Μια μεγάπτερη φάλαινα πραγματοποίησε ένα ταξίδι 15.000 χλμ. από τη Βραζιλία στην Αυστραλία, σε αυτό που οι επιστήμονες θεωρούν ως τη μεγαλύτερη καταγεγραμμένη απόσταση μεταξύ δύο παρατηρήσεων της ίδιας φάλαινας. 

Η μεγάπτερη φωτογραφήθηκε για πρώτη φορά το 2003 στο Αμπρόλος Μπανκ, τον κύριο τόπο αναπαραγωγής των μεγάπτερων φαλαινών στη Βραζιλία, ανοικτά των ακτών της βορειοανατολικής πολιτείας Μπαΐα. Τον Σεπτέμβριο του 2025, εντοπίστηκε ξανά στο Χέρβεϊ Μπέι, στα ανοικτά των ακτών του Κουίνσλαντ, καλύπτοντας μια απόσταση περίπου 15.100 χλμ.

Η Στέφανι Στακ, υποψήφια διδάκτορας στο Πανεπιστήμιο Γκρίφιθ και συν-συγγραφέας της νέας έρευνας που δημοσιεύθηκε στο Royal Society Open Science, δήλωσε ότι ήταν «συγκλονιστικό να φωτογραφίζει κανείς μια φάλαινα που έχει διανύσει αυτή την απόσταση – κάτι που δεν έχει ξανασυμβεί ποτέ».  

«Η συγκεκριμένη φάλαινα δεν είχε θεαθεί εδώ και 22 χρόνια, κάτι που είναι πραγματικά αξιοσημείωτο από μόνο του», δήλωσε η Στακ. 

Η φάλαινα εντοπίστηκε σε μια συλλογή φωτογραφιών στην πλατφόρμα Happywhale, στην οποία ερευνητές και πολίτες μπορούν να καταχωρίζουν τις παρατηρήσεις τους για τις φάλαινες. Οι φωτογραφίες επιτρέπουν την αναγνώριση των μεμονωμένων ζώων από τις ουρές τους.

Η ουρά μιας φάλαινας είναι «μοναδική για κάθε φάλαινα, όπως τα δακτυλικά αποτυπώματα για τους ανθρώπους», εξηγεί η Στακ. Το ουραίο πτερύγιο είναι αναγνωρίσιμο μέσω του σχήματός του, των χρωματικών μοτίβων και των σημαδιών. 

Η πλατφόρμα Happywhale (της οποίας συνιδρυτής είναι ο συν-επικεφαλής της μελέτης και βιολόγος φαλαινών του Πανεπιστημίου Σάουθερν Κρος, Τεντ Τσίζμαν) χρησιμοποιεί έναν αλγόριθμο τεχνητής νοημοσύνης για την ταυτοποίηση των φαλαινών. 

Μια άλλη φάλαινα καταγράφηκε στο Χέρβεϊ Μπέι το 2007 και παρατηρήθηκε ξανά στην ίδια περιοχή το 2013. Εξι χρόνια αργότερα, εντοπίστηκε στα ανοικτά των ακτών του Σάο Πάολο. Η απόσταση μεταξύ αυτών των δύο περιοχών είναι περίπου 14.200 χλμ.

Οι δύο αυτές φάλαινες αποτελούν «την πρώτη καταγεγραμμένη μετακίνηση και προς τις δύο κατευθύνσεις» μεταξύ των πληθυσμών μεγάπτερων της Βραζιλίας και της ανατολικής Αυστραλίας, σύμφωνα με τους ερευνητές. «Τα διαστήματα επανεντοπισμού έξι και 22 ετών υποδηλώνουν ότι πρόκειται για σπάνια, πιθανώς μοναδικά γεγονότα στη διάρκεια μιας ζωής, και όχι για τακτικές μεταναστευτικές διαδρομές».

Η μελέτη βασίστηκε σε 19.283 φωτογραφίες ουραίων τμημάτων που συλλέχθηκαν μεταξύ 1984 και 2025 από την ανατολική Αυστραλία και τη Λατινική Αμερική – και οι δύο φάλαινες αντιστοιχούν σε «μόλις το 0,01% των ταυτοποιημένων φαλαινών».

«Ενα από τα μειονεκτήματα της έρευνας ταυτοποίησης μέσω φωτογραφιών είναι ότι έχουμε μόνο… δύο σημεία», σημειώνει η Στακ. «Ξέρουμε πού ξεκίνησε και ξέρουμε πού κατέληξε, αλλά δεν ξέρουμε τίποτα για το τι συνέβη στο μεταξύ».

Οπως επισημαίνει η ίδια, δεν ήταν σαφές ποιες διαδρομές είχαν ακολουθήσει για να φτάσουν στους προορισμούς τους, ενώ τα δύο κήτη θα μπορούσαν να έχουν διανύσει απόσταση μεγαλύτερη από την ευθεία απόσταση μεταξύ των ακτών της Βραζιλίας και της Αυστραλίας.

Η τυπική διαδρομή μετανάστευσης για μια αυστραλιανή μεγάπτερη είναι μεταξύ των περιοχών διατροφής στα νερά της Ανταρκτικής και των περιοχών αναπαραγωγής κοντά στο Μεγάλο Κοραλλιογενές Φράγμα.

«Κάθε χρόνο, κάνουν έναν πλήρη κύκλο από τις περιοχές διατροφής στις περιοχές αναπαραγωγής και μετά ξανά πίσω στις περιοχές διατροφής», εξηγεί η Στακ – ένα ταξίδι μετ’ επιστροφής περίπου 10.000 χλμ.

Η ίδια προειδοποιεί πως είναι «πολύ πιθανό» η κλιματική αλλαγή να επηρεάσει τις μεταναστευτικές διαδρομές στο μέλλον, καθώς ήδη παρατηρούνται δραματικές αλλαγές στις περιοχές διατροφής του Νότιου Ωκεανού, με τους πληθυσμούς του κριλ της Ανταρκτικής να βρίσκονται υπό απειλή.

Πηγή: Guardian