Στη Γενεύη στρέφονται τα βλέμματα και σήμερα, Τετάρτη, για τη δεύτερη ημέρα των κρίσιμων συνομιλιών για την Ουκρανία και το Ιράν.

Ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ έχει αναθέσει στους έμπιστους απεσταλμένους του να διαχειριστούν ταυτόχρονα δύο παράλληλες διαπραγματεύσεις –το αδιέξοδο με το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν και τον πόλεμο στην Ουκρανία.

Το διπλωματικό «σπριντ» της Τρίτης από τον ειδικό απεσταλμένο των ΗΠΑ Στιβ Γουίτκοφ και τον γαμπρό του Τραμπ, Τζάρεντ Κούσνερ υπογραμμίζει την επιδίωξη του Τραμπ για νέες διεθνείς συμφωνίες.

1. Διπλωματία με το δάχτυλο στη σκανδάλη

Οι δύσκολες διαπραγματεύσεις στην «πρωτεύουσα» της διεθνούς διπλωματίας για τα δύο χρονίζοντα ζητήματα οργανώθηκαν με ταχύτατους ρυθμούς. Για αυτό, έμπειροι διπλωμάτες κρατούν «μικρό καλάθι» για την έκβασή τους.

«Ο Τραμπ φαίνεται να δίνει προτεραιότητα στην ποσότητα έναντι της ποιότητας», σχολίασε ο Μπρετ Μπρούεν, πρώην σύμβουλος εξωτερικής πολιτικής επί προεδρίας Ομπάμα και νυν επικεφαλής της Global Situation Room. 

Το Ιράν αποτέλεσε την «πρώτη πράξη» μιας προσεκτικά ενορχηστρωμένης διπλωματικής χορογραφίας στη Γενεύη. Οι συνομιλίες διεξήχθησαν υπό αυστηρά μέτρα ασφαλείας σε δύο τοποθεσίες, σε διαφορετικές πλευρές της ελβετικής, γαλλόφωνης πόλης.

Επειτα από τρεισήμισι ώρες έμμεσων συζητήσεων μεταξύ της αμερικανικής ομάδας και του Ιρανού υπουργού Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί, με διαμεσολάβηση του Ομάν, αμφότερες οι πλευρές ανέφεραν ότι σημειώθηκε κάποια πρόοδος. Ωστόσο, δεν υπήρξε ένδειξη ότι επίκειται συμφωνία στη μακροχρόνια διαμάχη για το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης.

Παράλληλα με τη διπλωματική διαδικασία, ο Τραμπ συνεχίζει την εκτεταμένη ενίσχυση των αμερικανικών δυνάμεων κοντά στο Ιράν, καθιστώντας σαφές ότι η χρήση βίας παραμένει στο τραπέζι. Αυτό ενδέχεται να διατηρήσει τη Μέση Ανατολή σε κατάσταση νευρικότητας, καθώς πολλοί φοβούνται ότι ενδεχόμενα αμερικανικά πλήγματα θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε ευρύτερη περιφερειακή σύρραξη.

2. Ενας «δίδυμο», δύο κρίσιμες διαπραγματεύσεις

Με ελάχιστη ανάπαυλα την Τρίτη, οι Αμερικανοί απεσταλμένοι μετέβησαν απευθείας από τις συνομιλίες για το Ιράν –στην πρεσβεία του Ομάν– στο πεντάστερο ξενοδοχείο InterContinental για την πρώτη από τις δύο ημέρες διαπραγματεύσεων Ρωσίας – Ουκρανίας.

Οι προσδοκίες για ουσιαστική πρόοδο στον τελευταίο γύρο συνομιλιών για τον τερματισμό της μεγαλύτερης σύρραξης στην Ευρώπη μετά το 1945 παρέμεναν χαμηλές.

Περιφερειακός αξιωματούχος με στενές σχέσεις με την ιρανική ηγεσία δήλωσε ότι η «διπλή ατζέντα» της αμερικανικής αποστολής στη Γενεύη εγείρει ανησυχίες.

