Τα δύο προεδρικά διατάγματα που φέρουν την υπογραφή του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν και με τα οποία η Τουρκία προχώρησε στην ανακήρυξη δύο εθνικών θαλάσσιων πάρκων στη Μεσόγειο και στο Αιγαίο, καθώς και οι ανακοινώσεις των υπουργείων Εξωτερικών και Aμυνας της Τουρκίας περί «γκρίζων ζωνών», που αμφισβητούν την κυριαρχία ελληνικών νησιών, νησίδων και βραχονησίδων, θεωρούνται προειδοποιητικά μηνύματα προς την Αθήνα και ερμηνεύονται ως ενδείξεις περαιτέρω κλιμάκωσης το επόμενο διάστημα.

Τα μηνύματα

Δεν θεωρείται τυχαίο ότι, λίγες ώρες μετά τη χωροθέτηση των δύο πάρκων, η φιλοκυβερνητική εφημερίδα Hürriyet φιλοξένησε πρωτοσέλιδο τίτλο: «Κίνηση της Aγκυρας που έσκισε τον χάρτη της Σεβίλλης – Η Τουρκία εμποδίζει την Αθήνα που επιχειρεί να κάνει το Αιγαίο ελληνική λίμνη». Πηγές στη γειτονική χώρα με γνώση του θέματος αναφέρουν πως πρώτος στόχος της Aγκυρας είναι να σταλεί μήνυμα ότι, παρά τις γεωστρατηγικές εξελίξεις με επίκεντρο το Ιράν, την Ουκρανία και τις υπόλοιπες περιφερειακές κρίσεις, η Τουρκία εξακολουθεί να παρακολουθεί στενά τα βήματα της Ελλάδας στο Αιγαίο και να «υπερασπίζεται τα δικαιώματα και τα συμφέροντά της».

Πρωτοβουλίες της ελληνικής κυβέρνησης –η δημιουργία θαλάσσιων πάρκων, ο χωροταξικός σχεδιασμός για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας, η ενίσχυση της στρατιωτικής παρουσίας στα νησιά του Ανατολικού Αιγαίου, τα οποία η Aγκυρα υποστηρίζει ότι οφείλουν να διατηρούν αποστρατιωτικοποιημένο καθεστώς– ερμηνεύονται από την τουρκική πλευρά ως προσπάθειες δημιουργίας τετελεσμένων και μεταβολής του status quo.

Ο δεύτερος άξονας της τουρκικής αντίδρασης βρίσκεται στην ερμηνεία που δίνει η Aγκυρα στη στενή συνεργασία της Ελλάδας με το Ισραήλ.

Ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών Χακάν Φιντάν, μιλώντας στις 13 Αυγούστου στην Αίγυπτο, ανέφερε ότι η χώρα του θεωρεί πως η συνεργασία Ελλάδας, Κύπρου και Ισραήλ στρέφεται εναντίον της Τουρκίας. «Στην περιοχή υπάρχουν άλλες συμμαχίες εναντίον μας; Υπάρχουν. Πριν εμείς να υπογράψουμε τη “Συμφωνία της Μέκκας”, το Ισραήλ, η “Ελληνοκυπριακή Διοίκηση στην Κύπρο” (σ.σ. Κυπριακή Δημοκρατία) και η Ελλάδα σχημάτισαν μια συμμαχία ασφαλείας στη Μεσόγειο. Ολοι ξέρουμε ποιος είναι ο στόχος αυτής της συμμαχίας. Βορείως της Μεσογείου είναι η Τουρκία και νοτίως η Αίγυπτος και υπάρχει μια συμμαχία που τράβηξε μια γραμμή ακριβώς στη μέση της Μεσογείου. Φαίνεται ποιος είναι ο στόχος και προς τα πού οδεύει αυτή η συμμαχία», δήλωσε ο κ. Φιντάν.

