Κριτική και έντονη αμφισβήτηση για το μοντέλο λειτουργίας, τον σχεδιασμό και τις στρατηγικές επιλογές της δέχθηκε η ΑΗΚ, στο πλαίσιο της δημοσιογραφικής διάσκεψης που πραγματοποίησε για τον απολογισμό του έργου του Διοικητικού της Συμβουλίου.

Η παρουσίαση του απολογισμού πραγματοποιήθηκε εν μέσω ενός ακόμη δύσκολου καλοκαιριού για το ενεργειακό σύστημα της χώρας, το οποίο δοκιμάζεται από τις πιέσεις της αυξημένης ζήτησης και τις αστοχίες που οδήγησαν σε περικοπές ηλεκτροδότησης σε ολόκληρη την Κύπρο. Οι καταναλωτές, οι οποίοι καλούνται για ακόμη μία φορά να επωμιστούν το κόστος των αδυναμιών του συστήματος, ζητούν σαφείς απαντήσεις για την επάρκεια της παραγωγής, την ετοιμότητα των υποδομών και τις λύσεις που θα έπρεπε ήδη να έχουν δρομολογηθεί.

Οι βλάβες σε μονάδες παραγωγής της ΑΗΚ και η αδυναμία πλήρους κάλυψης της ζήτησης επαναφέρουν στο προσκήνιο τα ερωτήματα για τον βαθμό προετοιμασίας του Οργανισμού, την ταχύτητα υλοποίησης των αναγκαίων επενδύσεων και την αποτελεσματικότητα του ενεργειακού σχεδιασμού.

Παρά τις εξαγγελίες για πράσινη μετάβαση και επενδύσεις, η πραγματικότητα των διακοπών ηλεκτροδότησης αναδεικνύει τα κενά στον σχεδιασμό και την ανάγκη για ταχύτερες λύσεις.

Ο Υπουργός Ενέργειας Μιχάλης Δαμιανός, ο οποίος παρέστη στη διάσκεψη, περιορίστηκε να συστήσει υπομονή στους πολίτες, παραπέμποντας στο επόμενο καλοκαίρι ως χρονικό ορίζοντα για την έλευση των πολυαναμενόμενων μονάδων αποθήκευσης ισχύος 120 MW. Μια ακόμη υπόσχεση, την ώρα που οι καταναλωτές καλούνται σήμερα να αντιμετωπίσουν τις συνέπειες των προβλημάτων του συστήματος.

Από την μεριά του ο πρόεδρος του ΔΣ της ΑΗΚ Γιώργος Πέτρου, η θητεία του οποίου λήγει αρχές Αυγούστου, επισήμανε ότι οι περικοπές δεν είναι πρόβλημα ενός μόνο φορέα, αλλά «σύμπτωμα συστημικής ανισορροπίας μεταξύ παραγωγής, ζήτησης, δικτύων, αποθήκευσης, ευελιξίας, πρόβλεψης και κανόνων αγοράς». Ανέφερε ακόμα ότι η αποθήκευση αποτελεί κρίσιμο εργαλείο, αλλά δεν είναι μαγική λύση και πρόσθεσε ότι απαιτεί θεσμικό πλαίσιο, επιχειρηματικό μοντέλο, ρυθμιστική σαφήνεια, τρόπο λειτουργίας και δίκαιη κατανομή κόστους και οφέλους. Σε ερώτηση της «Κ» για τη στρατηγική Hedge – αντιστάθμισης κινδύνων, ο πρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου της ΑΗΚ ανέφερε ότι η διαδικασία κλειδώματος των τιμών καυσίμων για το μέλλον, με στόχο τη μείωση της έκθεσης του Οργανισμού σε απρόβλεπτες αυξήσεις, δεν αποτελεί απλή υπόθεση.

Όπως εξήγησε, η εφαρμογή μιας τέτοιας στρατηγικής απαιτεί εξειδικευμένη γνώση και σωστό σχεδιασμό, γι’ αυτό και η ΑΗΚ έχει απευθυνθεί σε εξειδικευμένους διεθνείς οίκους, ζητώντας εκπαίδευση και καθοδήγηση στο συγκεκριμένο αντικείμενο, ώστε να αξιολογήσει τον τρόπο με τον οποίο μπορεί να αξιοποιηθεί αποτελεσματικά η αντιστάθμιση κινδύνων προς όφελος του Οργανισμού και των καταναλωτών.