«Η προσέγγιση αυτή εγκυμονεί τον κίνδυνο υπερβολικής επιβάρυνσης», ανέφερε ο αξιωματούχος, ο οποίος μίλησε υπό τον όρο της ανωνυμίας. «Θυμίζει τμήμα επειγόντων περιστατικών με δύο βαρέως πάσχοντες ασθενείς και έναν μόνο γιατρό, ανίκανο να αφιερώσει συνεχή προσοχή σε καθεμία από τις δύο περιπτώσεις, αυξάνοντας την πιθανότητα αποτυχίας».

Ο Μοχαμάντ Χατζ-Αλί, του Carnegie Middle East Center στη Βηρυτό, εκτίμησε ότι «το να έχει ανατεθεί σε μία ομάδα όπως οι Γουίτκοφ και Κούσνερ η επίλυση όλων των προβλημάτων του κόσμου είναι, ειλικρινά, μία σοκαριστική πραγματικότητα», είπε.

Κάποιοι ειδικοί υποστηρίζουν ότι οι δύο άνδρες, προερχόμενοι από τον χώρο της κτηματομεσιτικής ανάπτυξης της Νέας Υόρκης, δεν διαθέτουν το απαιτούμενο βάθος γνώσεων και εμπειρίας για να αντιμετωπίσουν βετεράνους διαπραγματευτές όπως ο Αραγτσί και οι Ρώσοι συνομιλητές τους, και ότι βρίσκονται αντιμέτωποι με συγκρούσεις πολύ πιο σύνθετες από τις δυνατότητές τους.

Από τις συναντήσεις της Γενεύης απουσιάζει ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, Μάρκο Ρούμπιο, ο κορυφαίος διπλωμάτης της κυβέρνησης Τραμπ.

3. Το τέλος της παραδοσιακής διπλωματίας;

Ερωτηθείσα για σχόλιο, η εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου Αννα Κέλι δήλωσε ότι ο Τραμπ και η ομάδα του «έχουν κάνει περισσότερα από οποιονδήποτε άλλον για να φέρουν τις δύο πλευρές στο τραπέζι, να σταματήσουν τη σφαγή και να επιτύχουν συμφωνία ειρήνης» στην Ουκρανία, ενώ κατήγγειλε ανώνυμους «επικριτές» της προσέγγισης του προέδρου.

Κυβερνητικοί αξιωματούχοι υπερασπίζονται εδώ και καιρό τον ρόλο των Γουίτκοφ και Κούσνερ, επικαλούμενοι την ικανότητά τους στις διαπραγματεύσεις, την εμπιστοσύνη που τους δείχνει ο Τραμπ, αλλά και τις αποτυχίες πιο παραδοσιακών διπλωματικών προσεγγίσεων τα προηγούμενα χρόνια.

Ο Γουίτκοφ, μακροχρόνιος φίλος του Τραμπ και συχνά αποκαλούμενος «απεσταλμένος για όλα» λόγω του ευρέος χαρτοφυλακίου του, διαδραμάτισε καθοριστικό ρόλο στην επίτευξη συμφωνίας κατάπαυσης του πυρός πέρυσι μεταξύ Ισραήλ και Χαμάς στον πόλεμο της Γάζας. Ωστόσο, η πρόοδος προς πιο μόνιμη λύση έχει έκτοτε επιβραδυνθεί. Οι διπλωματικές του προσπάθειες με το Ιράν και τη Ρωσία έχουν μέχρι στιγμής αποφέρει περιορισμένα αποτελέσματα.

Κατά την πρώτη θητεία του Τραμπ, ο Κούσνερ πρωτοστάτησε στις Συμφωνίες του Αβραάμ, βάσει των οποίων αρκετά αραβικά κράτη σύναψαν ιστορικές διπλωματικές σχέσεις με το Ισραήλ. Ωστόσο, η δυναμική της συμφωνίας δεν έχει ενισχυθεί σημαντικά μετά την επιστροφή του Τραμπ στην εξουσία πριν από σχεδόν 13 μήνες.

Η ικανότητα των Κούσνερ και Γουίτκοφ να διαχειριστούν τις νέες διπλωματικές τους αποστολές, σύμφωνα με κάποιους αναλυτές, έχει υπονομευθεί και από τη συρρίκνωση του μηχανισμού εξωτερικής πολιτικής της κυβέρνησης, τόσο στο Στέιτ Ντιπάρτμεντ όσο και στο Συμβούλιο Εθνικής Ασφαλείας, όπου πολλοί έμπειροι αξιωματούχοι απομακρύνθηκαν.