Θα πρέπει να παρέχεται ειδική εκπαίδευση και στα ιδιωτικά σχολεία, αναφέρει η Επίτροπος Διοικήσεως και Προστασίας Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, σε έκθεσή της σχετικά με την άρνηση ιδιωτικού σχολείου για παροχή «εύλογων προσαρμογών» σε μαθητή με αναπηρία, με αποτέλεσμα τον τερματισμό της φοίτησης του παιδιού.

Διαφαίνεται ότι το σχολείο, όχι απλά απέτυχε, αλλά ρητώς αρνήθηκε να εφαρμόσει τους κανονισμούς που το ίδιο έθεσε και το ΥΠΑΝ ενέκρινε, σημειώνεται.

Η Έκθεση αφορά σε παράπονο που εξέτασε το γραφείο της Επιτρόπου το οποίο υποβλήθηκε τον Νοέμβριο 2025, από μητέρα μαθητή σχετικά με την «άρνηση παροχής εύλογων προσαρμογών προς τον υιό της», από το ιδιωτικό δημοτικό σχολείο που φοιτούσε στη Λεμεσό.

Αντικείμενο του παραπόνου, αναφέρεται, είναι η άρνηση του ιδιωτικού σχολείου να παράσχει σχολικό/ή συνοδό προς το παιδί της παραπονούμενης και η εν συνεχεία απροθυμία του να εφαρμόσει την απόφαση της Επαρχιακής Επιτροπής Ειδικής Αγωγής και Εκπαίδευσης (Ε.Ε.Ε.Α.Ε.) κατ’ επίκληση των εσωτερικών κανονισμών λειτουργίας του. «Αποτέλεσμα αυτού ήταν ο τερματισμός της φοίτησης του παιδιού στο εν λόγω σχολείο, με την αιτιολογία της μη ανταπόκρισής του στις απαιτήσεις της τάξης και της αδυναμίας του για λειτουργική ένταξη στο σχολικό περιβάλλον», προστίθεται.

Στην Έκθεση σημειώνεται ότι το ζήτημα της παροχής σχολικών συνοδών/βοηθών σε μαθητές και μαθήτριες με αναπηρίες που φοιτούν στην ιδιωτική εκπαίδευση απασχολεί διαχρονικά το Γραφείο της Επιτρόπου και ότι μέσα από τη διερεύνηση σχετικών παραπόνων, συχνά διαπιστώνεται ότι είτε τα παιδιά στερούνται τον/την βοηθό/συνοδό, είτε οι γονείς τους επωμίζονται το κόστος της εργοδότησής του/της, αφού το Υ.Π.Α.Ν. παρέχει τις υπηρεσίες αυτές δωρεάν μόνο στα παιδιά που φοιτούν στα δημόσια σχολεία.

Αναφέρεται ακόμη ότι σε εισηγήσεις της σε άλλη Έκθεση, «τονίστηκε η ανάγκη όπως το κράτος υιοθετήσει μέτρα, περιλαμβανομένων και νομοθετικών, ώστε να διασφαλιστεί η παροχή εύλογων προσαρμογών, μεταξύ των οποίων και η εργοδότηση σχολικών βοηθών/συνοδών σε μαθητές και μαθήτριες με αναπηρίες που φοιτούν σε ιδιωτικά εκπαιδευτικά ιδρύματα, χωρίς πρόσθετο κόστος για τους γονείς».

Σημειώνεται ότι το Υπουργείο Παιδείας ζήτησε και αναμένει νομική γνωμάτευση του Γενικού Εισαγγελέα της Δημοκρατίας ως προς το κατά πόσο τα ιδιωτικά σχολεία νομιμοποιούνται, μέσω των εσωτερικών τους κανονισμών, να αποκλείουν την παροχή Ειδικής Εκπαίδευσης, ώστε να διαφανεί κατά πόσο είναι απαραίτητη ή μη η τροποποίηση του περί Ιδιωτικών Σχολείων Νόμου του 2019.

