Ο Ντόναλντ Τραμπ σχεδιάζει να συναντηθεί με τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν πριν από την έναρξη της συνόδου κορυφής του ΝΑΤΟ, που θα πραγματοποιηθεί στην Aγκυρα στις 7-8 Ιουλίου.

Επίσημως, στόχος των δύο πλευρών είναι να διευθετήσουν εκκρεμή ζητήματα και να εμφανιστούν με πιο συντονισμένη στάση εντός της Συμμαχίας. Στην ατζέντα, ωστόσο, θα βρεθούν και ακανθώδη θέματα, όπως οι τεταμένες σχέσεις της Τουρκίας με το Ισραήλ.

Σύμφωνα με πληροφορίες, η τουρκική πλευρά προετοιμάζεται να υποδεχθεί τον Αμερικανό πρόεδρο την παραμονή της συνόδου. Η συνάντηση στο προεδρικό μέγαρο αναμένεται να ξεκινήσει με κατ’ ιδίαν επαφή των δύο ηγετών και να συνεχιστεί με συνομιλίες μεταξύ των αντιπροσωπειών, ενώ δεν αποκλείεται και κοινή συνέντευξη Τύπου.

Η Αγκυρα σκοπεύει να θέσει ως πρώτη προτεραιότητα τα ζητήματα της αμυντικής βιομηχανίας και της ασφάλειας, και συγκεκριμένα την προμήθεια κινητήρων για το μαχητικό αεροσκάφος Kaan, την πορεία του προγράμματος F-35, καθώς και νέα αμυντικά προγράμματα. Στην τουρκική πλευρά αναγνωρίζεται ότι η άρση των κυρώσεων και η πιθανή επιστροφή στο πρόγραμμα των F-35 απαιτούν χρόνο. Εκτιμάται, ωστόσο, ότι μια θετική εξέλιξη στο ζήτημα των κινητήρων για το Kaan θα αποτελούσε ένδειξη πολιτικής βούλησης από την Ουάσιγκτον.

Στην ατζέντα αναμένεται επίσης να βρεθούν οι εντάσεις στις σχέσεις με το Ισραήλ και οι εξελίξεις στην Ανατολική Μεσόγειο, οι τουρκικές προσδοκίες για την ασφάλεια στη Συρία, καθώς και ζητήματα που αφορούν το κουρδικό PKK/YPG και τη στρατιωτική παρουσία των ΗΠΑ στην περιοχή. Επιπλέον θα συζητηθούν η κατάπαυση του πυρός στη Γάζα, η ένταση Ισραήλ – Ιράν και ο πόλεμος Ρωσίας – Ουκρανίας. Στην Αγκυρα διατυπώνεται η προσδοκία ότι η συνάντηση δεν θα περιοριστεί στη διαχείριση εκκρεμοτήτων, αλλά θα εξελιχθεί σε στρατηγική σύνοδο που θα καθορίσει το πλαίσιο μιας νέας εποχής στις σχέσεις Τουρκίας – ΗΠΑ.

Στην τουρκική πρωτεύουσα αναγνωρίζουν, πάντως, ότι καθοριστικός παράγοντας για τις εξελίξεις θα είναι η στάση που θα τηρήσουν ο Ντ. Τραμπ και το επιτελείο του απέναντι στο Ισραήλ, στην Ελλάδα και στην Κύπρο.

Στην Αγκυρα θεωρούν το Ισραήλ μία από τις βασικότερες απειλές για την Τουρκία. Ο υπουργός Εξωτερικών Χακάν Φιντάν, σε συνέντευξή του στο CNN Türk, δήλωσε ότι «όσο το Ισραήλ ή οποιοσδήποτε άλλος παράγοντας συγκρούεται με τα εθνικά και περιφερειακά συμφέροντά μας, δεν έχουμε κανέναν λόγο να φοβηθούμε, να διστάσουμε ή να κάνουμε πίσω. Δεν έχουμε κανένα πρόβλημα. Ο καβγάς δεν μας φοβίζει, είναι η δουλειά μας».

Η συνεργασία του Ισραήλ με την Ελλάδα και την Κύπρο, αλλά και η σχεδιαζόμενη εγκατάσταση ισραηλινών οπλικών συστημάτων σε νησιά, παρακολουθείται με μεγάλη προσοχή. «Από τη Συρία μέχρι και την Αλεξανδρούπολη υπάρχει –και σχεδιάζεται να υπάρξει– παρουσία του Ισραήλ. Αυτό είναι ένα σημαντικό ζήτημα, απέναντι στο οποίο η Αγκυρα δεν μπορεί να μένει αδιάφορη», αναφέρει έμπειρος αναλυτής της γειτονικής χώρας.