Παρόν στην διάσκεψη ήταν και ο τέως Υπουργός Ενέργειας Γιώργος Παπαναστασίου ο οποίος μάλιστα πήρε τον λόγο και απάντησε σε ορισμένες από τις επικρίσεις που δέχθηκε η ΑΗΚ και το Διοικητικό της Συμβούλιο. Ο κ. Παπαναστασίου ανέφερε ότι δεν είναι ορθό να αποδίδεται αποκλειστικά στην ΑΗΚ η ευθύνη για την κατάσταση επάρκειας του ηλεκτρικού συστήματος, υποστηρίζοντας ότι πρόκειται για αποτέλεσμα διαχρονικών επιλογών και παραλείψεων, στις οποίες εμπλέκονται πολλοί παράγοντες, αλλά και προηγούμενες κυβερνήσεις.

Παράλληλα, υπεραμύνθηκε των ενεργειών της παρούσας κυβέρνησης, σημειώνοντας ότι βρίσκονται σε εξέλιξη παρεμβάσεις με στόχο τη σταθεροποίηση της ενεργειακής κατάστασης και την αντιμετώπιση των προβλημάτων του συστήματος. Σε σχέση με τις διακοπές ρεύματος, ο κ Παπαναστασίου είπε ότι οφείλονται κυρίως στο ότι δεν μπορούμε να αξιοποιήσουμε την πράσινη ενέργεια που παράγεται από φωτοβολταϊκά και αιολικά, και ότι δεν έχουμε ευέλικτες συμβατικές μονάδες οι οποίες θα μπορούν να λειτουργήσουν σε σύντομο χρονικό διάστημα και το δίκτυο δεν μπορεί να ικανοποιήσει όλη την παραγωγή που έρχεται από ΑΠΕ και συμβατικούς.

Αν μπορούσαν να λειτουργούν αυτά σε σύμπλευση ΑΠΕ και συμβατικά και να υπήρχε ένα ωραίο σύστημα μέσα στο δίκτυο θα μπορούσε ο Διαχειριστής να το διαχειριστεί καλύτερα και να μην καταλήγουμε σε περικοπές, ανέφερε και πρόσθεσε πως όπως έχει σήμερα το σύστημα έχει σοβαρές αδυναμίες.

Αξίζει να σημειώσουμε ότι στην διάσκεψη της ΑΗΚ κλήθηκαν και παρευρέθηκαν όλοι αρμόδιοι φορείς της ενέργειας πλην της ΡΑΕΚ.

Τα αποτελέσματα και οι στόχοι

Με βάση τα τελικά ελεγμένα στοιχεία, τα συνολικά έσοδα της ΑΗΚ για το 2025 είναι μειωμένα σε σχέση με το 2024 και ανήλθαν σε περίπου €1,120 δισ., τα συνολικά έξοδα σε περίπου €1,092 δισ., το κέρδος εργασιών σε €28,7 εκατ. και το καθαρό κέρδος σε €12,3 εκατ. Σημαντική ήταν και η μείωση των λειτουργικών εξόδων το 2025 κατά περίπου €38,4 εκατ. σε σχέση με το 2024, κυρίως λόγω της μείωσης του κόστους ενέργειας. Τονίστηκε ακόμα ότι με βάση τα στοιχεία του 2025, ο Ηλεκτροπαραγωγός Σταθμός Βασιλικού παρήγαγε περίπου το 66% της παραγωγής των σταθμών της ΑΗΚ, ο Σταθμός Δεκέλειας περίπου το 32% και ο Σταθμός Μονής περίπου το 1%. Τα στοιχεία αυτά καταδεικνύουν ότι η πράσινη μετάβαση είναι αναγκαία, αλλά η συμβατική παραγωγή εξακολουθεί να αποτελεί κρίσιμη υποδομή ασφάλειας εφοδιασμού μέχρι να ωριμάσουν πλήρως οι νέες λύσεις αποθήκευσης, ευελιξίας και διασύνδεσης πρόσθεσε ο κ Πέτρου. Κατά την περίοδο αυτή κατακυρώθηκε η εγκατάσταση νέας μονάδας παραγωγής ενέργειας στον Ηλεκτροπαραγωγό Σταθμό Δεκέλειας είπε σημειώνοντας ότι πρόκειται για έργο στρατηγικής σημασίας, γιατί ενισχύει την επάρκεια, στηρίζει τη διατήρηση δεύτερου ισχυρού σημείου ηλεκτροπαραγωγής και αυξάνει τη συνολική ανθεκτικότητα του ηλεκτρικού συστήματος.

