Με ένα από τα πιο αυστηρά ψηφίσματα των τελευταίων ετών για την Τουρκία, το Ευρωκοινοβούλιο καταδικάζει εκ νέου τις παραβιάσεις κυριαρχικών δικαιωμάτων Ελλάδας και Κύπρου και μέσω της προώθησης του δόγματος «Γαλάζια Πατρίδα», ενώ παράλληλα προειδοποιεί ότι η Αγκυρα χάνει το σημερινό παράθυρο ευκαιρίας που δημιουργεί η νέα δυναμική της ευρωπαϊκής διεύρυνσης λόγω της συνεχιζόμενης δημοκρατικής οπισθοδρόμησης. Ως προς το τελευταίο, καλείται η Ε.Ε. να εξετάσει ακόμα και κυρώσεις εναντίον Τούρκων αξιωματούχων.

Το ψήφισμα εγκρίθηκε σήμερα από την Ολομέλεια στο Στρασβούργο με 381 ψήφους υπέρ, 107 κατά και 171 αποχές, επιβεβαιώνοντας την ευρεία ανησυχία του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για την πορεία της Τουρκίας.

Κριτική για τη «σιωπηλή» στάση της Ε.Ε.

Ο εισηγητής της έκθεσης, Νάτσο Σάντσεθ Αμόρ (Σοσιαλιστές και Δημοκράτες), ήταν ιδιαίτερα επικριτικός απέναντι στην τουρκική ηγεσία, αλλά και στη στάση των ευρωπαϊκών θεσμών που παραμένουν ουσιαστικά «σιωπηλοί» έναντι της περαιτέρω δημοκρατικής διολίσθησης της χώρας. «Η Τουρκία συνεχίζει να κινείται ταχύτατα προς ένα πλήρως αυταρχικό μοντέλο διακυβέρνησης», τόνισε.

Αναφερόμενος στις πρόσφατες εξελίξεις γύρω από το Ρεπουμπλικανικό Λαϊκό Κόμμα (CHP) και τη νόμιμη ηγεσία του, έκανε λόγο για ακόμη ένα παράδειγμα της ευρύτερης διάβρωσης του δημοκρατικού πλουραλισμού και του κράτους δικαίου, υπογραμμίζοντας ότι η Δικαιοσύνη εργαλειοποιείται για πολιτικούς σκοπούς

Παράλληλα, εξέφρασε βαθιά ανησυχία για τη «χλιαρή αντίδραση» της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Εξωτερικής Δράσης και των κρατών-μελών, σημειώνοντας ότι η σιωπή τους απέναντι στην αποδόμηση της δημοκρατίας στην Τουρκία υπονομεύει την αξιοπιστία της Ευρωπαϊκής Ενωσης και αποξενώνει τα πλέον φιλοευρωπαϊκά και φιλοδημοκρατικά τμήματα της τουρκικής κοινωνίας.

Το κεντρικό μήνυμα του ψηφίσματος είναι ότι η Τουρκία χάνει το σημερινό «παράθυρο ευκαιρίας» για επαναπροσέγγιση με την Ε.Ε., την ώρα που η πολιτική διεύρυνσης αποκτά νέα δυναμική λόγω των γεωπολιτικών εξελίξεων. Οι ευρωβουλευτές σημειώνουν ότι οι ενταξιακές διαπραγματεύσεις παραμένουν ουσιαστικά παγωμένες από το 2018 και δεν μπορούν να επανεκκινήσουν χωρίς ουσιαστικές μεταρρυθμίσεις στο κράτος δικαίου, στη Δικαιοσύνη και στα θεμελιώδη δικαιώματα.

Στο επίκεντρο η φυλάκιση του Ιμάμογλου

Στο επίκεντρο της κριτικής βρίσκεται η φυλάκιση του δημάρχου της Κωνσταντινούπολης Εκρέμ Ιμάμογλου, η δίωξη πολιτικών αντιπάλων του καθεστώτος Ερντογάν, οι παρεμβάσεις στη Δικαιοσύνη, οι πιέσεις σε δημοσιογράφους και μέσα ενημέρωσης, αλλά και η συρρίκνωση των πολιτικών και ατομικών ελευθεριών. Οι ευρωβουλευτές θεωρούν ότι η δίωξη του Ιμάμογλου φέρει σαφή χαρακτηριστικά πολιτικής παρέμβασης και αποσκοπεί στον αποκλεισμό του βασικού αντιπάλου του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν από την επόμενη προεδρική αναμέτρηση.

Αυταρχικό μοντέλο διακυβέρνησης

Ιδιαίτερα αιχμηρό στοιχείο της έκθεσης είναι ότι, λόγω της περαιτέρω διολίσθησης της Τουρκίας προς ένα αυταρχικό μοντέλο διακυβέρνησης, οι ευρωβουλευτές καλούν συγκεκριμένα την επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας Κάγια Κάλας να εξετάσει ακόμη και στοχευμένες κυρώσεις κατά Τούρκων αξιωματούχων που εμπλέκονται σε σοβαρές παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

«Πάγωμα» περιουσιακών στοιχείων

Στις προτάσεις περιλαμβάνεται ακόμη και το «πάγωμα» περιουσιακών στοιχείων εντός της Ε.Ε., ενώ γίνεται ειδική αναφορά στον πρώην εισαγγελέα Κωνσταντινούπολης Ακίν Γκιουρλέκ, ο οποίος χαρακτηρίζεται κομβικό πρόσωπο του κατασταλτικού μηχανισμού και σήμερα κατέχει τη θέση του υπουργού Δικαιοσύνης.

