ΚΛΕΙΣΙΜΟ
Loading...
 

Γιατί πρέπει να σώσουμε τις ελληνικές ακρίδες

Kathimerini.gr

Επιστημονική μελέτη προειδοποιεί ότι η άνοδος της θερμοκρασίας απειλεί επτά ενδημικά είδη ακρίδας που ζουν στα ψηλά βουνά της Ελλάδας

Στους περισσότερους οι ακρίδες προκαλούν αποστροφή, αλλά από τους επιστήμονες θεωρούνται ένας από τους σημαντικότερους πυλώνες της τροφικής αλυσίδας και της ισορροπίας πολλών οικοσυστημάτων. Η κλιματική αλλαγή μπορεί να περιορίσει δραματικά τα ενδιαιτήματά τους και κατά συνέπεια να θέσει σε κίνδυνο την επιβίωση δεκάδων ειδών που είναι ενδημικά στην Ελλάδα λόγω των ιδιαίτερων συνθηκών της χώρας μας.

Αυτό είναι το βασικό εύρημα πρόσφατης έρευνας που δημοσιεύθηκε στο διεθνές επιστημονικό περιοδικό Journal Of Insect Conservation. Οι επιστήμονες μελέτησαν επτά απειλούμενα είδη ακρίδας που ζουν μόνο σε ψηλά βουνά, πάνω από τα 1.400 μέτρα, και έκαναν προβολή για τις συνέπειες που θα έχει στο ενδιαίτημά τους η κλιματική αλλαγή και η αύξηση της θερμοκρασίας από 1,8 έως 4,4 βαθμούς Κελσίου τις επόμενες δεκαετίες.

Αυτό που διαπίστωσαν είναι ότι σε όλα τα σενάρια, τα επτά είδη ακρίδας θα χάσουν το μεγαλύτερο μέρος του χώρου όπου ζουν σήμερα, ενώ στα πιο ακραία θερμοκρασιακά σενάρια τα έξι από τα επτά είδη θα χάσουν το σύνολο του βιοτόπου τους. Η μελέτη έγινε σε βουνά όπως η Γκιώνα, ο Παρνασσός, η Οίτη, ο Τυμφρηστός, τα Βαρδούσια, ο Ελικώνας και η Οξιά.

Ο Αποστόλης Στεφανίδης, ο οποίος είναι βιολόγος και μεταδιδακτορικός ερευνητής του Εργαστηρίου Διατήρησης της Βιοποικιλότητας του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων και επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης, λέει στην «Κ» ότι «με την άνοδο της θερμοκρασίας θα χαθούν τα κατάλληλα ενδιαιτήματα στα πιο χαμηλά υψόμετρα. Ετσι τα είδη της ακρίδας θα χρειαστεί να αναζητήσουν κατάλληλες συνθήκες σε ακόμη πιο μεγάλα υψόμετρα, μέχρι να φτάσουν στις κορυφές των βουνών και μετά να μην έχουν άλλο σημείο στο οποίο θα μπορούν να επιβιώσουν».

Ο πλούτος των ειδών στην Ελλάδα

Η Ελλάδα είναι μία από τις πλουσιότερες χώρες της Ευρώπης σε ορθόπτερα, δηλαδή κυρίως ακρίδες και γρύλους. Στον ελλαδικό χώρο ζουν 380 είδη –το ένα τρίτο των ειδών της Ευρώπης-, ενώ υπάρχουν και 141 ενδημικά είδη. Ο κ. Στεφανίδης λέει ότι κάθε χρόνο γίνονται καταγραφές νέων ειδών και αποδίδει τον μεγάλο αριθμό ενδημικών ειδών στο κλίμα και το ανάγλυφο της χώρας. «Η Ελλάδα είναι μια χώρα με βουνά, νησιά και σπήλαια. Πολλά είδη ορθοπτέρων δεν έχουν φτερά, ή έχουν πολύ μικρά φτερά, και συνεπώς δεν μπορούν να πετάξουν και να απομακρυνθούν από την περιοχή τους», διευκρινίζει. Οσο για τον πληθυσμό των απειλούμενων ειδών που καταγράφηκε κατά τη διάρκεια της μελέτης εκτιμά ότι αυτός είναι από δύο έως οκτώ άτομα ανά 100 τετραγωνικά μέτρα κατάλληλου ενδιαιτήματος.

