Σε δύσκολο συμβιβασμό ως προς την αντιμετώπιση της ενεργειακής ακρίβειας κατέληξαν χθες οι Ευρωπαίοι ηγέτες, ύστερα από ολοήμερες διαπραγματεύσεις και μια σκληρή αντιπαράθεση που έφερε αντιμέτωπες τη Γερμανία και την Ιταλία, μεταθέτοντας ωστόσο –όπως άλλωστε αναμενόταν– στην Κομισιόν τις αποφάσεις για τυχόν πρόσθετα μέτρα στήριξης.

Οι «27» αναγνώρισαν την επείγουσα ανάγκη συντονισμένης ευρωπαϊκής απάντησης, όπως είχε ζητήσει η Ελλάδα, χωρίς όμως να συμφωνήσουν σε συγκεκριμένες νέες παρεμβάσεις ή πρόσθετη δημοσιονομική ευελιξία.

Την ίδια ώρα, η Σύνοδος Κορυφής συνεχίζεται σήμερα στις Βρυξέλλες με νέα αντιπαράθεση να αναμένεται για το μεταναστευτικό, αυτή τη φορά μεταξύ της Ιταλίδας πρωθυπουργού Τζόρτζια Μελόνι και του Ισπανού ομολόγου της Πέδρο Σάντσεθ.

Η κρίσιμη παράγραφος 6 των συμπερασμάτων αποτυπώνει τον συμβιβασμό, που επιτεύχθηκε ύστερα από πολύωρες διαπραγματεύσεις.

Οι ηγέτες αναγνωρίζουν δηλαδή, ότι οι εκρηκτικές τιμές ενέργειας και καυσίμων απαιτούν επειγόντως συντονισμένη ευρωπαϊκή απάντηση με στοχευμένα και προσωρινά μέτρα, λαμβάνοντας υπόψη τις ιδιαίτερες συνθήκες των κρατών-μελών και προστατεύοντας την ενιαία αγορά.

Κυρίως, καλούν την Κομισιόν να εξετάσει και να προτείνει, εφόσον χρειάζεται, πρόσθετες βραχυπρόθεσμες παρεμβάσεις, συνυπολογίζοντας τις σημαντικές διαφορές στις τιμές ηλεκτρικής ενέργειας μεταξύ των ευρωπαϊκών χωρών.

Τι εξασφάλισε η Αθήνα

Η συγκεκριμένη διατύπωση ανταποκρίνεται σε βασική επιδίωξη της ελληνικής πλευράς, η οποία θεωρούσε ότι το αρχικό σχέδιο συμπερασμάτων δεν αποτύπωνε επαρκώς τον επείγοντα χαρακτήρα της κρίσης.

Ο πρωθυπουργός είχε ζητήσει ισχυρότερο ευρωπαϊκό μήνυμα και πρόσθετες παρεμβάσεις για την προστασία των ευάλωτων νοικοκυριών και των επιχειρήσεων.

Σύμφωνα με πληροφορίες, κατά τη συζήτηση υποστήριξε επίσης την ανάγκη προσωρινής δημοσιονομικής ευελιξίας εντός των υφιστάμενων κανόνων, ώστε μέρος των πρόσθετων εσόδων που δημιουργεί ο υψηλότερος πληθωρισμός να μπορεί να κατευθυνθεί σε στοχευμένη στήριξη.

Ωστόσο, η συμφωνία δεν περιλαμβάνει ειδική δημοσιονομική πρόβλεψη. Περιορίζεται όμως στην πολιτική αναγνώριση της ανάγκης άμεσης δράσης και στην πρόσκληση προς την Κομισιόν να επανέλθει με προτάσεις.

Οι ηγέτες χαιρετίζουν παράλληλα την πρόθεση της Κομισιόν να παρατείνει το προσωρινό πλαίσιο κρατικών ενισχύσεων για τις περισσότερο εκτεθειμένες βιομηχανίες, να προωθήσει την καλύτερη αξιοποίηση των ευρωπαϊκών διυλιστηρίων και να αναλάβει πρωτοβουλίες εθελοντικής συγκέντρωσης της ενεργειακής ζήτησης. Χαιρετίζουν επίσης την πρόταση αναβολής ορισμένων υποχρεώσεων του κανονισμού για το μεθάνιο.

Το «μπρα ντε φερ» Μερτς – Μελόνι

Είχε προηγηθεί σφοδρή σύγκρουση για το ευρωπαϊκό σύστημα εμπορίας δικαιωμάτων Εκπομπών (ETS) και κυρίως το ETS2, το οποίο προβλέπει την επέκταση της τιμολόγησης του άνθρακα στις μεταφορές και στη θέρμανση από το 2028.

Η Ιταλία και οι τέσσερις χώρες του Βίσεγκραντ –Ουγγαρία, Πολωνία, Τσεχία και Σλοβακία– άσκησαν πίεση για αναβολή του ETS2, επικαλούμενες την επιβάρυνση των καταναλωτών.

