τηλέφωνο από τη Βρετανία και της τραγουδά μια καινούργια σύνθεσή του, το «The Prettiest Star» («Το πιο όμορφο αστέρι»), που είχε γράψει για εκείνη. Εκείνη χαμογελά, νιώθει περισσότερο ερωτευμένη από ποτέ και γοητευμένη που το αγόρι της κάθισε και έγραψε για εκείνη τραγούδι. Δύο ημέρες αργότερα είχε πάρει το αεροπλάνο και βρισκόταν για μια ακόμη φορά στη βρετανική πρωτεύουσα και ειδικότερα στο στούντιο της «Mercury Records», όπου ο κιθαρίστας Μαρκ Μπόλαν ηχογραφούσε το οργανικό μέρος του τραγουδιού.

Το τραγούδι κυκλοφόρησε ως single στις 6 Μαρτίου 1970, με παραγωγό τον Τόνι Βισκόντι, και στις 19 Μαρτίου, λιγότερο από δύο εβδομάδες αργότερα, η Αντζι και ο Μπόουι θα παντρευτούν. Τον Μάιο του επόμενου έτους, το 1971, θα αποκτήσουν τον γιο τους, Ντάνκαν Τζόουνς. Το τραγούδι τους, το «The Prettiest Star», θα έμπαινε τον Απρίλιο του 1973 στο άλμπουμ «Aladdin Sane» με νέα ηχογράφηση, μαζί με άλλα 9 κομμάτια. Επελέγη να είναι το πρώτο τραγούδι της δεύτερης πλευράς του βινυλίου.

Ο δημοφιλής τραγουδιστής Ντέιβιντ Μπόουι σε φωτογραφία του 1967. (Πηγή Wikipedia)

Το ταξίδι του Μπόουι στην Κύπρο

Το 1972 θα ήταν μια καθοριστική χρονιά για τον Ντέιβιντ Μπόουι. Η κυκλοφορία του άλμπουμ «The Rise and Fall of Ziggy Stardust and the Spiders from Mars» («Η άνοδος και η πτώση του Ziggy Stardust και των αραχνών από τον Αρη»), σε συνδυασμό με τη δημιουργία του Ziggy Stardust, της εκκεντρικής ανδρόγυνης περσόνας που είχε εμπνευστεί και υποδυόταν, τον έφερε στο κέντρο της βρετανικής και, πολύ γρήγορα, της διεθνούς μουσικής σκηνής. Την ίδια χρονιά θα ταξίδευε οικογενειακώς στην Κύπρο.

Θα νοίκιαζαν μια βίλα στην Κερύνεια κι εκεί θα περνούσαν τις διακοπές μαζί με μέλη του συγκροτήματός του. Ο Μπόουι εντυπωσιάστηκε από το νησί. Σε μία από τις εξορμήσεις τους πήγαν μαζί με τον μικρό τους γιο στα Λεύκαρα, όπου εκείνος της αγόρασε χειροποίητα τοπικά κεντήματα για το σπίτι τους. «Ηταν πολύ γλυκός» έχει αναφέρει η ίδια.

Το εξώφυλλο του single του τραγουδιού «The Prettiest Star».

Το 1974 και ο αποχαιρετισμός

Δύο χρόνια αργότερα η Κύπρος της Αντζι θα άλλαζε δραματικά. Η ίδια βρέθηκε ξανά στο νησί το 1974 για θερινές διακοπές. Θα έφευγε όμως άρον άρον από το αεροδρόμιο της Λευκωσίας με μία από τις τελευταίες πτήσεις, την ώρα που οι Τούρκοι ξεκινούσαν την απόβαση. «Κάποτε θα ήθελα να ξαναδώ το σπίτι μου, τα μέρη που είχα παίξει στο στολίδι της Μεσογείου», έχει πει. Δεν μιλούσε για την Κύπρο ως έναν ακόμη τόπο από τους πολλούς στους οποίους είχε ζήσει ή ταξιδέψει. Στις αναμνήσεις της το νησί συνδεόταν με την οικογένεια, την παιδική ηλικία, τις πρώτες εμπειρίες και τελικά με μια απότομη ιστορική τομή. Αυτή η βιογραφική διάσταση είναι απαραίτητη για να καταλάβουμε γιατί ο στίχος που θα εμφανιζόταν λίγα χρόνια αργότερα στη μουσική του Μπόουι απέκτησε τόσο ισχυρό συμβολισμό.

O Μπόουι ερμηνεύει το τραγούδι «Rebel Rebel» στην εκπομπή TopPop της ολλανδικής τηλεόρασης τον Φεβρουάριο του 1974. (Πηγή Wikipedia)

«Cyprus is my island»

Στις 25 Μαΐου 1979 κυκλοφόρησε στη Βρετανία το «Lodger», το άλμπουμ που ολοκλήρωσε την περίοδο συνεργασίας του Μπόουι με τον μουσικό Μπράιαν Ινο η οποία έμεινε γνωστή ως «Berlin Trilogy» («Τριλογία του Βερολίνου»). Η επίσημη ιστοσελίδα του καλλιτέχνη το περιγράφει ως έναν δίσκο με έντονη την αίσθηση της περιπλάνησης και της γεωγραφικής φυγής. Το τρίτο κομμάτι της πρώτης πλευράς ήταν το «Move On» («Προχώρα»), γραμμένο εξ ολοκλήρου από τον Μπόουι.

O Ντέιβιντ Μπόουι κατά τη διάρκεια της περιοδείας του Glass Spider το 1987. (Πηγή Wikipedia)

O Ντέιβιντ Μπόουι κατά τη διάρκεια της περιοδείας Ziggy Stardust Tour το 1972. (Πηγή Wikipedia)

Το τραγούδι κινείται ανάμεσα σε ταξίδια, προορισμούς και την ανάγκη για συνεχή μετακίνηση. Ανάμεσα στις γεωγραφικές αναφορές του, ακούγεται και η φράση «Cyprus is my island» («Η Κύπρος είναι το νησί μου»). Η προσωπική ιστορία του Μπόουι προσφέρει μια εύλογη εξήγηση για την παρουσία του νησιού στους στίχους. Είχε γνωρίσει την Κύπρο μέσω της πρώτης του συζύγου, ταξίδεψε μαζί της στο νησί, έζησε την οικογενειακή εμπειρία της Κερύνειας και των Λευκάρων και γνώριζε πόσο βαθιά συνδεόταν εκείνη με τον τόπο όπου είχε μεγαλώσει. Να σημειωθεί τέλος ότι το άλμπουμ «Lodger» κυκλοφόρησε όταν ο γάμος τους πλησίαζε ήδη στο τέλος του. Το διαζύγιο εκδόθηκε το 1980.

O Ντέιβιντ Μπόουι το 2002. (Πηγή Wikipedia, φωτογράφος, Adam Bielawski)