Το ενδεχόμενο εξεύρεσης πεδίου συνεννόησης, ώστε το έργο της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου (Great Sea Interconnector – GSI) να μην εμποδιστεί αυτήν τη φορά, είναι ανοικτό, παρότι οι εξελίξεις των τελευταίων ημερών, τόσο μετά την κύρωση του τουρκολιβυκού μνημονίου από τη Βουλή στη Βεγγάζη, όσο και με τη στάση της Αγκυρας στο καλώδιο οπτικής ίνας (EMC) στα ανοικτά της Κύπρου, εκ των πραγμάτων ωθούν την Αθήνα στην τήρηση επιφυλακτικής στάσης. Ως περιθώριο συνεννόησης ερμηνεύονται οι δηλώσεις του υπουργού Εξωτερικών Χακάν Φιντάν στα «Νέα» περί της ανάγκης «γραπτής και όχι προφορικής ειδοποίησης» όταν ξεκινήσει το έργο, δίχως να αναφέρεται στην έκδοση κάποιας άδειας, όπως μέχρι πρότινος ανέφερε η τουρκική πλευρά.

Αρμόδια διπλωματική πηγή ανέφερε στην «Κ» ότι εφόσον ο κ. Φιντάν ακριβολογεί, τότε μπορεί να υπάρχει κάποια διέξοδος. «Από την πλευρά μας, λέμε ότι εμείς και μόνον εμείς θα δώσουμε άδεια. Νοείται, συνεπώς, απλή επικοινωνία και προς άλλα μέρη που σαφώς δεν συνιστά άδεια», ανέφερε η ίδια πηγή. Σε γενικές γραμμές, πάντως, οι δηλώσεις του κ. Φιντάν σε μια ιδιωτική εκδήλωση εισπράττονται από την Αθήνα με κάποια επιφύλαξη, καθώς μέχρι τώρα η μοναδική επίσημα καταγεγραμμένη θέση είναι εκείνη που έχει εκφραστεί από το τουρκικό υπουργείο Εθνικής Αμυνας με κύριο στοιχείο τη διακηρυσσόμενη αρμοδιότητα αδειοδότησης από τις τουρκικές αρχές.

Δύο σενάρια

Αν και από την τουρκική πλευρά δεν έχουν δοθεί διευκρινίσεις περί του ποια μπορεί να είναι η έννοια της «γραπτής ειδοποίησης», καθίσταται σαφές ότι υπάρχουν δύο βασικά σενάρια: Το πρώτο είναι αυτό της ρηματικής διακοίνωσης (note verbale), με την οποία οι Γάλλοι θα μπορούσαν να πληροφορήσουν διά της διπλωματικής οδού ότι επίκειται η έναρξη ερευνών στην Ανατολική Μεσόγειο από πλοίο γαλλικών συμφερόντων. Η δεύτερη, πιο «χαλαρή» ερμηνεία είναι εκείνη της NAVTEX που θα εκδοθεί από τις ελληνικές και τις κυπριακές αρχές και θα μπορούσε να λειτουργήσει ως προειδοποίηση, ακόμη και αν η Αγκυρα εξέδιδε τις δικές της αντι-NAVTEX, κατά τα ειωθότα των τελευταίων ετών. Το υπό γαλλική σημαία πλοίο «Abeille Marengo», το οποίο θα διεξαγάγει τις έρευνες για λογαριασμό της Nexans, παρέμενε και χθες στο λιμάνι της Νάπολης στην Ιταλία.

Οι παρενέργειες της ψήφισης του τουρκολιβυκού μνημονίου απορρόφησαν, τα τελευταία 24ωρα, την προσοχή από το δεύτερο έργο που τις τελευταίες ημέρες «κόλλησε» και αφορά το EMC (East to Med Corridor), δηλαδή μια οπτική ίνα καλωδίου δεδομένων που θα συνδέσει τη Σαουδική Αραβία με την Κύπρο και την Ελλάδα και εν συνεχεία τη Γαλλία. Η Τουρκία πέρυσι είχε παρεμποδίσει με τη φρεγάτα «Γκεντίζ» το έργο στα ανοικτά της Κύπρου, παρά το γεγονός ότι ο μεγαλύτερος μέτοχος του EMC είναι η σαουδαραβική εταιρεία STC. Το «Kobi Ruegg», το υπό σημαία Μπαχαμών ερευνητικό πλοίο που θα αναλάβει τις έρευνες, έχει μισθωθεί από τη Fugro, ανάδοχο πολυεθνική εταιρεία (με έδρες σε Γερμανία και Ολλανδία), και ήταν μέχρι χθες το βράδυ ελλιμενισμένο στο Ηράκλειο Κρήτης.

