Η Κύπρος έχει διανύσει μια μακρά διαδρομή από την περίοδο της θεσμικής οικοδόμησης μέχρι τη σημερινή φάση ωρίμανσης της αγοράς επενδυτικών ταμείων. Σε ένα περιβάλλον αυξημένων κανονιστικών απαιτήσεων, τεχνολογικών μετασχηματισμών και ενισχυμένης έμφασης στο ESG, το ζητούμενο δεν είναι πλέον η απλή ανάπτυξη, αλλά η ποιοτική κλιμάκωση.

Η πρόεδρος του CIFA, Μαρία Παναγιώτου, μιλά στην «Κ» για τα συγκριτικά πλεονεκτήματα της Κύπρου, τις προκλήσεις των επόμενων ετών και το στρατηγικό όραμα που μπορεί να καταστήσει τη χώρα αξιόπιστο ευρωπαϊκό κόμβο επενδυτικών κεφαλαίων.

Η πρόεδρος του CIFA τονίζει πως, αν πριν από μερικά χρόνια η πλειονότητα των ταμείων εστίαζε κυρίως στα ακίνητα ή σε απλές χρηματοοικονομικές τοποθετήσεις, σήμερα η εικόνα είναι πολύ πιο πολυδιάστατη και βλέπουμε μια στρατηγική μετατόπιση προς τομείς που παράγουν προστιθέμενη αξία.

- Πού βρίσκεται σήμερα η Κύπρος ως κέντρο επενδυτικών ταμείων;

- Τα τελευταία χρόνια δεν δημιουργήσαμε απλώς ένα θεσμικό πλαίσιο για να προσελκύουμε επενδυτικές δομές. Οικοδομήσαμε μια αγορά που λειτουργεί με κανόνες, με συνέπεια και με διεθνή αξιοπιστία. Αυτό έχει ιδιαίτερη αξία σε μια εποχή όπου οι επενδυτές δεν αναζητούν μόνο απόδοση, αλλά και προβλεψιμότητα. Διαμορφώσαμε, λοιπόν, μια δικαιοδοσία που να αντέχει σε περιόδους έντονης μεταβλητότητας, να ανταποκρίνεται σε αυστηρότερη εποπτεία και να προσφέρει πραγματική υποστήριξη σε όλο τον κύκλο ζωής ενός fund – από τη σύσταση και τη διάθεση, μέχρι τη λειτουργία, την αναφορά και την έξοδο. Το επόμενο κεφάλαιο, για εμάς, είναι η ποιοτική μεγέθυνση. Στοχεύουμε σε περισσότερη δραστηριότητα, αλλά με ακόμη μεγαλύτερη έμφαση στη διακυβέρνηση, την ανθεκτικότητα και τη μακροπρόθεσμη αξία.

- Ποια θεωρείτε ότι είναι τα τρία βασικά στοιχεία που κάνουν την Κύπρο ανταγωνιστική σε σχέση με άλλες ευρωπαϊκές δικαιοδοσίες;

- Αν πρέπει να εστιάσω στα τρία βασικά στοιχεία που κάνουν την Κύπρο ανταγωνιστική, θα έλεγα ότι είναι το τρίπτυχο: Ευρωπαϊκό Διαβατήριο, Ευελιξία και Εξειδικευμένο Δυναμικό. Πιο αναλυτικά:

Πρώτον, το ευρωπαϊκό «διαβατήριο» και η πλήρης εναρμόνιση με το θεσμικό πλαίσιο της Ε.Ε. Για έναν διεθνή διαχειριστή, το να λειτουργεί σε περιβάλλον που ακολουθεί πιστά τους ευρωπαϊκούς κανόνες και επιτρέπει απρόσκοπτη πρόσβαση στην ενιαία αγορά είναι προαπαιτούμενο επιβίωσης και ανάπτυξης κρίσιμο.

