Ολοκληρώθηκε σήμερα στη Λευκωσία το Άτυπο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο υπό την Κυπριακή Προεδρία, με τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, Νίκο Χριστοδουλίδη, να τη χαρακτηρίζει ως μια «στιγμή περηφάνειας» για τη χώρα. Αρχηγοί κρατών ή κυβερνήσεων της ΕΕ, όπως και περιφερειακοί εταίροι έδωσαν το παρών, στέλνοντας ένα μήνυμα ενότητας και αλληλοϋποστήριξης, τόσο σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης όσο και Ανατολικής Μεσογείου και Μέσης Ανατολής.

Η διαβούλευση των Ευρωπαίων Εταίρων σήμερα περιστράφηκε γύρω από το ζήτημα του νέου Πολυετές Δημοσιονομικού Πλαισίου, το οποίο εκτιμάται ότι θα πλησιάζει τα 2 τρις. ευρώ. Στόχος τους ήταν να δοθεί σήμερα πολιτική κατεύθυνση, έτσι ώστε να υπάρξει συμφωνία μέχρι το τέλος του 2026. Η πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, Ρομπέρτα Μέτσολα, προσερχόμενη στη Σύνοδο, μίλησε ανοιχτά για την ανάγκη «νέων χρημάτων» και «νέων πηγών χρηματοδότησης».

Εξέλιξη σημειώθηκε και στο ζήτημα πρότασης του Προέδρου για το άρθρο 42.7, όταν διπλωματικές πηγές μετέφεραν πως θα πραγματοποιηθεί άσκηση προσομοίωσης τον Μάιο. Στο πλαίσιο των εργασιών, ο Πρόεδρος υπέγραψε κοινή διακήρυξη στρατηγικής και εταιρικής συνεργασίας Κύπρου-Αιγύπτου και τον οδικό χάρτη «Μια Ευρώπη, Μια Αγορά».

Πραγματοποιήθηκε επίσης συνεδρία ανάμεσα στους αρχηγούς κρατών ή κυβερνήσεων της ΕΕ και στους περιφερειακούς εταίρους (οι ηγέτες της Αιγύπτου, του Λιβάνου, της Ιορδανίας, της Συρίας και ο Γενικός Γραμματέας του Συμβουλίου Συνεργασίας του Κόλπου). Τα δύο μέρη συζήτησαν για την ενίσχυση της συνεργασίας της Ευρώπης με τους εταίρους της στη Μέση Ανατολή και τον Κόλπο. Ο Πρόεδρος πραγματοποίησε και διμερείς συναντήσεις με τον Πρόεδρο της Αιγύπτου και τον Πρόεδρο του Λιβάνου.

Άσκηση προσομοίωσης τον Μάιο για τη ρήτρα αμοιβαίας συνδρομής της ΕΕ

Σε εξέλιξη της πρότασης του κ. Χριστοδουλίδη για αναβάθμιση και ενεργοποίηση της ρήτρας αμοιβαίας συνδρομής της ΕΕ (Άρθρο 42.7), η οποία έγινε αποδεκτή κατά την πρώτη μέρα των εργασιών της Άτυπης Συνόδου στην Αγία Νάπα, διπλωματικές πηγές ανέφεραν την Παρασκευή πως θα πραγματοποιηθεί άσκηση προσομοίωσης σε τρεις φάσεις. Η άσκηση θα γίνει με βάση θεωρητικό σενάριο ενεργοποίησης του Άρθρου 42.7, τον Μάιο στις Βρυξέλλες, με τη συμμετοχή της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, κρατών - μελών της και πρεσβειών.

Όπως αναφέρουν οι ίδιες πηγές, η άσκηση εντάσσεται στην προσπάθεια δημιουργίας ενός επιχειρησιακού μηχανισμού ανταπόκρισης σε περίπτωση ενεργοποίησης της ρήτρας, με στόχο να εντοπιστούν τα όποια κενά και να καταγραφούν οι δυνατότητες των κρατών μελών σε πραγματικό χρόνο. Έχουν εντοπιστεί διαχρονικά κενά εφαρμογής της διάταξης, η οποία ενεργοποιήθηκε για πρώτη και μοναδική φορά το 2015 από τη Γαλλία, στον απόηχο τρομοκρατικών επιθέσεων. Παρά τις μεταγενέστερες νομικές και θεσμικές αποτιμήσεις, συμπεριλαμβανομένης γνωμοδότησης του Συμβουλίου της ΕΕ το 2016 και σχετικών εγγράφων της Επιτροπής, δεν έχει μέχρι σήμερα θεσμοθετηθεί ένας πλήρης επιχειρησιακός μηχανισμός συντονισμού. Συγκεκριμένα, όπως επισήμαναν οι διπλωματικές πηγές, το βασικό επιχειρησιακό κενό αφορά την απουσία μηχανισμού καταγραφής και άμεσου συντονισμού για το τι αιτείται ένα κράτος μέλος, τι διαθέτουν τα υπόλοιπα και πώς μπορεί να οργανωθεί η συνδρομή σε πραγματικό χρόνο.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έλαβε την Πέμπτη πολιτική εντολή από το Άτυπο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, που συνήλθε στις 23 και 24 Απριλίου στην Κύπρο, να προχωρήσει στην προετοιμασία σχεδίου ανταπόκρισης, σε περίπτωση που κράτος μέλος ενεργοποιήσει τη ρήτρα αμοιβαίας άμυνας.

