Για πρώτη φορά μετά τη Διάσκεψη στο Κραν Μοντανά συζητήθηκε η ουσία του Κυπριακού και συγκεκριμένες πτυχές του διαπραγματευτικού κεκτημένου, δήλωσε ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας Νίκος Χριστοδουλίδης, μετά την τριμερή συνάντηση, που είχε την Τετάρτη με τον Γενικό Γραμματέα του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες και τον Τουρκοκύπριο ηγέτη Τουφάν Έρχιουρμαν.

Όπως είπε στους δημοσιογράφους μετά την επιστροφή του στο Προεδρικό, στη συνάντηση συζητήθηκαν «συγκεκριμένα θέματα» και «οι συγκλίσεις», σημειώνοντας ότι γι' αυτό ο Γενικός Γραμματέας αναφέρθηκε τόσο στη δημόσια δήλωσή και στο Κραν Μοντανά, αφού εκεί επικεντρώθηκε η ουσία της συζήτησης.

Ερωτηθείς κατά πόσο η Τουρκία και ο Τουρκοκύπριος ηγέτης έχουν αποδεχθεί το διαπραγματευτικό κεκτημένο, ο Πρόεδρος ανέφερε ότι ο Γενικός Γραμματέας, μετά και τις επαφές που είχε με την τουρκική πλευρά για να εξασφαλίσει, όπως είπε, την έγκριση για τη σύγκληση της διευρυμένης συνάντησης 5+1, «θέλω να πιστεύω ότι υπάρχει θετική απάντηση».

Είπε ακόμη ότι την Παρασκευή θα έχει συνάντηση με τον Ειδικό Εκπρόσωπο της ΕΕ για το Κυπριακό, Ραφαέλε Φίτο, ο οποίος θα έχει συνάντηση και με τον Τουρκοκύπριο ηγέτη.

Σε δηλώσεις του στους δημοσιογράφους, στο Προεδρικό Μέγαρο, μετά τη συνέντευξη Τύπου που πραγματοποίησε ο ΓΓ των ΗΕ, στη Λευκωσία, ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας χαιρέτησε «τη μεγάλη προσπάθεια που καταβάλλει ο ΓΓ των ΗΕ για επανέναρξη ουσιαστικών διαπραγματεύσεων».

Σημείωσε ότι κρατά τρία πράγματα από τις επαφές αυτές τις δύο μέρες, «τρία πολύ σημαντικά δεδομένα, ξεκινώντας από το γεγονός, γιατί αυτή είναι και η μεγάλη ουσία, ότι ο ΓΓ είναι απόλυτα δεσμευμένος και προς αυτή την κατεύθυνση εργάζεται, από τα ψηφίσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας των ΗΕ, αλλά και – αυτό είναι πολύ σημαντικό - το διαπραγματευτικό κεκτημένο, το τι έχει επιτευχθεί σε σχέση με την ουσία του Κυπριακού μέχρι και το Κραν Μοντανά», σημειώνοντας ότι «αυτό είναι το δεύτερο».

«Το τρίτο, να χαιρετίσω το γεγονός ότι όλοι - εμείς ήμασταν οι πρώτοι που το πράξαμε- έχουν ανταποκριθεί θετικά στη σύγκληση μιας διευρυμένης διάσκεψης η οποία φυσικά - και συμφωνούμε απόλυτα με τον ΓΓ των ΗΕ- πρέπει να είναι πετυχημένη και συνεχίζουμε σε συνεργασία και με την κα Ολγκίν αλλά και την ΕΕ, για την οποία έκανε αναφορά στις συναντήσεις μας και σήμερα ο ΓΓ των ΗΕ, έτσι ώστε να προετοιμαστεί το έδαφος πηγαίνοντας σε αυτή τη διευρυμένη συνάντηση να έχουμε θετική ανακοίνωση για επανέναρξη των συνομιλιών από εκεί που διακόπηκαν στο Κραν Μοντανά».