Ιδιαίτερα αυστηρή είναι επίσης η κριτική για τη λειτουργία της τουρκικής Δικαιοσύνης και της τοπικής αυτοδιοίκησης. Η έκθεση καταγράφει ότι δεκάδες δήμαρχοι της αντιπολίτευσης έχουν καθαιρεθεί ή συλληφθεί, ενώ σε αρκετές περιπτώσεις αντικαταστάθηκαν από διορισμένους επιτρόπους, κάνοντας λόγο για σοβαρή υπονόμευση της τοπικής δημοκρατίας και για εργαλειοποίηση του δικαστικού συστήματος εναντίον της αντιπολίτευσης.

Στρατηγικός εταίρος και σημαντικός σύμμαχος στο ΝΑΤΟ

Παρά τη σκληρή γλώσσα, ωστόσο, το Ευρωκοινοβούλιο εξακολουθεί να χαρακτηρίζει την Τουρκία στρατηγικό εταίρο και σημαντικό σύμμαχο στο ΝΑΤΟ, αναγνωρίζοντας τον ρόλο της στη διαχείριση του μεταναστευτικού, στην περιφερειακή ασφάλεια, στο εμπόριο, στην ενέργεια και στις εξελίξεις στην Ουκρανία και τη Μέση Ανατολή.

Σε ό,τι αφορά τις ελληνοτουρκικές σχέσεις, οι ευρωβουλευτές χαιρετίζουν τη συνέχιση του διαλόγου μεταξύ Αθήνας και Αγκυρας και τις συναντήσεις του Κυριάκου Μητσοτάκη με τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, θεωρώντας ότι συμβάλλουν στην αποκλιμάκωση στην Ανατολική Μεσόγειο. Την ίδια στιγμή, όμως, καταγγέλλουν τη διατήρηση του casus belli κατά της Ελλάδας, το οποίο χαρακτηρίζεται αδιανόητο μεταξύ συμμάχων, ενώ καταδικάζουν τη συνέχιση ενεργειών που αμφισβητούν τα κυριαρχικά δικαιώματα Ελλάδας και Κύπρου και μέσω της προώθησης του δόγματος «Γαλάζια Πατρίδα».

Αύξηση παραβιάσεων του ελληνικού εναέριου χώρου

Στην έκθεση υπογραμμίζεται η αύξηση των παραβιάσεων του ελληνικού εναέριου χώρου σε σύγκριση με το 2024, η πολιτική εργαλειοποίηση του συστήματος NAVTEX, αλλά και η παρεμπόδιση έργων κοινού ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος, όπως ο Great Sea Interconnector, κρίνοντας ότι η παρεμπόδιση του έργου συνιστά παραβίαση των κυριαρχικών δικαιωμάτων της Ελλάδας στην ΑΟΖ της.

Παράλληλα, καταγράφονται οι τουρκικές αντιδράσεις για το ελληνικό θαλάσσιο πάρκο στο Αιγαίο, καθώς και η αύξηση της παράνομης αλιείας από τουρκικά σκάφη σε ελληνικά χωρικά ύδατα. Η έκθεση επαναλαμβάνει επίσης ότι το τουρκολιβυκό μνημόνιο παραβιάζει τα κυριαρχικά δικαιώματα τρίτων κρατών, δεν συνάδει με το Δίκαιο της Θάλασσας και δεν παράγει έννομα αποτελέσματα.

Απορρίπτεται εκ νέου η λύση δύο κρατών στην Κύπρο

Στο Κυπριακό, το Ευρωκοινοβούλιο απορρίπτει εκ νέου τη λύση δύο κρατών που προωθεί η Αγκυρα και επαναβεβαιώνει ότι η μόνη αποδεκτή βάση λύσης παραμένει η δικοινοτική διζωνική ομοσπονδία, σύμφωνα με τα ψηφίσματα του ΟΗΕ. Παράλληλα ζητεί την επανέναρξη των διαπραγματεύσεων από το σημείο όπου διακόπηκαν, στο Κραν Μοντανά, και καλεί την Τουρκία να εγκαταλείψει τη γραμμή της διχοτόμησης.

Κατά τη χθεσινή συζήτηση στην Ολομέλεια, οι Ελληνες ευρωβουλευτές στάθηκαν κυρίως στα ζητήματα του Αιγαίου και της Κύπρου. Η ευρωβουλευτής της Ν.Δ. Ελίζα Βόζεμπεργκ ζήτησε επανεξέταση των προενταξιακών κονδυλίων προς την Τουρκία, υποστηρίζοντας ότι η Αγκυρα εξακολουθεί να αμφισβητεί τα κυριαρχικά δικαιώματα κρατών-μελών της Ε.Ε. Ο Μανώλης Κεφαλογιάννης χαρακτήρισε το casus belli ασύμβατο με το ευρωπαϊκό κεκτημένο, υπενθύμισε το δικαίωμα της Ελλάδας για επέκταση των χωρικών υδάτων στα 12 ναυτικά μίλια και υπογράμμισε ότι η έκθεση απορρίπτει τη θεωρία της «Γαλάζιας Πατρίδας». Από την πλευρά του ΠΑΣΟΚ, ο Γιάννης Μανιάτης επισήμανε ότι η Τουρκία απομακρύνεται από τις ευρωπαϊκές αξίες, κατηγορώντας τη για συνεχιζόμενες παραβιάσεις κυριαρχικών δικαιωμάτων Ελλάδας και Κύπρου και υποστηρίζοντας ότι δεν μπορεί να υπάρξει ουσιαστική συμμετοχή της Αγκυρας στις ευρωπαϊκές αμυντικές πρωτοβουλίες χωρίς πλήρη σεβασμό του Διεθνούς Δικαίου και των κυριαρχικών δικαιωμάτων των κρατών-μελών.