Την ίδια ώρα αναφορά έκανε και στην προετοιμασία της ΑΗΚ για την αξιοποίηση του φυσικού αερίου αναφερόμενος στην υλοποίηση των οι αναγκαίων τροποποιήσεων και υποδομών στις μονάδες του Βασιλικού για καύση φυσικού αερίου, ενώ η νέα Μονάδα Συνδυασμένου Κύκλου αρ. 6 έχει ολοκληρωθεί και βρίσκεται σε κατάσταση μακροχρόνιας συντήρησης και διατήρησης.

Αναφορικά με την αποθήκευση ο πρόεδρος του ΔΣ υπογράμμισε ότι η ΑΗΚ προωθεί έργα αποθήκευσης σε κρίσιμα σημεία του συστήματος, ενώ παράλληλα στηρίζονται πρακτικές λύσεις που επιτρέπουν καλύτερη αξιοποίηση της πράσινης παραγωγής, ιδίως σε συνδυασμό με φωτοβολταϊκά συστήματα και ιδιοκατανάλωση. Πιο συγκεκριμένα όπως είπε στοχεύοντας στην ενδυνάμωση του ΗΣ Δεκέλειας ως δεύτερο σημείο ηλεκτροπαραγωγής, η ΑΗΚ προχωρά με την εγκατάσταση συστήματος αποθήκευσης δυναμικότητας 80MW/160MWh. Παράλληλα, όπως είπε έχει υποβληθεί αίτηση για σύστημα αποθήκευσης δυναμικότητας 100 MW/200MWh στον Ηλεκτροπαραγωγό Σταθμό Μονής, για εγκατάσταση συστημάτων αποθήκευσης στον ΗΣ Βασιλικού και εξετάζεται εγκατάσταση συστημάτων αποθήκευσης και σε άλλες τοποθεσίες.

Η μεγάλη πρόκληση από εδώ και πέρα είναι να μετατρέψουμε την πράσινη παραγωγή σε πράσινη κατανάλωση, αυτό απαιτεί αποθήκευση, ευελιξία, δίκτυα, δεδομένα, κανόνες αγοράς και συντονισμό όλων των αρμόδιων φορέων πρόσθεσε. Επισήμανε ακόμα ότι ο περαιτέρω εκσυγχρονισμός του δικτύου, η συνεχής προσπάθεια για ποιοτικά μετρητικά δεδομένα, οι ευέλικτες συνδέσεις, η αποθήκευση και η επιτάχυνση των αδειοδοτήσεων αποτελούν αλληλένδετες προϋποθέσεις για την επόμενη φάση της ενεργειακής μετάβασης.

Η Κύπρος δεν χρειάζεται συνθήματα, χρειάζεται συντονισμό, σοβαρότητα, συνέπεια, τεχνική τεκμηρίωση, οικονομική πειθαρχία και αποφάσεις που υπηρετούν το συνολικό συμφέρον υποστήριξε.

Η.. υπομονή

Ο Υπουργός Ενέργειας από την πλευρά του συνέστησε υπομονή στους πολίτες που ταλαιπωρούνται εκφράζοντας την πεποίθηση ότι με την εγκατάσταση μονάδων αποθήκευσης 120 μεγαβάτ τον Ιανουάριο του 2027, δεν θα υπάρχουν αυτά τα προβλήματα το επόμενο καλοκαίρι.

Σε δηλώσεις του στους δημοσιογράφους, ανέφερε ότι φαίνεται ότι υπήρχε κάποια βλάβη στις γεννήτριες της ΑΗΚ, το οποίο είχε ως αποτέλεσμα να πρέπει να γίνουν κάποιες περικοπές το βράδυ της Τετάρτης.