Τόνισαν πως η ρήτρα αμοιβαίας άμυνας δεν αποτελεί ούτε μηχανισμό υποκατάστασης του ΝΑΤΟ, ούτε ρήτρα αλληλεγγύης, αλλά νομικά δεσμευτική υποχρέωση συνδρομής των κρατών μελών της ΕΕ.

Υπογραφή κοινής διακήρυξης Κύπρου-Αιγύπτου

Χριστοδουλίδης και αλ Σίσι υπέγραψαν, προς το τέλος της Συνόδου, κοινή διακήρυξη για στρατηγική εταιρική σχέση Κύπρου – Αιγύπρου, η οποία ενισχύει σε έξι πυλώνες τη συνεργασία των δύο χωρών.

Η υπογραφή αυτής της διακήρυξης, σύμφωνα με διπλωματικές πηγές, αποτελεί μια ουσιαστική και πολυεπίπεδη πολιτική αναβάθμιση μιας σχέσης που έχει ήδη αποδείξει την αξία της στην πράξη. «Αυτή η σχέση εισέρχεται πλέον σε ένα πιο ώριμο, θεσμικά εδραιωμένο και στρατηγικά οργανωμένο επίπεδο», αναφέρεται.

Σε μια περίοδο έντονων και αλληλένδετων γεωπολιτικών αναταράξεων στην Ανατολική Μεσόγειο και τη Μέση Ανατολή, η σχέση Κύπρου και Αιγύπτου εξελίσσεται δυναμικά μέσα από σταθερή πολιτική επένδυση, διαρκή επαφή σε ανώτατο επίπεδο και συγκεκριμένες, μετρήσιμες πρωτοβουλίες, τονίζεται.

«Πρόκειται για μια Διακήρυξη που προσδίδει ουσιαστικό πολιτικό βάθος, διασφαλίζει θεσμική συνέχεια και ενισχύει το πρακτικό περιεχόμενο στις ήδη εξαιρετικές σχέσεις των δύο χωρών. Θέτει τη συνεργασία Κύπρου - Αιγύπτου σε ένα ακόμη πιο σαφή και συνεκτικό πλαίσιο, με συγκεκριμένους άξονες, ενισχυμένο και πιο συστηματικό συντονισμό και σαφή προοπτική υλοποίησης σε τομείς που έχουν άμεση σημασία για τα εθνικά συμφέροντα και των δύο κρατών».

Υπογράφηκε ο οδικός χάρτης «Μια Ευρώπη, Μια Αγορά»

Υπογράφηκε ο οδικός χάρτης «Μια Ευρώπη, Μια Αγορά», ο οποίος αποτελείται από τρεις πυλώνες: μια ισχυρότερη ενιαία αγορά, μια εμπορική πολιτική που διαφοροποιεί τις εταιρικές σχέσεις και μειώνει τις στρατηγικές εξαρτήσεις, καθώς και μια βιομηχανική πολιτική που προστατεύει και ενισχύει την ικανότητα της Ευρώπης να παράγει, και να ανταγωνίζεται.

Το έγγραφο υπέγραψαν Χριστοδουλίδης, Μέτσολα και φον ντερ Λάιεν, αναφέροντας πως κύριος στόχος της πρωτοβουλίας είναι η μείωση των κατακερματισμών στην ενιαία αγορά, η ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας και της στρατηγικής αυτονομίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης, καθώς και η διασφάλιση της οικονομικής της ασφάλειας, με ορίζοντα την πλήρη ολοκλήρωση της Ενιαίας Αγοράς έως το 2027.

