Της ΧΡΙΣΤΙΑΝΑΣ ΕΡΩΤΟΚΡΙΤΟΥ

H φράση της Μάργκαρετ Θάτσερ «If you want something said, ask a man. If you want something done, ask a woman», είναι ίσως μια από τις πιο αιχμηρές και συζητημένες διατυπώσεις για τη θέση της γυναίκας στην πολιτική. Πέρα από την πρόκληση που εμπεριέχει, αναδεικνύει μια πραγματικότητα: όταν οι γυναίκες βρίσκονται σε θέσεις ευθύνης, καλούνται όχι μόνο να συμμετέχουν στις αποφάσεις αλλά πολύ περισσότερο αποδεικνύουν στην πράξη την αποτελεσματικότητα τους.

Παρά την πρόοδο που έχει σημειωθεί τις τελευταίες δεκαετίες, η ισότιμη συμμετοχή των γυναικών στα κέντρα λήψης αποφάσεων παραμένει ζητούμενο. Η «γυάλινη οροφή» εξακολουθεί να υπάρχει. Δεν είναι γραπτός κανόνας αλλά ένα σύνολο στερεοτύπων, προσδοκιών και αντιλήψεων που συχνά περιορίζουν την πρόσβαση των γυναικών σε θέσεις εξουσίας. Στην πολιτική αυτό γίνεται ακόμα πιο εμφανές. Οι γυναίκες εξακολουθούν να υποεκπροσωπούνται στα κοινοβούλια, στις κυβερνήσεις για γενικότερα στους θεσμούς όπου λαμβάνονται οι κρίσιμες αποφάσεις για το μέλλον της χώρας. Και όταν τελικά βρίσκονται εκεί, συχνά κρίνονται με αυστηρότερα κριτήρια από τους άντρες συναδέλφους τους.

Η δική μου πορεία στη δημόσια ζωή μου έχει δώσει πολλές ευκαιρίες να διαπιστώσω αυτή την πραγματικότητα. Όχι μόνο μέσα από τις μεγάλες αντιπαραθέσεις, αλλά μέσα από εκείνες τις μικρές στιγμές αμφισβήτησης που συχνά συνοδεύουν την παρουσία μίας γυναίκας σε χώρους που παραδοσιακά θεωρούνταν αντροκρατούμενοι. Τα τελευταία έξι χρόνια έχω την τιμή να προδρεύω της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Οικονομικών και Προϋπολογισμού της Βουλής των Αντιπροσώπων. Πρόκειται για ένα από τους πιο απαιτητικούς θεσμικούς χώρους. Εκεί όπου συζητούνται ζητήματα δημοσιονομικής πολιτικής, προϋπολογισμών, τραπεζικού συστήματος και οικονομικής στρατηγικής της χώρας. Για πολλούς αυτή είναι η «σκληρή« πλευρά της πολιτικής. Εκεί όπου η πολιτική δεν περιορίζεται σε συνθήματα αλλά συναντά τα πραγματικά δεδομένα της οικονομίας και τις δύσκολες αποφάσεις που καθορίζουν την πορεία μιας χώρας. Για μένα, όμως, αυτή η πλευρά της πολιτικής, ήταν πάντοτε η πιο συναρπαστική.

ΕΙΝΑΙ ΖΗΤΗΜΑ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ

Υπάρχει ακόμα μια λιγότερο συζητημένη πτυχή της ανισότητας στην πολιτική. Στα λεγόμενα «σκληρά» πεδία πολιτικής -την οικονομία, την εξωτερική πολιτική, την άμυνα- η παρουσία των γυναικών παραμένει ιδιαίτερα περιορισμένη. Αυτό αποτυπώνεται συχνά και στις ίδιες τις κοινοβουλευτικές επιτροπές που ασχολούνται με αυτά τα ζητήματα, όπου η γυναικεία συμμετοχή είναι ακόμα πιο χαμηλή. Δεν είναι γιατί λείπουν οι ικανότητες ή η γνώση. Είναι γιατί χρόνια καλλιεργήθηκε η αντίληψη ότι αυτά τα πεδία είναι «ανδρικά». Αυτή η αντίληψη πρέπει να αλλάξει. Οι νέες γυναίκες πρέπει να διεκδικούν τη θέση τους και σε αυτούς τους χώρους, να συμμετέχουν στη διαμόρφωση των μεγάλων αποφάσεων και να συμβάλλουν ενεργά στη χάραξη της οικονομικής και στρατηγικής πολιτικής της χώρας μας.

