Η Σύνοδος των ΜED 9 , τοποθετήθηκε για την προσπάθεια που καταβάλλει η Κύπρος για ένταξη στη Ζώνη Σέγκεν. Όπως αναφέρεται συγκεκριμένα, «Επαναλαμβάνοντας τη σημασία για περαιτέρω ενίσχυση της Ζώνης Σένγκεν, ενόψει της πλήρους ένταξης της Κύπρου, χαιρετίζουμε το θετικό αποτέλεσμα της έκθεσης της Επιτροπής 2025/2026 για την Κύπρο και την έναρξη των συζητήσεων στο Συμβούλιο της ΕΕ. Προσβλέπουμε στην έγκαιρη ολοκλήρωση των εναπομείναντων βημάτων, αναγνωρίζοντας ότι η πλήρης συμμετοχή της Κύπρου θα ενισχύσει τη συλλογική ικανότητα και ασφάλεια της Ζώνης Σένγκεν».

Σύντομη συνάντηση είχαν στο πλαίσιο των διεργασιών της συνόδου είχαν οι ηγέτες Κύπρου, Ελλάδας, Γαλλίας οι οποίοι συζήτησαν μεταξύ άλλων τις εξελίξεις που αφορούν τα επόμενα βήματα του GSI.

Όπως είχε γράψει τον Σεπτέμβριο η «Κ, οι επόμενοι δύο μήνες κρίνονται καθοριστικής σημασίας για την εξέλιξη του μεγαλεπήβολου ενεργειακού έργου της Ανατολικής Μεσογείου που έχει στον πυρήνα του την άρση της ενεργειακής απομόνωσης της Κυπριακής Δημοκρατίας καθώς και την ενίσχυση της ενεργειακής ασφάλειας χωρών της περιοχής. Όλες οι πληροφορίες που υπάρχουν συγκλίνουν πως τα άμεσα ενδιαφερόμενα μέρη στο ενεργειακό έργο είναι αποφασισμένα να ξεπεράσουν τα εμπόδια που θέτει η Τουρκία και που στο παρελθόν οδήγησαν στην αναστολή των εργασιών. Η ενίσχυση του μετοχικού σχήματος του φορέα που θα υλοποιήσει το έργο (Great Sea Interconnector) με την απόκτηση του πλειοψηφικού πακέτου μετοχών από τον γαλλικό όμιλο Meridiam με ποσοστό 66%, έχει δημιουργήσει νέα δεδομένα τα οποία θα αποκαλυφθούν επί του πεδίου, όταν εκδοθεί η Navtex που θα ανάψει το πράσινο φως για επανέναρξη των ερευνών βυθού σε τμήματα της υφαλοκρηπίδας Κύπρου και Ελλάδας και σε διεθνή ύδατα μεταξύ Κάσου και Κύπρου.

Αναφερόμενος στο έργο GSI, ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας τόνισε την τεράστια σημασία του έργου αυτού, το οποίο ενδιαφέρει την Ευρώπη τα μέγιστα, σημειώνοντας τα οφέλη σε θέματα ενεργειακής ασφάλειας και επάρκειας της ΕΕ, καθώς και τη σημασία του στο πλαίσιο του IMEC.

Το μήνυμα του Προέδρου

Σε ένα ευρύ φάσμα παραγόντων που άπτονται της σταθερότητας, της ασφάλειας, της συνδεσιμότητας και της ενεργειακής επάρκειας στην περιοχή της Μεσογείου, αλλά και ευρύτερα της Ευρώπης, αναφέρθηκε ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας κ. Νίκος Χριστοδουλίδης κατά τις Παρεμβάσεις του σε θεματικές ενότητες στο πλαίσιο της 13ης Συνόδου MED9, που πραγματοποιείται στο Σπλιτ, της Κροατίας, με τη συμμετοχή των ηγετών των κρατών μελών της MED9, καθώς και των επικεφαλής των θεσμών της ΕΕ.

Στη θεματική για την προετοιμασία του επικείμενου Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας έθεσε ζητήματα που αφορούν την ενεργειακή ασφάλεια της Ευρώπης και τη συμβολή της Κυπριακής Δημοκρατίας στον τομέα αυτό, θέματα που άπτονται της συνδεσιμότητας της Κύπρου με την υπόλοιπη Ευρώπη ως το νοτιοανατολικότερο της άκρο, ενώ αναφέρθηκε εκτενώς και στο κρίσιμο θέμα του Πολυετούς Δημοσιονομικού Πλαισίου.

