Τα πλούτη του είναι αμύθητα. Η εξουσία του, τεκμήριο και αυτή της απόστασης που τον χωρίζει από την ταπεινή του καταγωγή, του επιτρέπει πλέον να συνομιλεί με όποιον ισχυρό της εποχής του –της δεκαετίας του ’70– επιθυμεί: από τους συγγενείς του Φράνκο, μέχρι τους συνεργάτες του Φιντέλ. Πώς θα μπορούσε ο Μάρκος Τιμολέων, ο πανίσχυρος Ελληνας μεγιστάνας, να μην ελέγχει αμείλικτα και τη μοναχοκόρη και κληρονόμο του, Σοφία; 

Σκηνοθετημένη από τον Μιγκέλ Ανχελ Χιμένεθ και με ένα σενάριο βασισμένο στο ομώνυμο μυθιστόρημα του Πάνου Καρνέζη (το οποίο αντλεί έμπνευση από τον βίο και την πολιτεία του Αριστοτέλη Ωνάση), η ταινία «Το πάρτι γενεθλίων» –που παίζεται από χθες στις αίθουσες– παρακολουθεί τον Μάρκο Τιμολέοντα στο ιδιωτικό του νησί –μια κινηματογραφικά απόκοσμη και μυστηριώδη Κέρκυρα–, τη νύχτα που, προκειμένου να ορίσει το μέλλον της κληρονομιάς του, έχει βαλθεί να εφαρμόσει, στο ίδιο το πάρτι γενεθλίων της Σοφίας, ένα αδίστακτο σχέδιο: να αποτρέψει αυτό που για μια κόρη είναι φυσικό, αλλά για τον συγκεκριμένο πατέρα απαράδεκτο. Και ενώ ο παντοδύναμος εξουσιαστής συναντά την αντίσταση της ατίθασης εξουσιαζόμενης, διακυβεύεται εδώ και κάτι βαθύτερο από μία νίκη ή μια ήττα.

«Ο τρόπος που ο Μάρκος Τιμολέων έχει χτίσει την αυτοκρατορία του, δεν του επιτρέπει να δεχτεί τη ζωή όπως έρχεται, καθώς αρνείται ορισμένες πλευρές της και προσπαθεί να ρυθμίσει τους πάντες και τα πάντα», λέει στην «Κ» ο Γουίλεμ Νταφόε, που στην ταινία υποδύεται τον Ελληνα μεγιστάνα. «Ετσι όμως δεν επιτρέπεις στους ανθρώπους να ανακαλύψουν ή να γίνουν αυτό που πραγματικά είναι», συνεχίζει ο ηθοποιός και εξηγεί: «Οταν διαθέτεις δύναμη, αποφασιστικότητα, φιλοδοξία, οι άλλοι δεν σου ανοίγονται, η συμπεριφορά τους διαμορφώνεται από εσένα, όχι από τις αληθινές τους επιθυμίες. Περπατούν γύρω σου στις μύτες των ποδιών τους, προσπαθώντας είτε να κερδίσουν την εύνοιά σου, είτε να κρύψουν τον πραγματικό τους εαυτό. Δεν αποκτάς αυθεντική σχέση μαζί τους. Και όταν αυτό αφορά την οικογένειά σου, είναι στα αλήθεια τραγικό. Πιστεύεις ότι συσσωρεύοντας πλούτο και εξουσία, τους προσφέρεις τα πάντα, όμως, εστιάζοντας αποκλειστικά εκεί, χάνεις τη ζωή και δεν αφήνεις χώρο για όλες τις πτυχές της ανθρώπινης εμπειρίας».

Ο ανθρωπότυπος

Αγαπητός για τις ερμηνείες του σε ταινίες όπως «Platoon», «Ο τελευταίος πειρασμός», «The Florida project» κ.ά., ο Γουίλεμ Νταφόε δεν χρειάστηκε να μελετήσει με διεξοδικό τρόπο υπαρκτά πρόσωπα για να εμβαθύνει στον ρόλο του Ελληνα μεγιστάνα. Το σενάριο, λέει, ήταν από μόνο του «δυνατό» και ο ίδιος είχε μια επαρκή εικόνα για τέτοιες προσωπικότητες. Ενδεικτικά, αναφέρει το παράδειγμα ενός σύγχρονου, εργασιομανούς επιχειρηματία, που καθώς δουλεύει ασταμάτητα δεν γνωρίζει καλά ούτε τους δικούς του ανθρώπους. Σε ακόμα μεγαλύτερη κλίμακα, «όταν η δίψα για πλούτο και εξουσία είναι τεράστια, τότε δεν καταστρέφεις μόνο τον εαυτό σου –επειδή δεν ζεις πραγματικά– αλλά προκαλείς και χάος γύρω σου.