Δεύτερον, η πρακτική ευελιξία και η ταχύτητα υλοποίησης. Στον επενδυτικό κόσμο, ο χρόνος είναι χρήμα. Η Κύπρος έχει μάθει να μετατρέπει το κανονιστικό πλαίσιο σε διαδικασίες που λειτουργούν στην πράξη, χωρίς να θυσιάζεται η ουσία της συμμόρφωσης. Προσφέρουμε γρηγορότερες διαδικασίες αδειοδότησης και, το κυριότερο, άμεση πρόσβαση στις Εποπτικές Αρχές και στους φορείς λήψης αποφάσεων. Δεν είμαστε μια απρόσωπη «βιομηχανία» διαχείρισης, προσφέρουμε μια προσωποποιημένη, business-friendly προσέγγιση που επιτρέπει στα funds να ξεκινήσουν τη δραστηριότητά τους άμεσα, χωρίς να χάνονται σε λαβύρινθους γραφειοκρατίας.

Τρίτον, το οικοσύστημα επαγγελματικών υπηρεσιών. Διαθέτουμε ένα εκτενές δίκτυο ειδικευμένων επαγγελματιών –νομικούς, λογιστές, ελεγκτές, fund administrators, compliance και risk experts– με διεθνή εμπειρία και νοοτροπία.

Ωριμάζει η αγορά

- Πώς έχει εξελιχθεί το προφίλ των σχημάτων που επιλέγουν την Κύπρο; Βλέπετε μετατόπιση σε συγκεκριμένες στρατηγικές;

- Παρατηρούμε μια σαφή και πολύ ενθαρρυντική ποιοτική μετεξέλιξη. Η αγορά μας ωριμάζει και διαφοροποιείται. Αν πριν από μερικά χρόνια η πλειονότητα των ταμείων εστίαζε κυρίως στα ακίνητα ή σε απλές χρηματοοικονομικές τοποθετήσεις, σήμερα η εικόνα είναι πολύ πιο πολυδιάστατη. Βλέπουμε μια στρατηγική μετατόπιση προς τομείς που παράγουν προστιθέμενη αξία.

Συγκεκριμένα, καταγράφουμε ένα ισχυρό ενδιαφέρον για private equity, σε τομείς όπως η τεχνολογία και η καινοτομία, η βιωσιμότητα και ενέργεια και η ναυτιλία. Παράλληλα, βλέπουμε σημαντική κινητικότητα στο private credit, καθώς το τοπίο της χρηματοδότησης στην Ευρώπη αλλάζει και δημιουργούνται νέες ανάγκες που τα funds καλούνται να καλύψουν.

Όσον αφορά το real estate ασφαλώς παραμένει σημαντικός πυλώνας, όμως αλλάζει μορφή. Πλέον βλέπουμε πιο επαγγελματικές δομές, με αυστηρότερη προσέγγιση στις αποτιμήσεις (valuation), τη διακυβέρνηση και τη διαχείριση κινδύνων.

Το κοινό στοιχείο σε όλα τα παραπάνω είναι η απαίτηση για ποιότητα. Οι επενδυτές θέλουν καθαρή εικόνα για το πώς λαμβάνονται αποφάσεις, πώς γίνεται το risk management, τι σημαίνει liquidity management στην πράξη. Αυτή η απαίτηση πιέζει θετικά όλο το οικοσύστημα να ανεβάσει επίπεδο.

- Η κανονιστική ατζέντα της Ε.Ε. είναι ιδιαίτερα απαιτητική: AIFMD II, DORA, εξελίξεις γύρω από MiCA και αυστηροποίηση σε AML. Για τις εταιρείες και τα ταμεία, αυτό είναι απειλή ή ευκαιρία;

- Είναι, αναμφίβολα, μια μεγάλη πρόκληση, αλλά επιλέγω συνειδητά να τη δω ως ευκαιρία ωρίμανσης. Η AIFMD II φέρνει προσαρμογές σε τομείς όπως το reporting, η διαχείριση ρευστότητας, οι κανόνες διασυνοριακής λειτουργίας και οι σχέσεις με παρόχους και αντισυμβαλλομένους. Παράλληλα, το DORA ανεβάζει δραστικά τον πήχη της ψηφιακής επιχειρησιακής ανθεκτικότητας: ICT risk management, έλεγχοι τρίτων παρόχων τεχνολογίας, incident reporting, tests και μια πιο απαιτητική «κουλτούρα» cyber resilience.