Αναφορικά με τη στάση του συγκεκριμένου σχολείου όσον αφορά στην εφαρμογή της απόφασης της Ε.Ε.Ε.Α.Ε, η Έκθεση σημειώνει ότι το σχολείο, επικαλούμενο τους εγκεκριμένους από το Υ.Π.Α.Ν. εσωτερικούς κανονισμούς λειτουργίας του, «εξέφρασε την άρνησή του να παράσχει Ειδική Εκπαίδευση και σχολικό/ή βοηθό/συνοδό προς το παιδί και αποφάσισε τον τερματισμό της φοίτησής του, αφού κατέληξε στο συμπέρασμα ότι αυτό δεν δύναται να ανταποκριθεί στις απαιτήσεις της τάξης και να ενταχθεί λειτουργικά στο περιβάλλον του σχολείου».

«Λαμβάνοντας υπόψη την ως άνω θέση, εγείρονται προβληματισμοί» ως προς το γεγονός ότι παρόλο που η παραπονούμενη εξέφρασε ρητά και κατ’ επανάληψη την πρόθεσή της να καλύψει το οικονομικό κόστος της εργοδότησης βοηθητικού προσωπικού προς όφελος του παιδιού της και μολονότι η ίδια ζήτησε τη συνεργασία του σχολείου με την εξωτερική λογοθεραπεύτρια και την ειδική παιδαγωγό που υποστηρίζουν το παιδί κατά τις απογευματινές ώρες, παρέμβαση η οποία συμπεριλαμβάνεται στους εσωτερικούς κανονισμούς, σύμφωνα με τους οποίους ρητά αναφέρεται πως το σχολείο, στα πλαίσια των παιδαγωγικών παρεμβάσεων που εφαρμόζει, συνεργάζεται με τους εξωτερικούς λογοθεραπευτές και ειδικούς παιδαγωγούς που υποστηρίζουν τους μαθητές/τριες εκτός σχολείου, η θέση του σχολείου για τερματισμό της φοίτησης του παιδιού ήταν αδιάλλακτη και καμία προθυμία δεν επέδειξε για εξεύρεση συμβιβαστικής λύσης», προστίθεται.

Η άρνηση παροχής των ως άνω διευκολύνσεων, οι οποίες ουδεμία οικονομική επιβάρυνση θα είχαν για το σχολείο, και μάλιστα μεσούσης της σχολικής χρονιάς, «δεν κρίνεται δικαιολογημένη», σημειώνεται.

Πρέπει να καταστεί σαφές, αναφέρεται στην Έκθεση, ότι η υποχρέωση για παροχή εύλογων προσαρμογών, υπό την έννοια που τους αποδόθηκε πιο πάνω, δεν αποσείεται από πλευράς των ιδιωτικών σχολείων με την επίκληση και μόνο των εσωτερικών κανονισμών λειτουργίας τους. Αντιθέτως, οι ιδιωτικές σχολικές μονάδες οφείλουν να εξαντλήσουν κάθε δυνατή προσπάθεια για παροχή των διευκολύνσεων που είναι αναγκαίες για τα παιδιά με αναπηρίες, προς διασφάλιση της απρόσκοπτης απόλαυσης του δικαιώματός τους στην εκπαίδευση σε ίση βάση με τα άλλα παιδιά, προστίθεται.

Η ανάγκη αυτή, «καθίσταται ακόμη εντονότερη όταν το παιδί φοιτά ήδη σε συγκεκριμένο εκπαιδευτικό ίδρυμα και η άρνηση παροχής συνεπάγεται τον εξαναγκασμό του να αναζητήσει νέο σχολικό περιβάλλον στο μέσο της σχολικής χρονιάς, γεγονός που συνεπάγεται τη διατάραξη της σταθερότητας και της ψυχοσυναισθηματικής του κατάστασης», αναφέρεται ακόμη.

Στη προκειμένη περίπτωση, σημειώνεται, «το σχολείο απέτυχε να εφαρμόσει τους υφιστάμενους εσωτερικούς του κανονισμούς» που ήδη του επέβαλλαν την υποχρέωση αφενός να δεχθεί τον συνοδό που θα πλήρωνε η μητέρα με βάσει την δυνατότητα που της έδινε η νομοθεσία περί Αγωγής και Εκπαίδευσης Παιδιών με Ειδικές Ανάγκες Νόμων.