Σε παρατήρηση δημοσιογράφου ότι ο ΓΓ των ΗΕ είπε πως είναι έτοιμος να συγκαλέσει διευρυμένη αλλά πρέπει να γίνει απαραίτητη προετοιμασία και ότι κάτι αντίστοιχο λέχθηκε και πέρυσι, και ερωτηθείς τι δίνει αισιοδοξία ότι μέχρι το τέλος θητείας του κ. Γκουτέρες θα συγκληθεί αυτή η διευρυμένη διάσκεψη, ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας είπε ότι «μας δίνει αισιοδοξία το γεγονός ότι έχουν ξεκαθαρίσει κάποια δεδομένα».

Το πρώτο, είπε, αφορά την αξιοποίηση του διαπραγματευτικού κεκτημένου, «κάτι που όταν έγινε η δήλωση πέρυσι δεν ήταν δεδομένο. Ήταν υπό αμφισβήτηση.

Δεύτερο, συνέχισε, «ο ρόλος που δύναται να διαδραματίσει η ΕΕ σε αυτή την προσπάθεια, κάτι που επιδιώξαμε από την 1η Μαρτίου 2023 και βλέπουμε αυτή τη στιγμή τη διάθεση και την ετοιμότητα της ΕΕ να διαδραματίσει αυτό τον ρόλο προς δύο κατευθύνσεις». Σημείωσε ότι η μία είναι σε σχέση με την ουσία των διαπραγματεύσεων, «δηλαδή εκείνα τα θέματα στα οποία δεν υπάρχουν συγκλίσεις και που θα πρέπει να επιλυθούν». «Μάλιστα να σας αναφέρω ότι η Πρόεδρος της Επιτροπής εξέφρασε την ετοιμότητα της για τη σύσταση μιας νομικής ομάδας που θα στηρίζει τον κ. Φίτο σε αυτή την πτυχή», επεσήμανε. Ο Πρόεδρος Χριστοδουλίδης ανέφερε ότι η δεύτερη πτυχή αφορά τα ευρωτουρκικά, «που όλοι γνωρίζουμε, δεν είναι εκτίμηση δική μας, έχουμε ακούσει από τουρκικά χείλη – που ενδιαφέρονται να δουν θετικές εξελίξεις στα ευρωτουρκικά». Άρα, συνέχισε, «υπάρχουν δύο νέα πολύ σημαντικά δεδομένα».

Υπενθύμισε ότι «ακόμη και ο επιδιωκόμενος στόχος, το τελικό αποτέλεσμα ήταν υπό αμφισβήτηση, οι τοποθετήσεις του ΓΓ, οι συζητήσεις που έγιναν αυτές τις δύο μέρες έχουν ξεκαθαρίσει και δεν χωρά καμιά αμφιβολία ποιος είναι ο επιδιωκόμενος στόχος και, ναι, ξεκινάμε αμέσως εργασία και με την κα Ολγκίν και με τον κ. Φίτο - θα τον συναντήσω την Παρασκευή το πρωί, θα συναντήσει και τον Τουρκοκύπριο ηγέτη - να δημιουργήσουμε τα δεδομένα για να έχουμε αυτή τη διευρυμένη διάσκεψη στην οποία βασικά το μόνο αντικείμενο συζήτησης είναι να ανακοινώσουμε την επανέναρξη των διαπραγματεύσεων». Ο Πρόεδρος εξήγησε ότι η προεργασία θα γίνει πριν την ημερομηνία καθορισμού της διευρυμένης.

Σε παρατήρηση δημοσιογράφου ότι δεν φαίνεται να υπάρχει ουσιαστικό αποτέλεσμα δεδομένου ότι δεν υπήρξε νέα ανακοίνωση από τον ΓΓ των ΗΕ, και ερωτηθείς αν είναι ικανοποιημένος από τα όσα ανακοινώθηκαν, ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας είπε ότι «έχουμε θετική ανακοίνωση, το γεγονός ότι όλοι έχουν αποδεχθεί τη σύγκληση μιας διευρυμένης διάσκεψης που δεν ήταν δεδομένη πριν έρθει ο ΓΓ». Υπενθύμισε ότι αυτό ανακοινώθηκε από τον Γενικό Γραμματέα μετά την τηλεφωνική επικοινωνία που είχε γίνει την Κυριακή με τον Υπουργό Εξωτερικών της Τουρκίας.