Ας είμαστε όμως ρεαλιστές: Το αυξημένο κόστος συμμόρφωσης και οι τεχνικές απαιτήσεις του DORA ή του AIFMD II δημιουργούν πίεση, ειδικά για τους μικρότερους οργανισμούς. Όμως, αυτή η πίεση λειτουργεί ως φίλτρο ποιότητας.

Η συμμόρφωση δεν πρέπει να είναι απλώς κουτάκια σε μια λίστα. Πρέπει να γίνει μέρος της επιχειρησιακής λογικής, να ενσωματωθεί σε διαδικασίες, σε εκπαίδευση προσωπικού και σε συνεχή βελτίωση. Όταν αυτό συμβαίνει, η αγορά κερδίζει εμπιστοσύνη. Και η εμπιστοσύνη, στον χώρο των κεφαλαίων, είναι συχνά πιο ισχυρή από οποιοδήποτε marketing.

Εκτιμώ τέλος, ότι οι υψηλές αυτές απαιτήσεις μπορεί να οδηγήσουν σε συνέργειες (consolidation). Είναι πιθανό να δούμε εξαγορές και συγχωνεύσεις που θα δημιουργήσουν πιο ισχυρά, πιο ανθεκτικά και πιο επαγγελματικά σχήματα, επιτρέποντάς μας να περάσουμε από τον κατακερματισμό στις οικονομίες κλίμακας.

«License to operate»

- Το ESG πλέον δεν είναι «τάση» αλλά σχεδόν προϋπόθεση. Πώς απαντά η Κύπρος στον κίνδυνο να μείνει πίσω ή να κατηγορηθεί για greenwashing;

- Το ESG δεν είναι πλέον «nice-to-have», αλλά «license to operate». Η πρόκληση δεν είναι να δηλώσεις ότι είσαι βιώσιμος, αλλά να αποδείξεις πώς ενσωματώνεις ESG κριτήρια στη στρατηγική, στη διακυβέρνηση και στη διαδικασία επένδυσης. Για εμάς στο CIFA, η απάντηση στον κίνδυνο του greenwashing είναι ξεκάθαρη και βασίζεται σε τρεις άξονες:

Πρώτον, η θεσμική θωράκιση μέσω της Ε.Ε. Η καλύτερη άμυνα ενάντια στο greenwashing είναι ότι δεν αυτοσχεδιάζουμε. Εφαρμόζουμε πιστά τον κανονισμό SFDR (Sustainable Finance Disclosure Regulation) και τα ευρωπαϊκά πρότυπα ταξινόμησης (Taxonomy). Δεν υπάρχουν περιθώρια για αυθαίρετες ερμηνείες.

Δεύτερον, η στροφή στα «Real Assets, Real Economy». Πολλά από τα ESG funds επενδύουν στην πραγματική οικονομία: σε φωτοβολταϊκά πάρκα, σε έργα διαχείρισης αποβλήτων, σε εκπαιδευτικές υποδομές. Εκεί, η βιωσιμότητα είναι μετρήσιμη και απτή. Είναι πολύ πιο δύσκολο να κάνεις greenwashing όταν η επένδυσή σου είναι ένα υπαρκτό έργο ΑΠΕ που παράγει καθαρή ενέργεια και ελέγχεται παρά όταν είναι ένα πολύπλοκο χρηματοοικονομικό παράγωγο.

Τρίτον, η μετάβαση από το Marketing στα Δεδομένα. Ο κίνδυνος να μείνουμε πίσω ελλοχεύει μόνο αν αγνοήσουμε την ανάγκη για τεχνογνωσία. Γι' αυτό, ως CIFA, δίνουμε τεράστια έμφαση στην εκπαίδευση των μελών μας, ώστε να κινηθούν πέρα από τα ελάχιστα απαιτούμενα. Το ESG είναι άσκηση δεδομένων, όχι δημοσίων σχέσεων. Επιμένουμε να θέτουμε δύσκολα ερωτήματα στα μέλη μας: Ποιος εγκρίνει τις ESG πολιτικές; Πώς ελέγχεται η ποιότητα των δεδομένων; Πώς διαχειρίζονται τις συγκρούσεις συμφερόντων; Πώς αποφεύγονται υπερβολικές υποσχέσεις που δεν επιβεβαιώνονται;

Συνεπώς, δεν βλέπουμε το ESG ως απειλή, αλλά ως ευκαιρία να αναδείξουμε την Κύπρο ως κόμβο ουσιαστικών και διαφανών βιώσιμων επενδύσεων.

