Στις οικονομικές κατηγορίες που αποδίδονταν στους μοναχούς της Ιεράς Μονής Οσίου Αββακούμ, στις συνθήκες υπό τις οποίες φέρονται να παραδέχθηκαν παραπτώματα, καθώς και στη διαχείριση χρημάτων και αντικειμένων που μεταφέρθηκαν στη Μητρόπολη Ταμασού, επικεντρώθηκε η αντεξέταση του μάρτυρα κατηγορίας, πατρός Διονυσίου Κοπτίδη, από τον δικηγόρο Κωστή Ευσταθίου, συνήγορο υπεράσπισης του πρώτου κατηγορουμένου, μοναχού Νεκταρίου, ενώπιον του Κακουργιοδικείου Λευκωσίας.

Κατά τη σημερινή διαδικασία τέθηκαν, μεταξύ άλλων, ερωτήματα για το ποσό των €790.000 που συνδέθηκε με τα χρηματοκιβώτια της Μονής, τη χρονική στιγμή κατά την οποία συγκεντρώθηκαν στοιχεία οικονομικής φύσεως, την έκδοση ανακοίνωσης της Μητρόπολης με την οποία καλούνταν πολίτες να υποβάλουν παράπονα, καθώς και τις συνθήκες υπό τις οποίες υπογράφηκε υπεύθυνη δήλωση από τον ιερομόναχο Αββακούμ.

Η αντεξέταση επεκτάθηκε, επίσης, σε αναφορές για ζητήματα σεξουαλικής φύσεως, στη μεταφορά αντικειμένων από τη Μονή στη Μητρόπολη Ταμασού, αλλά και σε ζητήματα εκκλησιαστικού και κανονικού δικαίου που αφορούν τη σχέση των Μονών με τον οικείο Μητροπολίτη.

Ερωτήματα για τις οικονομικές κατηγορίες σε βάρος του Νεκταρίου

Ο κ. Ευσταθίου επέμεινε στο κατά πόσο είχαν προσδιοριστεί συγκεκριμένα τα οικονομικά παραπτώματα που, σύμφωνα με τη γραπτή κατάθεση του πατρός Διονυσίου, αποδίδονταν στον μοναχό Νεκτάριο.

Παραπέμποντας σε σημείο της κατάθεσης, ο δικηγόρος ανέγνωσε αναφορά σύμφωνα με την οποία είχαν παρουσιαστεί ενώπιον του Νεκταρίου «αδιαμφισβήτητα τεκμήρια» από καταγραφές οπτικοακουστικών συστημάτων, τα οποία αφορούσαν εκκλησιαστικά παραπτώματα, παραβάσεις των κανόνων της Εκκλησίας και παραπτώματα οικονομικής φύσεως.

Ο δικηγόρος ζήτησε να διευκρινιστεί ποια ακριβώς οικονομικά παραπτώματα είχαν τεθεί ενώπιον του μοναχού και κατά πόσο του είχαν εξηγηθεί συγκεκριμένες πράξεις που του καταλογίζονταν.

Ο πατήρ Διονύσιος ανέφερε ότι κατά τη συνάντηση στην Μητρόπολη Ταμασού δεν εξετάστηκαν αποκλειστικά οικονομικά ζητήματα, προσθέτοντας ότι οι λεπτομέρειες των οικονομικών θεμάτων προέκυψαν αργότερα, μετά τις εμφανίσεις στη Μητρόπολη και την έναρξη των ερευνών που ακολούθησαν της δημοσιοποίησης της υπόθεσης.

Ερωτηθείς πότε προέκυψαν πληροφορίες για τα συγκεκριμένα οικονομικά ζητήματα, ο μάρτυρας αναφέρθηκε στην έναρξη της οικονομικής έρευνας, αλλά και στη δημοσιοποίηση ανακοίνωσης με την οποία καλούνταν πολίτες να αναφέρουν τυχόν προβλήματα ή παράπονα που είχαν με τη Μονή.

Τα χρηματοκιβώτια και τα €790.000

Σε σχέση με τα χρηματοκιβώτια της Μονής και το ποσό των €790.000 που φέρεται να περιείχαν, ο κ. Ευσταθίου ζήτησε να διευκρινιστεί κατά πόσο η αναφορά σε οικονομικά παραπτώματα συνδεόταν με την ύπαρξη χρημάτων που δεν είχαν δηλωθεί στη Μητρόπολη.

Ο πατήρ Διονύσιος ανέφερε ότι το ποσό έπρεπε να είχε δηλωθεί στη Μητρόπολη, διευκρινίζοντας, ωστόσο, ότι κατά τον συγκεκριμένο χρόνο δεν είχε διενεργηθεί οικονομική έρευνα και ότι τα χρήματα δηλώθηκαν στη συνέχεια.

Ο δικηγόρος επανήλθε στο ζήτημα, θέτοντας υπό αμφισβήτηση κατά πόσο μπορούσε να γίνεται λόγος για παραδοχή οικονομικών παραπτωμάτων από τον Νεκτάριο, χωρίς να έχουν προσδιοριστεί συγκεκριμένα οι πράξεις που του αποδίδονταν.

Η συζήτηση επεκτάθηκε και στις συνθήκες ανοίγματος και καταμέτρησης χρηματοκιβωτίου. Ο κ. Ευσταθίου παρέπεμψε σε σημείο της κατάθεσης, σύμφωνα με το οποίο ο ηγούμενος Νεκτάριος είχε ζητήσει να είναι παρών στην καταμέτρηση, καθώς γνώριζε τον κωδικό του χρηματοκιβωτίου.

Ο δικηγόρος ζήτησε να διευκρινιστεί ποιος άνοιξε το χρηματοκιβώτιο και κατά πόσο ο ηγούμενος παρέστη στη διαδικασία.

Ο πατήρ Διονύσιος ανέφερε ότι ο ίδιος βρέθηκε στην καταμέτρηση για μερικά λεπτά, προτού αποχωρήσει.

Αναφορές σε ζητήματα σεξουαλικής φύσεως

Ο κ. Ευσταθίου επικαλέστηκε σημείο της γραπτής κατάθεσης, στο οποίο αναφέρεται ότι οι μοναχοί Νεκτάριος και Αββακούμ φέρονται να παραδέχθηκαν την ενοχή τους, ενώ παράλληλα αναζητούσαν συμβιβαστική λύση.

Ερωτηθείς τι εννοούσε με τη διατύπωση ότι οι μοναχοί δεν είχαν άλλη επιλογή, ο πατήρ Διονύσιος απάντησε ότι αυτό δεν αφορούσε μόνο τα οικονομικά, αλλά και ζητήματα σεξουαλικής φύσεως.

Ο δικηγόρος παρατήρησε ότι οι συγκεκριμένες αναφορές δεν περιλαμβάνονταν στη γραπτή κατάθεση του μάρτυρα και ζήτησε να διευκρινιστεί κατά πόσο ο Νεκτάριος είχε εξεταστεί ειδικά για τέτοιου είδους ζητήματα.

Ο πατήρ Διονύσιος ανέφερε ότι ο μοναχός είχε εξεταστεί για παραπτώματα οικονομικής φύσεως, προσθέτοντας ότι τα υπόλοιπα ζητήματα προέκυπταν από το οπτικοακουστικό υλικό.

Ο κ. Ευσταθίου υπέβαλε στον μάρτυρα ότι οι αναφορές του σε αδικήματα ηθικής ή σεξουαλικής φύσεως δεν επιβεβαιώνονταν από την κατάθεσή του και ότι ψεύδεται ως προς το συγκεκριμένο θέμα. Ο πατήρ Διονύσιος απέρριψε την κατηγορία, δηλώνοντας ότι δεν λέει ψέματα.

Η υπεύθυνη δήλωση του Αββακούμ

Στη συνέχεια, ο δικηγόρος αναφέρθηκε στην περίπτωση του ιερομονάχου Αββακούμ και στην υπεύθυνη δήλωση που, σύμφωνα με την κατάθεση, είχε υπογράψει.

Ο κ. Ευσταθίου ζήτησε να διευκρινιστεί ποια ακριβώς κατηγορία αποδιδόταν στον Αββακούμ και κατά πόσο αυτή είχε τεθεί ενώπιόν του προφορικά.

Ο πατήρ Διονύσιος ανέφερε ότι στην περίπτωσή του υπήρχε συγκεκριμένη κατηγορία, αυτή της θεομπαιξίας, η οποία, όπως εξήγησε, αφορούσε την τοποθέτηση μύρου πάνω στον σταυρό.

Ερωτηθείς ποιος ετοίμασε την υπεύθυνη δήλωση, ο μάρτυρας απάντησε ότι την ετοίμασε ο ίδιος.

Ο δικηγόρος ζήτησε περαιτέρω διευκρινίσεις για τις συνθήκες υπογραφής του εγγράφου και κατά πόσο αυτό εμφανιζόταν στο οπτικοακουστικό υλικό που είχε παρουσιαστεί.

Ο πατήρ Διονύσιος αναφέρθηκε στην ύπαρξη βίντεο και υποστήριξε ότι ο ίδιος ο Αββακούμ είχε παραδεχθεί όσα περιλαμβάνονταν στην υπεύθυνη δήλωση.

Ο κ. Ευσταθίου αντέκρουσε τον ισχυρισμό, υποστηρίζοντας ότι ο ιερομόναχος ουδέποτε αποδέχθηκε το συγκεκριμένο περιεχόμενο.

Ερωτήματα τέθηκαν, επίσης, για τον ρόλο του πατρός Διονυσίου κατά τη διαδικασία και κατά πόσο κατέγραφε όσα του υπαγόρευαν ο Μητροπολίτης ή άλλα πρόσωπα.

Η ανακοίνωση της Μητρόπολης και η συλλογή παραπόνων

Σε σχέση με γραπτή ανακοίνωση που ετοιμάστηκε κατόπιν υπόδειξης του Μητροπολίτη Ταμασού, με την οποία καλούνταν όσοι είχαν πρόβλημα ή παράπονο από τη Μονή Οσίου Αββακούμ ή τα μέλη της να επικοινωνήσουν με τη Μητρόπολη, ο κ. Ευσταθίου ρώτησε τον μάρτυρα κατά πόσο ο Μητροπολίτης είχε ζητήσει την έκδοσή της και αν του είχε εξηγήσει τον λόγο.

Ο πατήρ Διονύσιος επιβεβαίωσε ότι η έκδοση της ανακοίνωσης ζητήθηκε από τον Μητροπολίτη, διευκρινίζοντας ότι δεν του είχε εξηγηθεί ο λόγος.

Ο δικηγόρος συνέδεσε την έκδοση της ανακοίνωσης με τη δημοσιοποίηση της υπόθεσης και τα πρώτα τηλεφωνήματα που, όπως ανέφερε, άρχισαν να γίνονται προς τη Μητρόπολη.

Ζήτησε, ακόμη, να μάθει πόσα πρόσωπα ανταποκρίθηκαν στην πρόσκληση και ποιες ενέργειες έγιναν στη συνέχεια, περιλαμβανομένων καταγγελιών προς την Αστυνομία.

Ο μάρτυρας ανέφερε ότι δεν θυμόταν τον αριθμό των καταγγελιών, επιβεβαίωσε, ωστόσο, ότι αυτές είχαν υποβληθεί στην Αστυνομία.

Τα αντικείμενα που μεταφέρθηκαν στη Μητρόπολη

Για τα αντικείμενα που παραλήφθηκαν από τη Μονή από 16 εξουσιοδοτημένα πρόσωπα και μεταφέρθηκαν στη Μητρόπολη, ο κ. Ευσταθίου ζήτησε από τον μάρτυρα να διευκρινίσει ποια ήταν αυτά και πού τοποθετήθηκαν.