Εκτιμήσεις αναφέρουν ότι μετά τη σύνοδο του ΝΑΤΟ, η Αγκυρα θα παρακολουθήσει τα βήματα που θα γίνουν και ανάλογα θα προχωρήσει στις δικές της κινήσεις, όπως με το νομοσχέδιο της «Γαλάζιας Πατρίδας». Παράλληλα θέλει να διαπιστώσει ποια στάση θα τηρήσει η Ουάσιγκτον μεταξύ Ισραήλ και Τουρκίας και αν θα αναζητηθεί κάποια ισορροπία.

Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσουν πολλοί αναλυτές και τις δηλώσεις του κ. Φιντάν, ο οποίος υποστήριξε ότι «το Ισραήλ δεν αποτελεί πρόβλημα μόνο για εμένα· αποτελεί πρόβλημα για ολόκληρο τον κόσμο. Και έτσι πρέπει να το παρουσιάζουμε. Με αυτές τις πολιτικές και αυτή τη νοοτροπία, αυτοί οι άνθρωποι έχουν γίνει πλέον βάρος για την ανθρωπότητα».

Για τους κινητήρες

Η Τουρκία επιδιώκει εδώ και χρόνια την προμήθεια κινητήρων F110 για το αρχικό στάδιο ανάπτυξης του εθνικού μαχητικού Kaan. Ωστόσο, η διαδικασία είχε «κολλήσει» στο Κογκρέσο των ΗΠΑ.

Η εφημερίδα Oksijen υποστηρίζει ότι «το Κογκρέσο των ΗΠΑ καθυστέρησε την πώληση των F110 υπό την πίεση του ισραηλινού και του ελληνικού λόμπι. Ο υπουργός Εξωτερικών Χακάν Φιντάν είχε δηλώσει τον Σεπτέμβριο του 2025 ότι οι απαραίτητοι κινητήρες για το αεροσκάφος Kaan δεν μπορούσαν να ληφθούν από τις ΗΠΑ. Τώρα, ο πρόεδρος Τραμπ χρησιμοποιεί την εξουσία του προκειμένου να παρακάμψει το Κογκρέσο γι’ αυτή την πώληση. Με λίγα λόγια, περισσότεροι από 80 κινητήρες F110 αντιπροσωπεύουν ένα στρατηγικά σημαντικό πακέτο, αρκετά μεγάλο ώστε να επιτρέψει την παραγωγή των πρώτων 40 αεροσκαφών Kaan. Η Τουρκία θεωρεί τους κινητήρες F110 κρίσιμους, καθώς ο αρχικός σχεδιασμός της, με ορίζοντα τα μέσα της δεκαετίας του 2030, προέβλεπε ταυτόχρονα την αντικατάσταση των στόλων F-16 και F-4, τη συμμετοχή στο πρόγραμμα F-35 και την ανάπτυξη εγχώριου μαχητικού.

Η Τουρκία εντάχθηκε στο πρόγραμμα F-35, με πρόβλεψη για προμήθεια 100 αεροσκαφών και σημαντική συμμετοχή της τουρκικής αμυντικής βιομηχανίας στην παραγωγή. Ωστόσο, το 2019 αποκλείστηκε από το πρόγραμμα μετά την αγορά του ρωσικού αντιαεροπορικού συστήματος S-400. Τα αεροσκάφη που είχαν ήδη κατασκευαστεί, δεν παραδόθηκαν ποτέ και παρέμειναν στις ΗΠΑ.

Για τα πρωτότυπα του προγράμματος χρησιμοποιήθηκαν δέκα κινητήρες F110 της General Electric, με το πρώτο πρωτότυπο να πραγματοποιεί την παρθενική πτήση του στις αρχές του 2024.

Συνάντηση με Μητσοτάκη

Πληροφορίες αναφέρουν ότι έχουν γίνει επαφές προκειμένου να διερευνηθούν τα προγράμματα του Κυριάκου Μητσοτάκη και του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν κατά τη διάρκεια της συνόδου κορυφής του ΝΑΤΟ. Μέχρι το βράδυ της Παρασκευής δεν είχε οριστικοποιηθεί κάποια συνάντηση.