- Η τεχνολογία αλλάζει τον κλάδο; Μιλάμε μόνο για ψηφιοποίηση ή για αλλαγή μοντέλων λειτουργίας;

- Θεωρώ πως πλέον μιλάμε ξεκάθαρα για τεχνολογικές λύσεις που οδηγούν σε αλλαγή μοντέλων. Η ψηφιοποίηση όπως τη γνωρίζαμε αρχικά, ήταν μόνο το πρώτο κύμα. Portals επενδυτών, αυτοματοποίηση αναφορών, ηλεκτρονικές διαδικασίες onboarding. Λύσεις που στόχευαν στην ταχύτητα. Τώρα περνάμε στο δεύτερο κύμα το οποίο είναι πιο ουσιαστικό: μιλάμε για data-driven compliance, εργαλεία για risk monitoring σε πραγματικό χρόνο, και ενίσχυση των cyber controls. Σταδιακά βλέπουμε και εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης σε ανάλυση εγγράφων, υποστήριξη εσωτερικών ελέγχων και διαχείριση γνώσης.

Όμως ας είμαστε προσεχτικοί: όσο ανεβαίνει η τεχνολογική ωριμότητα, τόσο αυξάνονται και οι ευθύνες. Η τεχνολογία πρέπει να είναι ελεγχόμενη, τεκμηριωμένη και ασφαλής. Εδώ έρχεται το DORA, το οποίο πρακτικά επιβάλλει μια πιο αυστηρή σχέση με τους τρίτους παρόχους (ICT providers), καλύτερη χαρτογράφηση κινδύνων και προετοιμασία για incident response. Αυτό δεν είναι «τεχνικό ζήτημα IT». Είναι ζήτημα διοίκησης και κουλτούρας. Η διοίκηση πρέπει να γνωρίζει τι ρίσκο αναλαμβάνει, τι απαιτείται από τους προμηθευτές, και πώς προστατεύεται ο επενδυτής και η λειτουργία του ταμείου. Η τεχνολογία χωρίς διακυβέρνηση είναι κίνδυνος και όχι εργαλείο.

Tρεις προκλήσεις

- Ποιες είναι οι μεγαλύτερες προκλήσεις που πρέπει να αντιμετωπίσει η αγορά τα επόμενα δύο χρόνια;

- Θα ξεχώριζα τρεις κρίσιμες προκλήσεις που θα καθορίσουν την πορεία μας τα επόμενα χρόνια. Πρώτη, η μάχη για το ανθρώπινο δυναμικό. Χρειαζόμαστε περισσότερους εξειδικευμένους επαγγελματίες σε risk, compliance, AML, data και cyber security. Όμως δεν αρκεί αυτό. Έχουμε ανάγκη και από στελέχη με βαθιά εμπειρία στη δόμηση και τη διανομή επενδυτικών προϊόντων. Καθώς η αγορά μεγαλώνει, απαιτείται εθνική στρατηγική για κατάρτιση, reskilling υφιστάμενων στελεχών και προσέλκυση ταλέντου από το εξωτερικό.

Δεύτερη, η διαχείριση της κανονιστικής πολυπλοκότητας χωρίς να χαθεί η ανταγωνιστικότητα. Το στοίχημα είναι να εφαρμόζουμε τους κανόνες με ποιότητα, αλλά και με ταχύτητα. Πρέπει να διασφαλίσουμε ότι η συμμόρφωση δεν ισοδυναμεί με γραφειοκρατική καθυστέρηση. Ο επενδυτής θέλει ασφάλεια, αλλά θέλει και γρήγορα αντανακλαστικά. Αυτή η ισορροπία είναι το κλειδί για να παραμείνουμε ελκυστικοί.