Ο Πρόεδρος Χριστοδουλίδης υπογράμμισε τη σημασία του ρόλου των μεσογειακών κρατών μελών της ΕΕ προς ενίσχυση της μεσογειακής διάστασης των πολιτικών της Ένωσης, ξεκινώντας από το νέο ΠΔΠ, όπου πρέπει να διασφαλιστεί επαρκής χρηματοδότηση σε θέματα που απασχολούν τα μεσογειακά ΚΜ, όπως η αντιμετώπιση του Μεταναστευτικού, η πολιτική συνοχής, η κοινή αγροτική πολιτική, η συνδεσιμότητα και οι υποδομές.

Αναφερόμενος στο έργο GSI, ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας τόνισε την τεράστια σημασία του έργου αυτού, το οποίο ενδιαφέρει την Ευρώπη τα μέγιστα, σημειώνοντας τα οφέλη σε θέματα ενεργειακής ασφάλειας και επάρκειας της ΕΕ, καθώς και τη σημασία του στο πλαίσιο του IMEC.

Αναφέρθηκε, επίσης, στις σχέσεις καλής γειτονίας που διατηρεί η Κυπριακή Δημοκρατία με τα κράτη της περιοχής, φέροντας ως παράδειγμα τη σύσταση του Περιφερειακού Κέντρου Πυρόσβεσης στην Κύπρο (CRAFS) με την στήριξη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και τη συμβολή της Κύπρου, μέσα από διάφορες πρωτοβουλίες, προς επίτευξης σταθερότητας και ειρήνης στην περιοχή.

Κατά τη δεύτερη θεματική, με τίτλο «Βιώσιμη Μεσόγειος», ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας ανέπτυξε την περιφερειακή πρωτοβουλία EMME-CCI της Κυπριακής Δημοκρατίας για την αντιμετώπιση των συνεπειών της Κλιματικής Αλλαγής, επισημαίνοντας παράλληλα ως απτό παράδειγμα περιφερειακής συνεργασίας τη σύσταση του CRAFS.

Επεσήμανε, επίσης, ότι στον πυρήνα της εθνικής προσέγγισης της Κύπρου είναι η ενίσχυση των συνεργειών και συνεργασιών με χώρες της περιοχής, με στόχο την αντιμετώπιση κοινών κλιματικών και περιβαλλοντολογικών προκλήσεων.

Εξάλλου, κατά τη διάρκεια του γεύματος εργασίας, που έλαβε χώρα και στην παρουσία του Πρίγκιπα-Διαδόχου της Ιορδανίας, συζητήθηκε η κατάσταση στη Μέση Ανατολή, με τον Πρόεδρο Χριστοδουλίδη στη Παρέμβαση του, να αναφέρεται, ανάμεσα σε άλλα, στην ανάγκη στήριξης Ιορδανίας και Αιγύπτου ως χώρες κρίσιμης σημασίας για την σταθερότητα της περιοχής, στην ανάγκη ανάληψης δράσης από ΕΕ για να μη δημιουργηθεί κενό ασφαλείας στον Λίβανο, αλλά και στον σημαντικό ρόλο της Κυπριακής Δημοκρατίας σε ανθρωπιστικής φύσεως ζητήματα στην περιοχή, όπως ο θαλάσσιος διάδρομος «Αμάλθεια» και η δράση της στην εκκένωση πληθυσμών από εμπόλεμες ζώνες.

Στο περιθώριο της Συνόδου, ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας είχε διμερή συνάντηση με την Πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής κα Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν την οποία, μεταξύ άλλων, απασχόλησαν οι εξελίξεις στο Κυπριακό και τα εναπομείναντα βήματα για την πλήρη ένταξη της Κύπρου στη Ζώνη Σένγκεν.