Ο πατήρ Διονύσιος ανέφερε ότι δεν θυμόταν πού τοποθετήθηκαν τα αντικείμενα το βράδυ της μεταφοράς τους, προσθέτοντας ότι τα είδε ξανά το επόμενο διάστημα στο υπόγειο της Μητρόπολης.

Διαφωνία για το εκκλησιαστικό και κανονικό δίκαιο

Μέρος της αντεξέτασης αφορούσε το εκκλησιαστικό και κανονικό δίκαιο, με τον κ. Ευσταθίου και τον μάρτυρα να διαφωνούν ως προς τον βαθμό αυτοτέλειας των Μονών και την έκταση της εξουσίας του οικείου Μητροπολίτη.

Ο δικηγόρος υποστήριξε ότι οι επαρχιακές Μονές έχουν πλήρη αναφορά στον οικείο Μητροπολίτη, επικαλούμενος διατάξεις του Καταστατικού Χάρτη και εκκλησιαστικούς κανόνες.

Ο μάρτυρας, από την πλευρά του, υποστήριξε ότι ο κανόνας που του είχε αναγνωστεί αφορούσε το μοναχικό σχήμα και τη μοναχική κουρά, δηλαδή την εξέταση του υποψηφίου πριν από την κουρά.

Η συζήτηση επεκτάθηκε στη νομική προσωπικότητα των Μονών. Οι δύο πλευρές συμφώνησαν ότι οι Μονές αποτελούν νομικά πρόσωπα, διαφωνώντας, ωστόσο, ως προς το κατά πόσο αυτό συνεπάγεται ανεξαρτησία από τον Μητροπολίτη ή συνυπάρχει με σχέση εκκλησιαστικής εξάρτησης.

Διαφωνία καταγράφηκε, επίσης, με αφορμή την παρομοίωση που χρησιμοποίησε ο μάρτυρας, συγκρίνοντας τη σχέση Μητρόπολης και Μονών με εκείνη μιας μητρικής εταιρείας με τις θυγατρικές της.

Ο κ. Ευσταθίου έκανε λόγο για αναλογία «προσβλητική» για τη θρησκεία και τα μοναστήρια, ενώ ο πατήρ Διονύσιος απάντησε ότι επρόκειτο για παράδειγμα που αποσκοπούσε να καταδείξει τη σχέση εξάρτησης μιας Μονής από τον οικείο Μητροπολιτικό Θρόνο.

Ο κ. Ευσταθίου επικαλέστηκε, επίσης, την Δ΄ Οικουμενική Σύνοδο της Χαλκηδόνας, υποστηρίζοντας ότι η σχέση του Μητροπολίτη με μια Μονή αφορά τη σύμφωνη γνώμη του μόνο για την ανέγερση και την ίδρυση μοναστηριού.

Τα 16 εξουσιοδοτημένα πρόσωπα και η πρόθεση της υπεράσπισης για αντεξέταση

Εξάλλου, η αντεξέταση του κ. Ευσταθίου εστίασε και στα γεγονότα που εκτυλίχθηκαν στη Μητρόπολη Ταμασού, με αναφορά στα 16 πρόσωπα που, σύμφωνα με τη μαρτυρία, εξουσιοδοτήθηκαν από τον Μητροπολίτη Ταμασού Ησαΐα, ώστε να μεταβούν στη Μονή Οσίου Αββακούμ.

Κατά τη διαδικασία ενώπιον του Κακουργιοδικείου Λευκωσίας, ο μάρτυρας κλήθηκε να διευκρινίσει κατά πόσο γνώριζε τα συγκεκριμένα πρόσωπα, καθώς και ποια ήταν η εμπλοκή ορισμένων εξ αυτών στις ενέργειες που ακολούθησαν.

Η υπεράσπιση ανέφερε ότι προτίθεται να καλέσει τα συγκεκριμένα πρόσωπα για αντεξέταση, ενώ εξέφρασε την πρόθεση να καλέσει για μαρτυρία και τον Μητροπολίτη Ταμασού Ησαΐα.