«Εν καιρώ κρίσης οι δεσμοί μας γίνονται ισχυρότεροι»: Τα μηνύματα των ηγετών

Από αριστερά: Ο Πρόεδρος του Λιβάνου, ο Πρόεδρος της ΚΔ, ο Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και ο Πρόεδρος της Συρίας στη διάσκεψη Τύπου

Μιλώντας σε διάσκεψη Τύπου μετά τη συνάντηση, ο κ. Χριστοδουλίδης, έστειλε μήνυμα ότι «η αυτοσυγκράτηση πρέπει να υπερισχύσει της κλιμάκωσης, η διπλωματία πρέπει να παραμείνει στην πρώτη γραμμή και ο διάλογος είναι ο μόνος δρόμος για την αποκατάσταση της σταθερότητας». Τόνισε επίσης πως στη Σύνοδο «επικεντρώθηκαν σε λύσεις» και πως η Ευρωπαϊκή Ένωση «είναι παρούσα, συμμετέχει ενεργά και συνεργάζεται στενά με τους εταίρους της σε αυτό το μέρος της γειτονιάς της, δεσμευμένη στην προώθηση των κοινών μας στόχων για σταθερότητα, ασφάλεια και ευημερία».

Ο Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, ανέφερε ότι ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή έχει καταστροφικές συνέπειες για τον κόσμο, τις υποδομές και την παγκόσμια οικονομία. «Κάθε μέρα που περνά χωρίς λύση, η κατάσταση χειροτερεύει», είπε. Παράλληλα, σημείωσε ότι τα Στενά του Ορμούζ θα πρέπει να ξανανοίξουν αμέσως, χωρίς περιορισμούς και χωρίς διόδια». Χαρακτήρισε επίσης ως ενθαρρυντικό ότι έχουν ξεκινήσει οι συνομιλίες μεταξύ Λιβάνου και Ισραήλ προσθέτοντας ότι «είναι απαραίτητο να συνεχιστούν».

Από την πλευρά της, η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, ανέφερε – μεταξύ άλλων - ότι «κοινός μας στόχος είναι να διαπραγματευτούμε μια διαρκή ειρήνη που να προνοεί ελεύθερη ναυσιπλοΐα από τα Στενά του Ορμούζ». Εκφράζοντας την πλήρη αλληλεγγύη της ΕΕ στους εταίρους της στη Μέση Ανατολή, ζήτησε να γίνει σεβαστή η εδαφική ακεραιότητα του Λιβάνου, ενώ τόνισε ότι δεν αρκεί η προσωρινή κατάπαυση του πυρός. Παράλληλα, ευχαρίστησε τα κράτη του Κόλπου για τη στήριξή τους στον επαναπατρισμό Ευρωπαίων πολιτών. Αναφερόμενη στις σχέσεις της ΕΕ με τους εταίρους της στη Μέση Ανατολή, είπε ότι «οι δεσμοί γίνονται ισχυρότεροι σε περιόδους κρίσης. Δεν είμαστε απλώς εταίροι στη διαχείριση της κρίσης, αλλά εταίροι για το μέλλον». Όπως είπε, τις προηγούμενες μέρες πρότειναν την επανέναρξη της συμφωνίας συνεργασίας ΕΕ- Συρίας, και σε δύο εβδομάδες θα φιλοξενήσουν τον πρώτο πολιτικό διάλογο υψηλού επιπέδου μεταξύ Συρίας και Ευρωπαϊκής Ένωσης, ανοίγοντας τον δρόμο για μια πιθανή μελλοντική συμφωνία σύνδεσης.

Ο Πρόεδρος του Λιβάνου, Ζοζέφ Αούν, ανέφερε ότι στη συνάντηση περιέγραψε την πραγματικότητα του Λιβάνου. Ο πόλεμος ήρθε σε μια εποχή όπου ο Λίβανος δεν είχε ακόμα ανακάμψει από προηγούμενους πολέμους, σημείωσε. Είπε επίσης ότι ο Λίβανος πληρώνει ένα υψηλό ανθρωπιστικό τίμημα, με εκτοπισμένους και πρόσφυγες, πίεση στις υποδομές, και στους ζωτικούς τομείς της οικονομίας, τονίζοντας πως ό,τι συμβαίνει στον Λίβανο δεν περιορίζεται στα σύνορά του αλλά επηρεάζει την περιοχή και τους εταίρους του.

Ο Πρόεδρος της Συρίας, Αχμέτ Αλ Σάρα, δήλωσε ότι η συνάντηση «δείχνει πολιτική ωριμότητα». Κάλεσε τη διεθνή κοινότητα να αναλάβει τις ευθύνες της για τις επιθέσεις του Ισραήλ στη Συρία. Είπε επίσης ότι είναι σημαντικό να εξεταστεί το τι γίνεται για την ανάκαμψη της περιοχής και την επίδραση στην περιφερειακή σταθερότητα.