Τρίτη, η στοχευμένη εξωστρέφεια και προβολή. Ο διεθνής ανταγωνισμός είναι έντονος και πολλές δικαιοδοσίες επενδύουν τεράστια ποσά στο marketing. Η Κύπρος δεν μπορεί να πηγαίνει στα τυφλά. Πρέπει να μιλάμε με στοιχεία (data-driven marketing), να προβάλλουμε επιτυχείς περιπτώσεις (success stories), να αναδεικνύουμε την ωριμότητα του οικοσυστήματος και να προσεγγίζουμε αγορές που ταιριάζουν στο προφίλ μας.

- Πώς μπορεί η Κύπρος να ενισχύσει περαιτέρω τη διεθνή της εικόνα ως fund jurisdiction;

- Η στρατηγική μας συμπυκνώνεται σε δύο λέξεις: Συνέπεια και Εξωστρέφεια. Συνέπεια σημαίνει σταθερότητα πολιτικής, διαρκή αναβάθμιση του θεσμικού πλαισίου και αποτελεσματική συνεργασία δημόσιου-ιδιωτικού τομέα. Ο επενδυτής πρέπει να νιώθει ότι το κράτος και η βιομηχανία κινούνται συντονισμένα, με κοινό όραμα. Εξωστρέφεια σημαίνει δυναμική παρουσία εκεί ακριβώς όπου λαμβάνονται οι αποφάσεις και χτίζονται συνεργασίες. Δεν περιμένουμε τις ευκαιρίες να έρθουν σε εμάς. Είμαστε παρόντες σε μεγάλα διεθνή συνέδρια, σε θεσμικά φόρα και στοχευμένες αποστολές, χτίζοντας γέφυρες με άλλες εθνικές ενώσεις.

Ως CIFA, εργαζόμαστε συστηματικά για να εμπεδώσουμε το αφήγημα της Κύπρου ως μιας ευρωπαϊκής δικαιοδοσίας που συνδυάζει ποιότητα, πρακτικότητα και ανταγωνιστικότητα.

Όσο περισσότερο αποδεικνύουμε την αξία μας με πράξεις, τόσο ισχυρότερο γίνεται το Nation Brand της χώρας. Θεωρούμε πως η εικόνα διαφάνειας, επαγγελματισμού και σοβαρότητας που εκπέμπει ο τομέας των επενδυτικών ταμείων, λειτουργεί ως ο καλύτερος «πρεσβευτής» στην προσπάθεια για τη γενικότερη αναβάθμιση της φήμης της Κύπρου διεθνώς.

Στοίχημα διετίας

- Ποιο είναι το «στοίχημα» για το 2026–2027; Τι θα θέλατε να έχει επιτύχει η αγορά επενδυτικών ταμείων στην Κύπρο;

- Το μεγάλο στοίχημα για την επόμενη διετία είναι η ποιοτική κλιμάκωση. Δεν μετράμε την επιτυχία μόνο με τον αριθμό των νέων αδειοδοτήσεων.

Θέλουμε ασφαλώς περισσότερα σχήματα, αλλά κυρίως θέλουμε ποιοτικά σχήματα. Επενδυτικά ταμεία με ουσιαστική παρουσία, με στιβαρή επαγγελματική διακυβέρνηση, με ανθεκτικές λειτουργίες και με διεθνές εκτόπισμα. Η Κύπρος έχει τη δυνατότητα να γίνει κέντρο αριστείας σε συγκεκριμένες κατηγορίες προϊόντων, αρκεί να επιλέξει στρατηγικά πού θέλει να είναι κορυφαία και να εστιάσει εκεί.

Αν το πετύχουμε αυτό, η ανάπτυξη θα είναι βιώσιμη και θα έχει άμεσο αντίκτυπο στην πραγματική οικονομία. Φιλοδοξία μας είναι ο τομέας των επενδυτικών ταμείων να λειτουργήσει ως καταλύτης για τη συνολική αναβάθμιση του οικονομικού μοντέλου της χώρας.