Οι αμερικανικές δυνάμεις αποχωρούν σήμερα, Τετάρτη από τις τελευταίες βάσεις που διατηρούν στο Ιράκ. Η αποχώρηση, η οποία χαιρετίζεται ως νίκη από την Τεχεράνη και τους συμμάχους της, συμφωνήθηκε το 2024 επί προεδρίας Τζο Μπάιντεν και υλοποιείται από την κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ, την ώρα που οι ΗΠΑ διεξάγουν πόλεμο εναντίον του Ιράν.

Ερχεται 23 χρόνια μετά την ανατροπή του Σαντάμ Χουσεΐν από τις δυνάμεις υπό την ηγεσία των ΗΠΑ, εξέλιξη που πυροδότησε αναταραχή και χάος, τα οποία κορυφώθηκαν με την άνοδο του Ισλαμικού Κράτους.

Πλέον, το Ιράν έχει εδραιώσει σταδιακά την επιρροή του μέσω ένοπλων ομάδων-συμμάχων.

Παρότι η αποχώρηση των αμερικανικών δυνάμεων είναι σε γενικές γραμμές δημοφιλής στους Ιρακινούς, κάποιοι ανησυχούν ότι οι δυνάμεις ασφαλείας που εκπαιδεύτηκαν και χρηματοδοτήθηκαν από τις ΗΠΑ εξακολουθούν να μην είναι σε θέση να προστατεύσουν τη χώρα, όπου 4.500 Αμερικανοί στρατιώτες έχασαν τη ζωή τους σε περισσότερα από 20 χρόνια πολέμου.

«Το μάθημα των δύο τελευταίων δεκαετιών είναι ότι τα κενά ασφαλείας μπορεί να αποδειχθούν εξαιρετικά επικίνδυνα», δήλωσε ο Τζάσιμ αλ-Μπαχαντλί, Ιρακινός αναλυτής, σύμβουλος των δυνάμεων ασφαλείας.

Μετά την εισβολή των αμερικανικών δυνάμεων το 2003, οι ΗΠΑ προχώρησαν στην κατοχή της χώρας, εγκαθίδρυσαν σιιτική κυβέρνηση και πολέμησαν επί χρόνια μια εξέγερση — αρχικά από υποστηρικτές του Σαντάμ και στη συνέχεια από την Αλ Κάιντα — ενώ ένας θρησκευτικός εμφύλιος πόλεμος βύθισε το Ιράκ στο χάος. Οι αμερικανικές δυνάμεις αποχώρησαν στα τέλη του 2011.

Επέστρεψαν λιγότερο από τρία χρόνια αργότερα, προκειμένου να βοηθήσουν τις ιρακινές δυνάμεις να νικήσουν την τζιχαντιστική οργάνωση Ισλαμικό Κράτος, η οποία είχε τρομοκρατήσει εκατομμύρια ανθρώπους, σε έναν μεγάλο πόλεμο που διήρκεσε από το 2014 έως το 2017.

Περίπου διπλάσιοι Αμερικανοί έχασαν τη ζωή τους στην επιχείρηση «Iraqi Freedom» σε σύγκριση με τον παράλληλο πόλεμο στο Αφγανιστάν, ο οποίος ολοκληρώθηκε με την αιφνίδια αποχώρηση των ΗΠΑ το 2021.

Στη φετινή σύγκρουση με το Ιράν, επτά από τους 18 Αμερικανούς στρατιωτικούς που έχουν καταγραφεί ως νεκροί βρίσκονταν στο Ιράκ. Ο τελευταίος ήταν λοχίας του στρατού, ο οποίος σκοτώθηκε τον Ιούλιο κατά την ελεγχόμενη εξουδετέρωση ενός drone σε βάση κοντά στο Ερμπίλ.

Το Ιράν και οι σύμμαχοί του είναι οι νικητές

Το Ιράν, το οποίο δηλώνει ότι απώτερος στόχος του είναι να αναγκάσει τις αμερικανικές δυνάμεις να αποχωρήσουν από ολόκληρη τη Μέση Ανατολή, παρουσιάζει την αμερικανική αποχώρηση από το Ιράκ ως νίκη για τον λεγόμενο «άξονα της αντίστασης», δηλαδή το δίκτυο ένοπλων συνεργαζόμενων με την Τεχεράνη οργανώσεων σε ολόκληρη την περιοχή.

«Ανησυχία δεν προκαλεί τόσο το ενδεχόμενο άμεσης ιρανικής επέμβασης, όσο η πιθανότητα οι σύμμαχοι του Ιράν να αισθανθούν ότι αποκτούν ολοένα μεγαλύτερη ελευθερία κινήσεων. Οι ομάδες αυτές ενδέχεται να επιχειρήσουν να διευρύνουν τον ρόλο τους στη διαμόρφωση κρατικών πολιτικών και να εδραιώσουν την παρουσία τους σε βασικούς θεσμούς», δήλωσε ο πολιτικός αναλυτής Αχμέντ Γιούνις, με έδρα τη Βαγδάτη.

Ιρακινοί αξιωματούχοι ασφαλείας, τόσο στην ομοσπονδιακή κυβέρνηση όσο και στην ημιαυτόνομη κουρδική περιοχή του βορρά, εκτιμούν ότι η αποχώρηση των ΗΠΑ ενέχει επίσης τον κίνδυνο να δώσει νέα πνοή στους μαχητές του Ισλαμικού Κράτους.

Παρότι το αυτοανακηρυχθέν «χαλιφάτο» της οργάνωσης ηττήθηκε πριν από σχεδόν μία δεκαετία, το Ισλαμικό Κράτος διατηρεί ένα μέρος του δικτύου του.

Στο απόγειο της ισχύος τους, οι μαχητές του Ισλαμικού Κράτους είχαν καταλάβει το ένα τρίτο του Ιράκ και είχαν σφαγιάσει χιλιάδες ανθρώπους, μεταξύ των οποίων εκατοντάδες, τους οποίους βιντεοσκόπησαν οι ίδιοι να εκτελούνται μέσα σε πρώην αμερικανική στρατιωτική βάση.

Οι δυνάμεις των ΗΠΑ παρείχαν στις ιρακινές δυνάμεις ασφαλείας κρίσιμες πληροφορίες για τις κινήσεις του Ισλαμικού Κράτους, καθώς και εναέρια επιτήρηση.

«Το σημαντικότερο ερώτημα τώρα είναι κατά πόσο οι θεσμοί ασφαλείας του Ιράκ έχουν προετοιμάσει ένα αξιόπιστο “Σχέδιο Β” για την περίοδο μετά την αποχώρηση των αμερικανικών δυνάμεων», δήλωσε ο απόστρατος του ιρακινού στρατού Μοχάμεντ αλ-Τζουμπούρι, ο οποίος διοικούσε ταξιαρχία κατά τον πόλεμο εναντίον του Ισλαμικού Κράτους.

«Ενα από τα χειρότερα πιθανά σενάρια θα ήταν το Ισλαμικό Κράτος να αποκτήσει οπλισμένα drones ή αυτοσχέδια εκρηκτικά drones, σε μια περίοδο κατά την οποία το Ιράκ εξακολουθεί να μην διαθέτει επαρκείς δυνατότητες αντιαεροπορικής άμυνας για να αντιμετωπίσει αποτελεσματικά τέτοιες απειλές», σημείωσε ο ίδιος.