Το βλέπουμε σήμερα παντού, αυτή η διαστρεβλωμένη αίσθηση σπουδαιότητας διαλύει τη σχέση των ανθρώπων με τη ζωή, τον κόσμο, τους συνεργάτες, όλους», λέει ο Αμερικανός ηθοποιός. Υπήρχε πάντως κάτι, διευκρινίζει, που το έψαξε λίγο παραπάνω για τις ανάγκες της ταινίας: το πολιτικό περιβάλλον της εποχής της, «όπου ένας συγκεκριμένος τύπος πολιτικού υπολογισμού και διαφθοράς μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για την απόκτηση πλούτου», σημειώνει ο Νταφόε. «Τη δεκαετία του ’70», προσθέτει, «όλα αυτά πιθανότατα γίνονταν αρκετά διακριτικά. Σήμερα, βλέπουμε παρόμοιες συναλλαγές σχεδόν μπροστά στα μάτια όλων».

Δεν γινόταν να μην του ζητήσουμε μερικά παραδείγματα, ούτε εκείνος όμως ήθελε να αναφερθεί σε κάτι πιο συγκεκριμένο από «όλους αυτούς τους επιχειρηματίες που αξιοποιούν την πολιτική τους επιρροή για να πλουτίσουν». Κάπως έτσι, η συζήτησή μας πέρασε σε ένα θέμα όχι ακριβώς ασύνδετο με τα παραπάνω. Ανησυχεί άραγε και εκείνος για όσα φέρνει στον κινηματογράφο η τεχνητή νοημοσύνη ή έχει κουραστεί να ακούει ένα σωρό απόψεις για το ζήτημα; Παρότι βέβαιος ότι μπορεί να χρησιμοποιηθεί για καλούς σκοπούς, ο Νταφόε τονίζει ότι αυτή τη στιγμή η νέα τεχνολογία λειτουργεί κυρίως ως εργαλείο των επιχειρήσεων. Και αφήνει εκτός το κομμάτι της φύσης.

«Οταν λέω φύση», εξηγεί, «το λέω με την ευρύτερη, πνευματική έννοια, με την έννοια των φυσικών πραγμάτων, από τα οποία εμείς αφαιρούμε την ατέλεια, το ρίσκο, την απρόβλεπτη διάσταση της ζωής. Καθώς εξαφανίζονται όλα αυτά, χάνουμε την ουσία. Γιατί είμαστε ζωντανοί οργανισμοί, ανταποκρινόμαστε στον κόσμο με έναν φυσικό τρόπο, ειδάλλως ζούμε μόνο μέσα στο κεφάλι μας και το μυαλό, από μόνο του, δεν μας εξελίσσει», παρατηρεί ο ηθοποιός.

«Η τεχνητή νοημοσύνη», καταλήγει, «ίσως ενεργοποιεί ορισμένους μηχανισμούς του εγκεφάλου που συνδέονται με την ευχαρίστηση, αλλά δεν συνεισφέρει στη βιωμένη εμπειρία της ζωής. Το οποίο είναι σημαντικό, ειδάλλως θα καταλήξουμε όλοι καθισμένοι σε μια καρέκλα, απορροφημένοι από το Instagram. Ξέρω ότι ακούγομαι σαν γέρος και καταλαβαίνω ότι όλα αυτά είναι ελκυστικά ως τρόπος διαφυγής. Ομως είναι σημαντικό να μπορείς να αντιμετωπίζεις την πλήξη. Να αντέχεις την αβεβαιότητα. Να αφήνεις χώρο για το μυστήριο, για την περιέργεια. Για όλα εκείνα τα στοιχεία που η τεχνητή νοημοσύνη απομυζά από τα πράγματα».