Απέναντί τους βρέθηκαν η Γερμανία, η Γαλλία, η Ισπανία, η Πορτογαλία, οι σκανδιναβικές χώρες και η Ολλανδία, που επέμειναν στη διατήρηση του ευρωπαϊκού πλαισίου για την τιμολόγηση των εκπομπών.

Σύμφωνα με πληροφορίες, η αντιπαράθεση προκάλεσε ιδιαίτερη ένταση μεταξύ του Γερμανού καγκελάριου Φρίντριχ Μερτς και της Τζόρτζια Μελόνι.

Οι διαπραγματεύσεις εκτροχίασαν το πρόγραμμα της Συνόδου, οδηγώντας σε ακύρωση της προγραμματισμένης συνέντευξης Τύπου, χθες το βράδυ.

Πάντως, η Ρώμη δεν εξασφάλισε την αναβολή του ETS2. Οι ηγέτες περιορίστηκαν να ζητήσουν από την Κομισιόν επικαιροποιημένη αξιολόγηση των επιπτώσεών του, ιδίως του σχεδιασμού και των δικλίδων προστασίας του.

Για το υφιστάμενο ETS, ζητούν περιορισμό της μεταβλητότητας των τιμών άνθρακα και των επιπτώσεών τους στο κόστος ηλεκτρικής ενέργειας, διατηρώντας όμως τον κεντρικό ρόλο του συστήματος στην πράσινη μετάβαση.

Τέλη Νοεμβρίου η μάχη για τον προϋπολογισμό

Στο μεταξύ, σε έκτακτη Σύνοδο Κορυφής στις 26 Νοεμβρίου μεταφέρεται η επόμενη κρίσιμη διαπραγμάτευση για τον νέο επταετή προϋπολογισμό της Ε.Ε., καθώς η συζήτηση ανέδειξε τις βαθιές διαφωνίες μεταξύ των «27».

Ο Αντόνιο Κόστα αναλαμβάνει πλέον τις διαπραγματεύσεις και την προετοιμασία νέας συμβιβαστικής πρότασης, με επίκεντρο τις εθνικές συνεισφορές, τους νέους ίδιους πόρους και τη δημοσιονομική ευελιξία, όπως ανέφερε χθες Ευρωπαίος αξιωματούχος.

Η ιρλανδική πρόταση, με περικοπές 141 δισ. ευρώ σε σχέση με την αρχική πρόταση της Κομισιόν, συνάντησε αντιδράσεις τόσο από τους «φειδωλούς», που απαιτούν μικρότερο προϋπολογισμό, όσο και από χώρες όπως η Ελλάδα, που επιμένουν στην προστασία της Πολιτικής Συνοχής και της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής.

Ο στόχος συμφωνίας έως τον Δεκέμβριο παραμένει, αλλά χωρίς σαφή δέσμευση όλων των ηγετών, καθώς ο εκλογικός κύκλος του 2027 απειλεί να περιπλέξει περαιτέρω τις διαπραγματεύσεις.

Νέα σύγκρουση Μελόνι – Σάντσεθ για το μεταναστευτικό

Η δεύτερη ημέρα της Συνόδου αναμένεται επίσης συγκρουσιακή, με το μεταναστευτικό να εξελίσσεται σε νέο πεδίο αντιπαράθεσης, αυτή τη φορά μεταξύ Ρώμης και Μαδρίτης.

Το πρωί ως είθισται αναμένεται συνάντηση 16 κρατών-μελών, που προωθούν αυστηρότερη μεταναστευτική πολιτική.

Σύμφωνα με Ευρωπαίους διπλωμάτες, η Ιταλία και η Δανία αναμένεται να θέσουν το ζήτημα των πολιτικών που λειτουργούν ως παράγοντες προσέλκυσης μεταναστών, με αιχμή την ισπανική προσέγγιση.

Η αντιπαράθεση συνδέεται με την κρίση του καλοκαιριού στη Θέουτα, τις εκατέρωθεν επαναφορές συνοριακών ελέγχων και τις διαφωνίες για την εφαρμογή των ευρωπαϊκών κανόνων ασύλου. Παράλληλα, αποκτά ιδιαίτερη εσωτερική πολιτική βαρύτητα, ενόψει των ισπανικών εκλογών του Νοεμβρίου και των ιταλικών εκλογών του 2027.

Οι «27» θα συζητήσουν και για την Ουκρανία, παρουσία του Βολοντίμιρ Ζελένσκι, και κυρίως για το χρηματοδοτικό κενό που προκύπτει για το 2027, τη συμφωνία Τραμπ – Πούτιν για το ντίζελ, την ευρωπαϊκή άμυνα και ασφάλεια, καθώς και τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή.