Η προσπάθεια της Αγκυρας να πείσει το Κάιρο να υπογράψει μια συμφωνία που θα νομιμοποιεί επί της ουσίας τις απόψεις της στην Ανατολική Μεσόγειο και θα κινείται στη λογική του τουρκολιβυκού μνημονίου είναι πάρα πολύ δύσκολο να αποφέρει καρπούς. Πρακτικά η Αίγυπτος έχει ήδη απορρίψει κάθε πρόταση της Τουρκίας, θέση από την οποία δεν αναμένεται να μετακινηθεί εύκολα για μια σειρά από λόγους που συνδέονται άμεσα με την εσωτερική ασφάλεια του κράτους και το τελευταίο χρονικό διάστημα αναδείχθηκαν και στο πεδίο.

Πριν από λίγες ημέρες, η Αγκυρα έφτασε στο σημείο να προσφέρει στην Αίγυπτο ακόμη 15.000 τετραγωνικά χιλιόμετρα Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης (ΑΟΖ) στην Ανατολική Μεσόγειο, μια πρόταση που χωλαίνει στην ουσία της. Και τούτο διότι κάποια από τα 15.000 τ. χλμ. που «προσφέρονται» στην Αίγυπτο πρακτικά της ανήκουν. Μέρος της περιοχής που η Τουρκία «προσφέρει» αποτελεί ήδη ΑΟΖ της Αιγύπτου με βάση τη συμφωνία τμηματικής οριοθέτησης του 2020 με την Ελλάδα. Ενώ στην ευρύτερη περιοχή υπάρχουν ήδη τεμάχια τα οποία έχουν αποδοθεί σε αμερικανικές εταιρείες.

Γιατί, όμως, όλος αυτός ο θόρυβος; Διότι με τον τρόπο αυτό ουσιαστικά η Αγκυρα διαχειρίζεται τις πολύ σαφείς και επίμονες αρνήσεις του Καΐρου να συνεργαστεί σε οτιδήποτε συντείνει στη νομιμοποίηση του τουρκολιβυκού μνημονίου. Ο πλέον βασικός λόγος είναι οι συζητήσεις για το ενδεχόμενο επανεκκίνησης των επαφών Ελλάδας – Αιγύπτου για επέκταση του εύρους της υφιστάμενης συμφωνίας ΑΟΖ, γεγονός που θα ενισχύσει κι άλλο την απόσταση ανάμεσα στην Αγκυρα και στο Κάιρο στο συγκεκριμένο πεδίο.

Υπάρχουν και ευρύτερες, περιφερειακές ανησυχίες για την Αγκυρα. Συγκεκριμένα, λίγες ημέρες μετά την κύρωση του τουρκολιβυκού μνημονίου, ο υπουργός Εξωτερικών της Αιγύπτου Μπαντρ Αμπντελάτι μετέβη στην Αλγερία. Εκεί συναντήθηκε με τους ομολόγους του της Αλγερίας Αχμέντ Ατάφ και Τυνησίας Αλι Νάφτι. Οι υπουργοί των τριών κρατών, η εσωτερική ασφάλεια των οποίων εξαρτάται από την κατάσταση στη Λιβύη, καθώς συνορεύουν άμεσα με τη χώρα, υπέγραψαν κοινή δήλωση που περιλαμβάνει σαφείς αιχμές κατά της Τουρκίας. Και τούτο διότι οι τρεις υπουργοί καλούν σε «άμεση απόσυρση» όλων των ξένων δυνάμεων από τη Λιβύη, προκειμένου να διεξαχθούν εθνικές εκλογές, ταυτόχρονα, σε όλη τη χώρα.

Η συγκεκριμένη αποστροφή αφορούσε, βεβαίως, κατά κύριο λόγο την Τουρκία, η οποία εκτιμάται ότι έχει ανεπτυγμένους στο λιβυκό έδαφος μεταξύ 3.000 και 5.000 στρατιωτικών, με τον αριθμό να κυμαίνεται ανάλογα με τις ανάγκες. Η συγκεκριμένη διάσταση δεν είναι καθόλου αμελητέα. Μόλις πριν από λίγες ημέρες το ιταλικό πρακτορείο ειδήσεων Agenzia Nova έφερε στην επιφάνεια δορυφορικές εικόνες που ελήφθησαν στις 24 Οκτωβρίου και σε αυτές αποτυπώνεται ένας ολοκαίνουργιος διάδρομος προσγείωσης και απογείωσης αεροσκαφών μήκους περίπου 3,6 χιλιομέτρων, καθώς και παρακείμενοι χώροι στάθμευσης αεροσκαφών. Το πρόχειρο αυτό αεροδρόμιο κατασκευάστηκε από το κονσόρτσιουμ τριών τουρκικών εταιρειών, το ATSG İnşaat (με τη συμμετοχή των εταιρειών Akteknik, TavSera και Gönüç). Και φαίνεται ότι αναπτύχθηκε έπειτα από συμφωνία που κλείστηκε ανάμεσα στην Τουρκία και στις δυνάμεις της φατρίας Χαφτάρ στα μέσα του 2025. Οι υποδομές αυτές βρίσκονται μόλις 23 χιλιόμετρα από τα σύνορα της Λιβύης με την Αίγυπτο, έξω από το χωριό Τζαμπούμπ. Μάλιστα, στην αιγυπτιακή πλευρά υπάρχει ανησυχία ότι αυτές οι υποδομές, δεδομένης και της κατάστασης που επικρατεί στην ανατολική Λιβύη, θα μπορούσαν σε συνθήκες έκτακτης ανάγκης να αποτελέσουν κίνδυνο για την αιγυπτιακή ασφάλεια.

Η συγκεκριμένη διάσταση έχει τη σημασία της, ιδιαίτερα καθώς ευθύς εξαρχής η Αίγυπτος τάχθηκε υπέρ των δυνάμεων του στρατάρχη Χαλίφα Χαφτάρ και εναντίον της Κυβέρνησης Εθνικής Ενότητας στην Τρίπολη, διότι η τελευταία έβριθε ισλαμιστικών στοιχείων, μεταξύ άλλων και στελεχών των Αδελφών Μουσουλμάνων. Εν ολίγοις, η Αίγυπτος υποστήριξε τις δυνάμεις του στρατάρχη Χαφτάρ εναντίον του δικού της εσωτερικού εχθρού, των Αδελφών Μουσουλμάνων. Μέρος της διαδικασίας εξομάλυνσης των σχέσεων Αγκυρας και Καΐρου είχε στηριχθεί ακριβώς στην αποκήρυξη των Αδελφών Μουσουλμάνων από μέρους της Τουρκίας, μάλιστα με πρακτικά βήματα (όπως απελάσεις και παραδόσεις στελεχών της οργάνωσης στην Αίγυπτο).

Το δέλεαρ

Ολες αυτές οι λεπτομέρειες αποσιωπήθηκαν αφενός λόγω της σημασίας τους για το αφήγημα που κατασκευάζει η Αγκυρα, αφετέρου διότι για την Τουρκία η συνεργασία της Αιγύπτου είναι υψίστης σημασίας για διάφορες άλλες περιφερειακές πρωτοβουλίες που έχει λάβει στη Μέση Ανατολή. Η στρατηγική σύγκρουσης με την Αίγυπτο τα προηγούμενα χρόνια έβλαψε ουσιαστικά τις περιφερειακές φιλοδοξίες της Τουρκίας, γι’ αυτό και από το 2023 και έπειτα επιχειρεί να προσεγγίσει τη μεγαλύτερη αραβική χώρα με βασικό δέλεαρ την πρόσβαση στην αμυντική βιομηχανία της.