Ερωτηθείς εάν αναμένονται κι άλλες περικοπές ηλεκτρικού ρεύματος, ο Υπουργός, είπε δεν μπορεί να ξέρει αν θα υπάρξουν κι άλλες βλάβες στην ΑΗΚ, και ότι ο μόνος που μπορεί να το δει αυτό είναι ο διαχειριστής, που διαχειρίζεται το σύστημα.

Την ίδια ώρα ο Υπουργός παραδέχθηκε ότι μέρος του προβλήματος θα έπρεπε ήδη να είχε αντιμετωπιστεί, σημειώνοντας πως εάν η αποθήκευση ενέργειας είχε προχωρήσει ταχύτερα, η κατάσταση ενδεχομένως να ήταν διαφορετική.

Σε ερωτήσεις για τις διαχρονικές αδυναμίες του συστήματος, την ανάγκη αποθήκευσης ενέργειας και την καθυστέρηση στην ενημέρωση των πολιτών για τις περιοχές όπου προγραμματίζονται διακοπές ρεύματος, ο κ. Δαμιανός ανέφερε ότι η ενημέρωση αποτελεί ευθύνη της ίδιας της ΑΗΚ.

Παράλληλα, υποστήριξε ότι έχουν γίνει σημαντικά βήματα για τη μείωση των περικοπών, όπως η δυνατότητα λειτουργίας συστημάτων Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας με μηδενική έγχυση. Πρόσθεσε ότι αναμένεται και η εξαγγελία νέων διατιμήσεων από την ΑΗΚ, οι οποίες θα αντανακλούν καλύτερα το προφίλ παραγωγής, με διαφοροποιημένες περιόδους αιχμής και μη αιχμής, καθώς και περιόδους υψηλής ή χαμηλής παραγωγής από ΑΠΕ.

Σύμφωνα με τον κ. Δαμιανό, οι νέες διατιμήσεις, σε συνδυασμό με τα δεδομένα που θα παρέχουν οι έξυπνοι μετρητές, θα επιτρέψουν στους καταναλωτές να μεταφέρουν μέρος της κατανάλωσής τους στις ώρες αυξημένης πράσινης παραγωγής, συμβάλλοντας στη μετατροπή της πράσινης παραγωγής σε πράσινη κατανάλωση προς όφελος τόσο των πολιτών όσο και του ηλεκτρικού συστήματος.

Και στο βάθος κινητοποιήσεις

Στο μεταξύ, οι συνδικαλιστικές οργανώσεις της ΑΗΚ αποφάσισαν να βάλουν νερό στο κρασί τους και να αναστείλουν μέχρι τον Σεπτέμβριο του 2026 τα μέτρα που είχαν εξαγγείλει. Οι εργαζόμενοι στην ΑΗΚ επιμένουν ότι οι σημερινές δυσκολίες δεν αποτελούν ξαφνικό φαινόμενο, αλλά αποτέλεσμα διαχρονικών καθυστερήσεων και αποφάσεων που, όπως υποστηρίζουν, άφησαν το σύστημα χωρίς τις αναγκαίες δικλίδες ασφαλείας.

Φωτογραφία ΚΥΠΕ

Ο κ Πέτρου ανέφερε σχετικά ότι πραγματοποιήθηκαν δύο συναντήσεις με τον Υπουργό Ενέργειας, την Υφυπουργό παρά τω Προέδρω και τις συνδικαλιστικές οργανώσεις, κατά τις οποίες συμφωνήθηκε η δημιουργία επιτροπής υπό την προεδρία του Γενικού Διευθυντή της ΑΗΚ. Η επιτροπή θα συνεδριάζει σε μηνιαία βάση, ενώ κάθε τρεις μήνες θα πραγματοποιείται συνάντηση στο Προεδρικό για αξιολόγηση της πορείας υλοποίησης των αποφάσεων.

Ο κ. Πέτρου εξέφρασε την εκτίμηση ότι «έχει μπει το νερό στα αυλάκι» και ότι οι ενέργειες που δρομολογούνται θα αποδώσουν αποτελέσματα μέσα στα επόμενα δύο με τρία χρόνια.