Στις εργασίες του Συμβουλίου Δικαιοσύνης και Εσωτερικών Υποθέσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης συμμετείχε ο Υφυπουργός Μετανάστευσης και Διεθνούς Προστασίας συμμετείχε στο Συμβούλιο Δικαιοσύνης και Εσωτερικών Υποθέσεων της ΕΕ, Νικόλας Ιωαννίδης, που πραγματοποιήθηκε σήμερα Πέμπτη, 1 Οκτωβρίου 2026 στο Λουξεμβούργο.

Στο περιθώριο των εργασιών, είχε συναντήσεις με ομολόγους του από Αυστρία, Ολλανδία και Φινλανδία, στο πλαίσιο των προσπαθειών ένταξης της Κυπριακής Δημοκρατίας στον χώρο Σένγκεν.

Σε δηλώσεις του πριν από την έναρξη των εργασιών του Συμβουλίου, ο Υφυπουργός αναφέρθηκε στην προσπάθεια, επισημαίνοντας ότι όλες οι συστάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής θεωρούνται πλέον υλοποιημένες και ότι η Κύπρος είναι τεχνικά έτοιμη για πλήρη συμμετοχή. Πρόσθεσε ότι απαιτείται πλέον συμφωνία σε πολιτικό επίπεδο και ότι η Δημοκρατία προσβλέπει στη στήριξη των ευρωπαίων εταίρων της κατά τους προσεχείς μήνες.

Με αφορμή την πρόσφατη κρίση στη Θέουτα, εξέφρασε την αλληλεγγύη της Κυπριακής Δημοκρατίας προς την Ισπανία. Υπογράμμισε ότι κάθε κράτος μέλος που αντιμετωπίζει μαζικές μεταναστευτικές ροές πρέπει να λαμβάνει έμπρακτη στήριξη από την ΕΕ και τα υπόλοιπα κράτη μέλη, τονίζοντας την ανάγκη συντονισμένης δράσης για τη διαφύλαξη του εδάφους της Ένωσης και του χώρου Σένγκεν.

Κατά τη συζήτηση για τη συνολική κατάσταση στον χώρο Σένγκεν, ο κ. Ιωαννίδης σημείωσε ότι η προστασία του προϋποθέτει ισχυρή διαχείριση των εξωτερικών συνόρων, αποτελεσματικές διαδικασίες ασύλου και αξιόπιστες πολιτικές επιστροφών. Αναφέρθηκε στην εμπειρία της Κύπρου, η οποία, παρά τις σημαντικές μεταναστευτικές πιέσεις που αντιμετώπισε, κατόρθωσε, με τη στήριξη ευρωπαϊκών μηχανισμών, να μειώσει τις παράνομες και παράτυπες αφίξεις και να αυξήσει τις επιστροφές. Επισήμανε επίσης, ότι μέτρα που επηρεάζουν την ομαλή λειτουργία του χώρου Σένγκεν πρέπει να παραμένουν εξαιρετικά και να βασίζονται σε σαφή, τεκμηριωμένα στοιχεία.

Στη συζήτηση για τη βελτίωση των επιστροφών μέσω της ενίσχυσης της συνεργασίας επανεισδοχής με τρίτες χώρες, ο Υφυπουργός υπογράμμισε ότι η αποτελεσματικότητα των επιστροφών αποτελεί βασικό δείκτη αξιοπιστίας της μεταναστευτικής πολιτικής. Υποστήριξε τη συνδυαστική αξιοποίηση της μεταναστευτικής διπλωματίας, της πολιτικής θεωρήσεων, των στρατηγικών εταιρικών σχέσεων και των χρηματοδοτικών μέσων, ώστε η ΕΕ να διαμορφώνει μια συνεκτική προσέγγιση έναντι των χωρών εταίρων. Ξεκαθάρισε ότι, όπου η συνεργασία παραμένει ανεπαρκής, η Ένωση πρέπει να είναι έτοιμη να αξιοποιήσει πλήρως τα διαθέσιμα εργαλεία της.

Παράλληλα, τόνισε τη σημασία της συλλογής και ανάλυσης αξιόπιστων δεδομένων για τις συνοριακές διαδικασίες και τις επιστροφές, ώστε οι αποφάσεις για τις χώρες προτεραιότητας και την αποτελεσματικότητα της συνεργασίας επανεισδοχής να βασίζονται σε πραγματικά στοιχεία. Επισήμανε ότι η μετανάστευση δεν μπορεί να χρησιμοποιείται ως μέσο πολιτικής πίεσης ή γεωπολιτικής χειραγώγησης, και ότι η ΕΕ οφείλει να παραμένει ενωμένη απέναντι σε απόπειρες εργαλειοποίησής της.