Ο «πόλεμος» των NAVTEX

Από την περασμένη εβδομάδα, για τις έρευνες του συγκεκριμένου πλοίου έχουν εκδώσει NAVTEX όλες οι ενδιαφερόμενες χώρες. Πρώτα οι Αρχές της Ελλάδας αδειοδότησαν τις έρευνες του «Kobi Ruegg» στις 2 Οκτωβρίου. Εν συνεχεία, στις 15 Οκτωβρίου, οι Αρχές της Κυπριακής Δημοκρατίας (Σταθμός Λάρνακας) εξέδωσαν NAVTEX (302/26) για έρευνες μεταξύ 21ης Οκτωβρίου και 2ας Νοεμβρίου. Οι τουρκικές αρχές (σταθμός Αττάλειας) εξέδωσαν την επομένη (16/10) αντι-NAVTEX (1020/26) καταγγέλλοντας τη Λάρνακα ως αναρμόδια, ενώ στις 20 Οκτωβρίου εξέδωσαν δεύτερη NAVTEX (1032/26) με την οποία ενέκριναν το έργο. Οι τελευταίες NAVTEX εκδόθηκαν από τις ελληνικές αρχές (Σταθμός Ηρακλείου), αρχικά (1337/26) προκειμένου να γνωστοποιήσουν ότι το μεγαλύτερο μέρος των συντεταγμένων της τουρκικής NAVTΕΧ βρίσκεται εντός της ελληνικής υφαλοκρηπίδας. Και χθες, 21 Οκτωβρίου, η Ελλάδα εξέδωσε τη NAVTEX υπ’ αριθμόν 1343/26, με την οποία γνωστοποιεί ότι το «Kobi Ruegg» θα ξεκινήσει το έργο του καλωδίου EMC.

Αυτός ο «χαρτοπόλεμος» στο τρίγωνο Αθήνας, Αγκυρας και Λευκωσίας είναι ενδεικτικός μιας κατάστασης που έχει και προηγούμενο. Ωστόσο, αξίζει να παρατηρηθεί ότι το έργο δεν είχε αρχίσει χθες, όπως προβλεπόταν με βάση τις αρχικές NAVTEX, και η πρόοδός του θα κριθεί στο πεδίο. Το γεγονός, πάντως, ότι για το έργο εκδόθηκαν NAVTEX και από τις τρεις Αρχές υποδηλώνει ότι η ανάδοχος εταιρεία ή η πλοιοκτήτρια ζήτησε άδεια και από την Τουρκία και όχι μόνον από την Ελλάδα και την Κυπριακή Δημοκρατία.

Ο «συντονισμός», η «γραπτή ενημέρωση» και η Αγκυρα

Του Μανώλη Κωστίδη / Κωνσταντινούπολη – Ανταπόκριση

Οι δηλώσεις του Χακάν Φιντάν στο φόρουμ που διοργάνωσε το EPC στις Βρυξέλλες αναφορικά με τα σκάφη (της γαλλικής εταιρείας) που διεξάγουν έρευνες αφενός υποδηλώνουν την επιθυμία της Αγκυρας να ενημερωθεί εκ των προτέρων για τις περιοχές δραστηριοποίησής τους και αφετέρου δείχνουν πώς η Τουρκία αντιμετωπίζει τα έργα πόντισης καλωδίων. «Προηγουμένως, τα σκάφη που διεξήγαν έρευνα μάς ενημέρωναν γραπτώς, όχι προφορικώς, για τη συγκεκριμένη δραστηριότητα που θα ασκούσαν σε μια συγκεκριμένη περιοχή και τις συντεταγμένες της. Αυτό είναι το μόνο που θέλουμε», ανέφερε (στα «Νέα») ο κ. Φιντάν, ο οποίος τόνισε πως ο λανθασμένος χειρισμός της διαδικασίας θα μπορούσε να οδηγήσει σε μεγαλύτερα προβλήματα και για τις δύο πλευρές.