Η τουρκική πλευρά παρακολουθεί στενά την αγορά ισραηλινών οπλικών συστημάτων από την Ελλάδα και την ανακοίνωση της «Ασπίδας του Αχιλλέα», καθώς και τις ελληνικές διαρροές περί εγκατάστασης μέρους της «Ασπίδας», αλλά και άλλων ισραηλινών συστημάτων, σε ελληνικά νησιά. Και αυτό συμβαίνει σε μια περίοδο κατά την οποία η αντιπαράθεση Τουρκίας - Ισραήλ στη Συρία φτάνει σε σημείο πιθανής σύγκρουσης.

Στις 18 Αυγούστου, στις 02.50, ισραηλινά πολεμικά αεροσκάφη έπληξαν τη στρατιωτική αεροπορική βάση Αμπού Ντουχούρ, στην ύπαιθρο του Ιντλίμπ, σε απόσταση περίπου 65 χιλιομέτρων από τα τουρκικά σύνορα. «Τα ισραηλινά μαχητικά έφτασαν σε απόσταση τριών λεπτών από την Τουρκία», ανέφερε ο πρόεδρος του Κόμματος Νίκης, Ουμίτ Oζντάγ.

Η Τουρκία είχε αναλάβει την επισκευή της βάσης. Πληροφορίες αναφέρουν ότι από τα οκτώ συνολικά ισραηλινά πλήγματα καταστράφηκαν ο διάδρομος προσγείωσης και απογείωσης, καθώς και κτίρια της βάσης. Ο πρωθυπουργός του Ισραήλ Μπέντζαμιν Νετανιάχου ανέφερε ότι «δεν θα ανεχθούμε την εγκατάσταση τουρκικών στρατιωτικών δυνάμεων στη Συρία με τρόπο που να απειλεί το Ισραήλ. Προφανώς δεν το άκουσαν αρκετά καθαρά, οπότε φροντίσαμε να το καταλάβουν καλύτερα». Η ισραηλινή επίθεση πραγματοποιήθηκε λίγες ώρες μετά την τηλεφωνική συνομιλία του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν με τον Ντόναλντ Τραμπ. Σύμφωνα με τουρκικά μέσα ενημέρωσης, η Αγκυρα ζητούσε πολιτική παρέμβαση των ΗΠΑ προς το Ισραήλ στο ζήτημα της Συρίας.

Παρέμβαση Μπάρακ

Ο πρέσβης των ΗΠΑ στην Aγκυρα και απεσταλμένος για τη Συρία, Τομ Μπάρακ, δήλωσε ότι η Τουρκία δεν είχε ειδοποιηθεί για τα ισραηλινά πλήγματα και ότι εντόπισε τα αεροσκάφη να κατευθύνονται βόρεια, προς το έδαφός της. Oπως ανέφερε, «θα μπορούσε ευλόγως να είχε προετοιμάσει τη δική της απάντηση», αναφερόμενος σε πιθανή τουρκική στρατιωτική αντίδραση. «Ευτυχώς, επικράτησε ψυχραιμία και απετράπη η περαιτέρω κλιμάκωση της κατάστασης», πρόσθεσε.

Τα τουρκικά μέσα ενημέρωσης δημοσιοποίησαν την είδηση ότι ο Αρχηγός ΓΕΕΘΑ, στρατηγός Δημήτριος Χούπης, επισκέφθηκε στις 19 Αυγούστου το Ισραήλ και συναντήθηκε με τον Αρχηγό του Γενικού Επιτελείου των ισραηλινών Ενόπλων Δυνάμεων (IDF), αντιστράτηγο Εγιάλ Ζαμίρ.

Oπως ανακοινώθηκε από το Γενικό Επιτελείο Εθνικής Aμυνας, η επίσκεψη αναδεικνύει τη στρατηγική σημασία της ήδη εδραιωμένης στρατιωτικής σχέσης μεταξύ Ελλάδας και Ισραήλ.