Οι επιστήμονες μελέτησαν τα συγκεκριμένα επτά είδη αλλά τα ευρήματά της μπορεί να αφορούν και τα περισσότερα από τα υπόλοιπα ενδημικά είδη ακρίδας της Ελλάδας. «Οι διαπιστώσεις μας γεννούν μεγάλες ανησυχίες για όλα τα ενδημικά είδη που δεν έχουν φτερά και σίγουρα για όλα τα ορεινά ήδη», σημειώνει ο κ. Στεφανίδης.

Τι θα σημαίνει όμως για το οικοσύστημα μια πιθανή δραματική μείωση του πληθυσμού των ακρίδων; Ο κ. Στεφανίδης απαντά ότι «τα ορθόπτερα είναι πυλώνες της τροφικής αλυσίδας και καταναλώνουν μεγάλο μέρος της φυτικής βιομάζας. Επίσης, τα ίδια αποτελούν τροφή για πολλούς θηρευτές. Υπάρχουν πτηνά όπως το κιρκινέζι και ο γκιώνης τα οποία τρέφονται σχεδόν αποκλειστικά με ορθόπτερα. Η εξαφάνιση οποιουδήποτε είδους οδηγεί στην εξαφάνιση και άλλων ειδών».

Η κτηνοτροφία ως σωτηρία

Η πρόταση των ερευνητών είναι η λήψη των απαραίτητων μέτρων για να ενισχυθεί η κτηνοτροφία στα μεγάλα υψόμετρα, καθώς εκτιμάται ότι η κλιματική αλλαγή θα οδηγήσει πιθανώς σε εγκατάλειψή της.

Ο κ. Στεφανίδης εξηγεί ότι τα κοπάδια κρατούν τη βλάστηση χαμηλή και ανοιχτή. Με αυτόν τον τρόπο δημιουργούν το σωστό μείγμα από χορτάρι, γυμνό έδαφος και διάσπαρτους βράχους που χρειάζονται τα ορθόπτερα για να τραφούν και να γεννήσουν τα αυγά τους. «Με την εγκατάλειψη της ορεινής κτηνοτροφίας, οι περιοχές που καταλαμβάνουν τα κοπάδια θα μετατραπούν σε θαμνώδεις και δασώδεις εκτάσεις ή σε έρημη γη, με αποτέλεσμα να χαθούν και τα ενδιαιτήματα των ορθοπτέρων. Την κλιματική αλλαγή μπορούμε να την αντιμετωπίσουμε μόνο σε παγκόσμια κλίμακα, αλλά μπορούμε άμεσα να επιτύχουμε τη διατήρηση των λιβαδιών με τη στήριξη της ορεινής κτηνοτροφίας».

Προτάσεις 

Η έρευνα διατυπώνει μια σειρά από προτάσεις για την ενίσχυση της κτηνοτροφίας και των πληθυσμών των ορθοπτέρων στις ορεινές περιοχές. Αυτές περιλαμβάνουν την εφαρμογή της ήπιας βόσκησης με εναλλαγές βοσκοτόπων, την ένταξη των ειδών των ορθοπτέρων στα διαχειριστικά σχέδια βόσκησης και στα σχέδια διαχείρισης των περιοχών Natura 2000 αλλά και τον περιορισμό έως και εκμηδενισμό της κατασκευής υποδομών στους συγκεκριμένους βιοτόπους. 

Η σχέση των ορθοπτέρων με την κτηνοτροφία, καταλήγει ο κ. Στεφανίδης, είναι μια σχέση αμοιβαιότητας. «Οταν καταναλώνουν τη βλάστηση και επιστρέφουν τα θρεπτικά στοιχεία στο έδαφος ενισχύουν την αναγέννηση και τη γονιμότητά της. Η ορεινή κτηνοτροφία στηρίζεται στα υγιή λιβάδια και τα ενδημικά ορθόπτερα χρειάζονται την ορεινή κτηνοτροφία για να παραμείνουν τα λιβάδια ανοιχτά. Στην πράξη, η τύχη τους είναι δεμένη με την τύχη των κτηνοτρόφων». 

ΣΧΕΤΙΚΑ TAGS

ΑΛΛΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑΣ

X

Μπες στο μυαλό των
αγαπημένων σου αρθρογράφων

Λάβε στο email σου το τελευταίο τους άρθρο τη στιγμή που δημοσιεύεται.

ΑΠΟΚΤΗΣΕ ΣΥΝΔΡΟΜΗ

Απόκτησε συνδρομή με €50 τον χρόνο για πρόσβαση στην έντυπη έκδοση.

ΑΠΟΚΤΗΣΕ ΣΥΝΔΡΟΜΗ