Σε σχέση με την πρωτοβουλία της Ελλάδας για τη δημιουργία ευρωπαϊκού μηχανισμού έκτακτης ανάγκης, ο Υφυπουργός υποστήριξε την έναρξη δομημένης συζήτησης στο επίπεδο του Συμβουλίου. Σημείωσε ότι εξαιρετικές περιστάσεις εργαλειοποίησης της μετανάστευσης και υβριδικών απειλών στα εξωτερικά σύνορα ενδέχεται να απαιτούν ισχυρή και συντονισμένη αντίδραση, υπογραμμίζοντας ότι οποιοσδήποτε τέτοιος μηχανισμός θα πρέπει να είναι σύμφωνος με το ευρωπαϊκό και διεθνές δίκαιο.

Ως προς την εφαρμογή του Συμφώνου για τη Μετανάστευση και το Άσυλο, ο κ. Ιωαννίδης ανέφερε ότι η Κύπρος έχει σημειώσει ουσιαστική πρόοδο στην προσαρμογή του νομοθετικού, διοικητικού και επιχειρησιακού της πλαισίου, περιλαμβανομένων των διαδικασιών ελέγχου και διαλογής, των συνοριακών διαδικασιών, του σχεδιασμού έκτακτης ανάγκης και της λειτουργίας του Κέντρου «Πουρνάρα». Τόνισε ότι η επιτυχία του Συμφώνου θα κριθεί από τα αποτελέσματα στην πράξη και από τη διατήρηση της ισορροπίας μεταξύ ευθύνης και αλληλεγγύης. Στο πλαίσιο αυτό, υπογράμμισε ότι τα κράτη μέλη πρώτης γραμμής χρειάζονται συνεχή πρακτική, επιχειρησιακή και τεχνική στήριξη για την εφαρμογή των νέων υποχρεώσεων.

Σε παρέμβασή του για την ενίσχυση των δυνατοτήτων παρακολούθησης της μεταναστευτικής κατάστασης και έγκαιρης προειδοποίησης, ο Υφυπουργός τόνισε ότι η πληροφόρηση πρέπει να οδηγεί σε έγκαιρη πολιτική και επιχειρησιακή δράση. Υποστήριξε την αποτελεσματικότερη ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ των κρατών μελών, της Επιτροπής και των ευρωπαϊκών οργανισμών, με στόχο την πρόληψη κρίσεων και την ταχύτερη κινητοποίηση των αρμόδιων μηχανισμών. Αναφέρθηκε επίσης, στον ρόλο της παραπληροφόρησης, της διαδικτυακής χειραγώγησης και των δικτύων διακινητών, επισημαίνοντας την ανάγκη αξιοποίησης δημόσια διαθέσιμων πληροφοριών εντός κατάλληλου νομικού πλαισίου και με πλήρη σεβασμό στην προστασία προσωπικών δεδομένων και στα θεμελιώδη δικαιώματα.

Στο περιθώριο των εργασιών του Συμβουλίου, ο Υφυπουργός είχε διμερείς συναντήσεις με τον Υπουργό Εσωτερικών της Αυστρίας Γκέραρντ Κάρνερ, τον Υπουργό Ασύλου και Μετανάστευσης της Ολλανδίας Μπαρτ φαν ντεν Μπρινκ, καθώς και την Υπουργό Εσωτερικών της Φινλανδίας, Μαρί Ραντάνεν. Στο επίκεντρο των επαφών βρέθηκαν οι προσπάθειες ένταξης της Κυπριακής Δημοκρατίας στον χώρο Σένγκεν.

Επιπλέον, με τους ομολόγους του από την Αυστρία και την Ολλανδία συζητήθηκε η δυνατότητα δημιουργίας κέντρων επιστροφής σε τρίτες χώρες (return hubs), με σεβασμό στο ευρωπαϊκό και διεθνές δίκαιο, καθώς και η συμμετοχή της Κύπρου στις σχετικές προσπάθειες. Με τη Φινλανδή Υπουργό συζητήθηκαν η ενίσχυση των επιστροφών και της επανεισδοχής μέσω της συνεργασίας με τρίτες χώρες, η ισχυρότερη διαχείριση των εξωτερικών συνόρων της ΕΕ και νέες προσεγγίσεις για την αντιμετώπιση της παράνομης και παράτυπης μετανάστευσης.