Στην τουρκική πλευρά παρακολουθούν με προσοχή τις δηλώσεις του Γιώργου Γεραπετρίτη, ο οποίος ανέφερε ότι «η Ελλάδα είναι η μόνη χώρα από την οποία θα ζητηθεί άδεια και έχει ήδη ζητηθεί άδεια για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Κύπρου», καθώς θεωρούν πως οι παράκτιες χώρες πρέπει να ενημερώνονται για να υπάρχει συντονισμός και δεν χρησιμοποιούν τη λέξη «άδεια», όπως με διαδοχικές δηλώσεις κάνει η Αθήνα. Εμπειροι αναλυτές τονίζουν πως θα ήταν καλύτερο να αποφεύγονται αυτές οι ορολογίες, για να μπορέσει να προχωρήσει το έργο δίχως καμία πλευρά να διαφοροποιείται από τις θέσεις της.

Στην περίπτωση του καλωδίου δεδομένων East To Med Corridor (EMC) υπήρξαν ενημέρωση και συντονισμός τoυ πλοίου και με το υπουργείο Εξωτερικών της Τουρκίας, με αποτέλεσμα να εκδοθεί NAVTEX από την τουρκική πλευρά, και το έργο θα προχωρήσει παρά τις διαφορές που υπάρχουν στην Ανατολική Μεσόγειο, αφού και η Κυπριακή Δημοκρατία και η Ελλάδα έχουν εκδώσει NAVTEX για το συγκεκριμένο έργο. Σε διαφορετική περίπτωση, δηλαδή μη ενημέρωσης, το τουρκικό Ναυτικό όταν διαπιστώσει πως ξεκινάει ένα έργο και βλέπει πλοίο στα διεθνή ύδατα σε περιοχές που η Τουρκία έχει αξιώσεις, η διαδικασία προβλέπει η Ακτοφυλακή ή το Ναυτικό να ρωτήσει άμεσα το τουρκικό υπουργείο Εξωτερικών αν υπάρχει ενημέρωση ή συντονισμός για κάποιο έργο στην περιοχή. Οταν έχουν γίνει ενημέρωση και συντονισμός, τότε δεν προκύπτουν προβλήματα, ούτε κάποια παρεμπόδιση. Στην περίπτωση της Κάσου, όπου είχε παρεμποδιστεί το έργο του GSI με την παρουσία των φρεγατών του τουρκικού Ναυτικού, δεν είχαν υπάρξει συντονισμός και ενημέρωση προς την τουρκική πλευρά.

Εν τω μεταξύ, ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν χαρακτήρισε «μια εξαιρετικά ευχάριστη είδηση από τη Λιβύη» την έγκριση, από τη Βουλή των Αντιπροσώπων της, του μνημονίου συνεργασίας για την οριοθέτηση των θαλασσίων ζωνών δικαιοδοσίας που έχει υπογραφεί μεταξύ Τουρκίας και Λιβύης. «Εύχομαι αυτή η σημαντική απόφαση να αποβεί προς όφελος όλων και, μέσω υμών, στέλνω τους χαιρετισμούς μου σε όλους τους αδελφούς μου στη Βουλή των Αντιπροσώπων της Λιβύης», δήλωσε στην ομιλία του στην κοινοβουλευτική ομάδα του κόμματός του.

Ο υπουργός Εξωτερικών της Τουρκίας Χακάν Φιντάν ανέφερε πως η κύρωση του τουρκολιβυκού μνημονίου «αποτελεί μια διπλωματική επιτυχία της εξωτερικής πολιτικής που ασκούμε υπό την ηγεσία του προέδρου μας. Πρόκειται για μια συμφωνία που διαμορφώθηκε σύμφωνα με τις βασικές αρχές της εξωτερικής πολιτικής μας, η οποία στηρίζει την ειρήνη και τη σταθερότητα και βασίζεται στην αρχή του αμοιβαίου οφέλους, του “καζάν καζάν” (win win)».

Οσο για τις αντιδράσεις που εκφράστηκαν, ο κ. Φιντάν υποστήριξε ότι «υπάρχουν χώρες που αντιδρούν σε αυτή τη συμφωνία. Γνωρίζουμε πολύ καλά γιατί αντιδρούν. Ορισμένες αντιδρούν επειδή θεωρούν ότι πρέπει να αντιδράσουν. Αλλες αντιμετωπίζουν πραγματικά στρατηγικά προβλήματα σε σχέση με το συγκεκριμένο ζήτημα. Ωστόσο, η συμφωνία αυτή είναι απολύτως νόμιμη και θεμιτή τόσο από νομικής όσο και από πολιτικής απόψεως. Δεν υπάρχει κανένας λόγος να το συζητάμε. Πρόκειται για μια επιτυχία της τουρκικής διπλωματίας».