Συγκεκριμένα, αναφέρεται, σύμφωνα με το άρθρο 14(1)(β) των περί Αγωγής και Εκπαίδευσης Παιδιών με Ειδικές Ανάγκες Νόμων του 1999 έως 2025 οι γονείς/κηδεμόνες οφείλουν «να πληροφορήσουν την Ε.Ε.Ε.Α.Ε. σχετικά με την παροχή της προσδιορισθείσας ειδικής αγωγής σε ιδιωτικό σχολείο ή άλλως», γεγονός που στην προκειμένη περίπτωση η μητέρα έπραξε ενημερώνοντας τους για την βούληση της να πληρώσει η ίδια το συνοδό, σημειώνεται.

«Αφετέρου το ιδιωτικό σχολείο δεν τήρησε τους εσωτερικούς κανονισμούς που το ίδιο έθεσε, εφόσον παρέλειψε να δεχθεί τον συνοδό και να φέρει σε επαφή τον εκπαιδευτικό με τους εξωτερικούς δασκάλους, οι οποίοι παρακολουθούν το παιδί τα απογεύματα, όπως ρητά ορίζουν οι εσωτερικοί τους κανονισμοί», προστίθεται.

«Επαναλαμβάνεται, ότι σύμφωνα με τους εσωτερικούς του κανονισμούς, το σχολείο συνεργάζεται με τους ειδικούς παιδαγωγούς που υποστηρίζουν τους μαθητές και τις μαθήτριες με αναπηρίες τις ώρες εκτός σχολείου. Ως εκ τούτου, διαφαίνεται ότι το σχολείο, όχι απλά απέτυχε, αλλά ρητώς αρνήθηκε να εφαρμόσει τους κανονισμούς που το ίδιο έθεσε και το ΥΠΑΝ ενέκρινε», προστιθεται.

Η Επίτροπος εισηγείται όπως τα ιδιωτικά σχολεία, σε συνεργασία με τους γονείς «και με πνεύμα καλής θέλησης», καταβάλλουν κάθε δυνατή προσπάθεια για παροχή των εύλογων προσαρμογών και διευκολύνσεων που αναγνωρίζονται από τις Ε.Ε.Ε.Α.Ε. ως απαραίτητες για την υποστήριξη και την εξυπηρέτηση των αναγκών των μαθητών και μαθητριών με αναπηρίες και άλλες ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες, προτού καταλήξουν σε οποιαδήποτε άλλη διευθέτηση .

Περαιτέρω, σημειώνεται, και εν αναμονή της γνωμάτευσης του Γενικού Εισαγγελέα ως προς την ανάγκη ή μη τροποποίησης του περί Ιδιωτικών Σχολείων Νόμου του 2019, εισηγείται όπως το Υ.Π.Α.Ν., υπό τον εποπτικό του ρόλο, αλλά και ως Αρμόδια Αρχή για την έγκριση των εσωτερικών κανονισμών λειτουργίας των ιδιωτικών σχολείων και τη χορήγηση των σχετικών αδειών, ακολουθήσει τη σύσταση επιτροπής του ΟΗΕ, ότι τα κράτη πρέπει να αναγνωρίζουν πως το δικαίωμα στην συμπεριληπτική εκπαίδευση δεν αφορά μόνο στην εκπαίδευση που παρέχεται από το δημόσιο τομέα, αλλά και αυτή που παρέχεται από τον ιδιωτικό. Θα πρέπει να υιοθετήσουν μέτρα, περιλαμβανομένων και νομοθετικών, για τη ρύθμιση και καθορισμό του τρόπου διασφάλισης της παροχής συμπεριληπτικής εκπαίδευσης, αναφέρεται. Αυτό σημαίνει, επισημαίνεται, ότι αφενός τα μέτρα που δύνανται να πάρουν δεν είναι μόνο νομοθετικά, αφετέρου, όπως ήδη η αρμόδια Επιτροπή του ΟΗΕ έχει ήδη υποδείξει, ειδική εκπαίδευση θα πρέπει να παρέχεται και στα ιδιωτικά σχολεία ανεξάρτητα από την αναμονή της γνωμοδότησης του Γενικού Εισαγγελέα.

Σημειώνεται ότι η Έκθεση υποβλήθηκε στο Υπουργείο Παιδείας, Αθλητισμού και Νεολαίας και στο εν λόγω ιδιωτικό δημοτικό σχολείο, ενώ αντίγραφο κοινοποιήθηκε στο Σύνδεσμο Ιδιωτικών Σχολείων Κύπρου και στον Πρόεδρο και τα Μέλη της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Παιδείας και Πολιτισμού.