Την ίδια στιγμή, είπε, «έχουμε αυτό το ξεκαθάρισμα σε σχέση με το διαπραγματευτικό κεκτημένο των συνομιλιών-δεν ξεκινούμε από το μηδέν, αξιοποιείται το διαπραγματευτικό κεκτημένο, είναι πολύ σημαντικό, και αυτή η πλέον θετική ανταπόκριση που υπάρχει, κάτι που δεν υφίστατο προηγουμένως, σε σχέση με τον ρόλο που δύναται να διαδραματίσει η ΕΕ».

«Αν με ρωτάτε αν μπορούσαν να ήταν ακόμη καλύτερα τα αποτελέσματα, φυσικά. Και θα ήθελα ακόμη καλύτερα αποτελέσματα και ήμουν έτοιμος για τέτοια καλύτερα αποτελέσματα, όπως, για παράδειγμα, ότι ξεκινούμε διευρυμένη διάσκεψη σε μια βδομάδα, ήμασταν έτοιμοι και το έχω μεταφέρει στον ΓΓ», είπε, σημειώνοντας ότι θεωρεί ότι η παρουσία του ΓΓ στην Κύπρο και τα όσα έχουν προκύψει μέσα από την παρουσία του εδώ, «είναι δεδομένα που κτίζουν προς την κατεύθυνση που προανέφερα».

Ερωτηθείς αν τον προβληματίζει η αναφορά σε μεθοδολογία, ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας απάντησε «όχι, η μεθοδολογία αφορά το θέμα των συγκλίσεων, του διαπραγματευτικού κεκτημένου και είναι πολύ σημαντικό αυτό το θέμα, να γνωρίζουμε από ποιο σημείο ξεκινούν οι διαπραγματεύσεις».

Σε ερώτηση αν ήταν αποδεκτό από όλες τις πλευρές το πλαίσιο του Κραν Μοντανά, ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας είπε ότι «οι διαπραγματεύσεις, το διαπραγματευτικό κεκτημένο μέχρι και το Κραν Μοντανά. Και να θυμίσω ότι αυτό το σημείο αναφέρεται και στα τέσσερα σημεία που είχε πρωτοαναφέρει ο κ. Έρχιουρμαν μετά που ανέλαβε την ηγεσία των Τουρκοκυπρίων».

Ερωτηθείς αν η μεθοδολογία και η πρόοδος στα ΜΟΕ θεωρείται προαπαιτούμενο από τον ΓΓ των ΗΕ για σύγκληση πενταμερούς, ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας είπε ότι «για τη μεθοδολογία είναι σημαντικό να αποφασίσουμε, να έχουμε όλοι την ίδια ανάγνωση από πού ξεκινούν οι διαπραγματεύσεις. Και για αυτό αναφέρθηκα στις συγκλίσεις και τη σημασία του διαπραγματευτικού κεκτημένου».

Αν έχουμε ΜΟΕ σίγουρα είναι μια θετική εξέλιξη, πρόσθεσε, «αλλά δεν είναι προαπαιτούμενο για τη σύγκληση». «Το σημαντικό είναι ότι συζητήθηκε, για πρώτη φορά θα τολμήσω να πω από το Κραν Μοντανά, η ουσία του Κυπριακού, συγκεκριμένα θέματα, οι συγκλίσεις, για αυτό έκανε και αναφορά στο Κραν Μοντανά ο ΓΓ, εκεί επικεντρώθηκε, η ουσία της συζήτησης», επεσήμανε.

Σε ερώτηση αν έχει συγκατανεύσει η Τουρκία και ο Τουρκοκύπριος ηγέτης στο κεκτημένο, ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας είπε ότι «ο ΓΓ, σύμφωνα και με τις συνομιλίες που είχε με την τουρκική πλευρά, και για το να πάρει την έγκριση της, όπως ο ίδιος ανέφερε για τη σύγκληση μιας διευρυμένης διάσκεψης, στη βάση όσων προανέφερα και όσων μας μετέφερε, θέλω να πιστεύω, δεν μπορώ να μιλήσω εκ μέρους της Τουρκίας, ότι υπάρχει θετική απάντηση».