Η εμπειρία μου στην πολιτική με έχει πείσει ακόμα περισσότερο ότι οι γυναίκες όχι μόνο μπορούν να σταθούν ισότιμα σε αυτούς τους χώρους, αλλά προσθέτουν μία διαφορετική προσέγγιση στη λήψη αποφάσεων. Μια προσέγγιση που συνδυάζει αποφασιστικότητα με κοινωνική ευαισθησία και στρατηγική σκέψη. Η συμμετοχή των γυναικών στην πολιτική δεν είναι απλώς ζήτημα ισότητας. Είναι ζήτημα ποιότητας της δημοκρατίας. Όταν γυναίκες συμμετέχουν ισότιμα στη λήψη αποφάσεων, οι πολιτικές γίνονται πιο αντιπροσωπευτικές, πιο ισορροπημένες και πιο κοντά στις πραγματικές ανάγκες της κοινωνίας.

Παρά τα σημαντικά βήματα προόδου, η πραγματικότητα της καθημερινότητας για πολλές γυναίκες σήμερα παραμένει δύσκολη. Το μισθολογικό χάσμα μεταξύ ανδρών και γυναικών εξακολουθεί να υφίσταται σε πολλές χώρες και ιδιαίτερα στη δική μας. Οι γυναίκες καλούνται να ισορροπήσουν επαγγελματικές υποχρεώσεις με οικογενειακές ευθύνες που εξακολουθούν να βαραίνουν δυσανάλογα τους ώμους τους. Γιατί δεν έχουμε ακόμα φτάσει στο σημείο, ως χώρα, να μπορεί να παρέχει όλη την υποστήριξη στις γυναίκες για να είναι ελεύθερες να κυνηγήσουν τα όνειρά τους.

Έχει ήδη ξεκινήσει στην Κύπρο η διαδικασία ένταξης της διάστασης του φύλου στη διαδικασία κατάρτισης του κρατικού προϋπολογισμού - κάτι που θα μετατρέψει σε πράξη την αρχή ότι οι πολιτικές πρέπει να ανταποκρίνονται στις διαφορετικές ανάγκες ανδρών και γυναικών. Η πλήρης θεσμοθέτηση και υλοποίηση του gender budgeting ώστε οι αποφάσεις για το δημόσιο χρήμα να υπηρετούν την ισότητα στην πράξη, είναι και ένας προσωπικός μου στόχος για τον οποίο θα συνεχίσω να προσπαθώ.

Παρά τις δυσκολίες όμως, υπάρχει και λόγος να είμαστε αισιόδοξοι. Σε όλο τον κόσμο βλέπουμε γυναίκες να αναλαμβάνουν ηγετικούς ρόλους στην πολιτική, την οικονομία, την επιστήμη και στην κοινωνία των πολιτών. Γυναίκες που δεν ζητούν απλώς μια θέση στο τραπέζι των αποφάσεων, αλλά συμβάλλουν ενεργά στη διαμόρφωση ενός διαφορετικού μοντέλου ηγεσίας.

Για μένα, μία από τις μεγαλύτερες ευθύνες των γυναικών που βρίσκονται σήμερα σε θέσεις δημόσιας ευθύνης είναι να διορθώνουν παθογένεις για τις παρούσες και να ανοίγουν δρόμους για τις επόμενες γενιές. Να δημιουργήσουμε τις προϋποθέσεις ώστε μια νέα γυναίκα που θέλει να ασχοληθεί είτε με την πολιτική ή με οποιοδήποτε άλλο χώρο, να μην αναρωτηθεί αν «ταιριάζει» ή αν μπορεί σε αυτό το χώρο.

Η πραγματική ισότητα θα επιτευχθεί όταν η παρουσία των γυναικών σε θέσεις εξουσίας δεν θα αποτελεί εξαίρεση αλλά αυτονόητη πραγματικότητα.

Μέχρι τότε, η ευθύνη μας είναι να συνεχίσουμε να εργαζόμαστε, να συνεχίσουμε να διεκδικούμε. Γιατί τελικά η ηγεσία δεν έχει φύλο, απλά, πρέπει να έχει όραμα, ευθύνη και αποφασιστικότητα, Μια δημοκρατία γίνεται πραγματικά ισχυρή όταν αξιοποιεί το ταλέντο όλων των ανθρώπων της.

Η ηγεσία δεν έχει φύλο, έχει όραμα, ευθύνη και αποφασιστικότητα. Μια δημοκρατία γίνεται πραγματικά ισχυρή όταν αξιοποιεί το ταλέντο όλων των ανθρώπων της.