Αποσπάσματα από την Κοινή Διακήρυξη του Σπλιτ-MED9

Επαναλαμβάνουμε την προσήλωση μας σε μια συνολική λύση του κυπριακού προβλήματος εντός του πλαισίου των ΗΕ, όπως καθορίζεται από τα σχετικά ψηφίσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας των ΗΕ και σύμφωνης με το κεκτημένο, τις αρχές και τις αξίες της ΕΕ. Το κυπριακό πρόβλημα είναι ευρωπαϊκό. Εκφράζουμε την εκτίμηση μας για τις προσπάθειες του Γενικού Γραμματέα των ΗΕ, περιλαμβανομένης της πρόσφατης επίσκεψης του στην Κύπρο και χαιρετίζουμε την πρόθεση του να συγκαλέσει7 διευρυμένη συνάντηση με όλα τα μέρη, στοχεύοντας στην επανέναρξη των διαπραγματεύσεων εντός του συμφωνημένου πλαισίου, οικοδομώντας επί των υφιστάμενων συγκλίσεων. Χαιρετίζουμε τον διορισμό από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, του Εκτελεστικού Αντιπροέδρου Ραφάλε Φίτο ως Ειδικού Αντιπροσώπου για την Κύπρο, όπως επίσης και την κοινή επιστολή των Προέδρων του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής τον Μάρτιο του 2025, προς τον ΓΓ των ΗΕ, όπου επαναλαμβάνουν τη θέση και την ετοιμότητα της ΕΕ να στηρίξουν ενεργά την υπό την αιγίδα των ΗΕ διαδικασία.

Η έμπρακτη συμβολή της Τουρκίας στην ταχεία επανέναρξη και επιτυχή διεξαγωγή διαπραγματεύσεων, παραμένει κρίσιμης σημασίας και είναι το κλειδί για την πρόοδο των σχέσεων ΕΕ-Τουρκίας, σύμφωνα με τα Συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου τον Απρίλιο του 2024. Υποστηρίζουμε, επίσης, ότι αποφεύγοντας μονομερείς ενέργειες – περιλαμβανομένων αυτών στα Βαρώσια και κατά μήκος της γραμμής κατάπαυσης το πυρός – είναι βασικό για τη δημιουργία ενός ευνοϊκού περιβάλλοντος για την επανέναρξη των συνομιλιών.

Υπογραμμίζουμε τα στρατηγικά συμφέροντα της ΕΕ στη διασφάλιση ενός σταθερού και ασφαλούς περιβάλλοντος στην Ανατολική Μεσόγειο και στην ανάπτυξη μιας σχέσης συνεργασίας και αμοιβαίας επωφελούς σχέσης με την Τουρκία συμφώνως με τις προϋποθέσεις που έχουν τεθεί. Η εποικοδομητική εμπλοκή της Τουρκίας παραμένει σημαντική στην προώθηση διαφόρων τομέων συνεργασίας. Στο πλαίσιο αυτό, η αποφυγή μονομερών ενεργειών κατά παράβαση του διεθνούς δικαίου και ο σεβασμός της κυριαρχίας και των κυριαρχικών δικαιωμάτων των κρατών μελών της ΕΕ είναι απαραίτητα. Τα ζητήματα πρέπει να επιλύονται με ειρηνικά μέσα και με πλήρη σεβασμό στο διεθνές δίκαιο, περιλαμβανομένης της Συνθήκης για το Δίκαιο της Θάλασσας. Η κυριαρχία και η εδαφική ακεραιότητα όλων των κρατών μελών πρέπει να τηρείται και τα κυριαρχικά τους δικαιώματα να τυγχάνουν πλήρους σεβασμού. Η αποκλιμάκωση των εντάσεων, ο πλήρης σεβασμός στο διεθνές δίκαιο και η προώθηση των σχέσεων καλής γειτονίας είναι απαραίτητα για την περιφερειακή σταθερότητα και τη συνεργασία σε τομείς κοινού ενδιαφέροντος.
Επαναλαμβάνοντας τη σημασία για περαιτέρω ενίσχυση της Ζώνης Σένγκεν, ενόψει της πλήρους ένταξης της Κύπρου, χαιρετίζουμε το θετικό αποτέλεσμα της έκθεσης της Επιτροπής 2025/2026 για την Κύπρο και την έναρξη των συζητήσεων στο Συμβούλιο της ΕΕ. Προσβλέπουμε στην έγκαιρη ολοκλήρωση των εναπομείναντων βημάτων, αναγνωρίζοντας ότι η πλήρης συμμετοχή της Κύπρου θα ενισχύσει τη συλλογική ικανότητα και ασφάλεια της Ζώνης Σένγκεν.

Χαιρετίζουμε τη σύσταση του περιφερειακού Σταθμού Πυρόσβεσης Κύπρου (CRAFS) ως μια σημαντική πρώτη συμβολή σε περιφερειακό επίπεδο, για την ενίσχυση της ετοιμότητας στην αντιμετώπιση των αυξανόμενων καταστροφικών πυρκαγιών στη Μεσόγειο.