Είναι έτοιμη η Ευρώπη να γίνει ανταγωνιστική ως προς την οικονομία της και λιγότερο εξαρτημένη από τις ΗΠΑ;

Αυτό είναι και το ουσιαστικό ερώτημα που θα κληθούν να απαντήσουν οι Ευρωπαίοι ηγέτες που συναντώνται σήμερα στο κάστρο Άλντεν Μπίσεν, στη φλαμανδική επαρχία του Βελγίου, ύστερα από πρωτοβουλία του προέδρου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα.

Σχεδόν 1,5 χρόνο μετά την περίφημη έκθεση του Μάριο Ντράγκι για την ενίσχυση της ευρωπαϊκής ανταγωνιστικότητας, η πλειοψηφία των ηγετών αναγνωρίζει το τι πρέπει να γίνει, όμως, διαφέρουν οι απόψεις ως προς την προσέγγιση και τις προτεραιότητες, βάσει φυσικά των εθνικών τους συμφερόντων και οικονομικών αναγκών.

Τα δύο στρατόπεδα

Παρουσία του Ιταλού, πρώην πρωθυπουργού και κεντρικού Τραπεζίτη Μάριο Ντράγκι αλλά και του συμπατριώτη του, Ενρίκο Λέττα(που παρουσίασε πριν από δύο σχεδόν χρόνια την έκθεση για την εμβάθυνση της ενιαίας αγοράς) θα συγκρουστούν σήμερα δύο «σχολές σκέψης».

Από τη μια πλευρά, η Γαλλία που επαναφέρει στο τραπέζι το θέμα του κοινού δανεισμού και από την άλλη Γερμανία και Ιταλία που ζητούν περισσότερες κρατικές ενισχύσεις και μείωση των πολυάριθμων κανονισμών και της γραφειοκρατίας.

Στην πρόσφατη συνέντευξή του με ευρωπαϊκές εφημερίδες – ανάμεσά τους και η «Κ» – ο Εμανουέλ Μακρόν εισηγήθηκε ευρωομόλογα για να χρηματοδοτηθούν ετήσιες επενδύσεις 1,2 τρισ. ευρώ σε ασφάλεια και άμυνα, καθαρή ενέργεια και τεχνητή νοημοσύνη. Επίσης, ο Γάλλος πρόεδρος προωθεί την «ευρωπαϊκή προτίμηση» (Made in Europe) – που απορρίπτουν, όμως, ως παράγοντα «προστατευτισμού» Βερολίνο και Ρώμη.

Από την πλευρά του, ο Φρίντριχ Μερτς που απορρίπτει τη συζήτηση για κοινό δανεισμό εκτιμά ότι οι επενδύσεις μπορεί να είναι αναγκαίες, αλλά το πρόβλημα της Ευρώπης είναι η παραγωγικότητα. Μερτς και Τζόρτζια Μελόνι εισηγούνται μέσω κοινής τους πρότασης κατάργηση κανονιστικών ρυθμίσεων (deregulation) διευρυμένη χρηματοδότηση επιχειρηματικών κεφαλαίων και ισχυρότερες επιλογές εξόδου για τους επενδυτές.

Ο Γερμανός καγκελάριος, που εσχάτως καλλιεργεί «συμμαχία» με την Ιταλίδα πρωθυπουργό, συγκαλεί μάλιστα συνάντηση ομάδας ηγετών, όπου θα παραβρεθεί ανάμεσά τους και ο Έλληνας πρωθυπουργός, πριν από τη σημερινή άτυπη σύνοδο, ώστε να υπάρξει σχετικός συντονισμός.

Τα μηνύματα της Φον ντερ Λάιεν

Μεταξύ των δύο αυτών βασικών «οραμάτων» η Κομισιόν δια της προέδρου της, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, απάντησε χθες ως προς την «ευρωπαϊκή προτίμηση» (Made in Europe) ότι αποτελεί μεν κρίσιμο «εργαλείο» για την ανταγωνιστικότητα της Ένωσης προειδοποίησε, ωστόσο, ότι υπάρχει μια «λεπτή γραμμή», καθώς δεν υπάρχει «λύση που να ταιριάζει σε όλους» [στα αγγλικά: no one size fits all].

Η Κομισιόν ουσιαστικά επιδιώκει στρατηγική στήριξη της ευρωπαϊκής παραγωγής — όχι, όμως έναν γενικευμένο προστατευτισμό και εις βάρος ειδικά των εμπορικών συμφωνιών με τρίτες χώρες.

Ως προς την απαίτηση Ρώμης και Βερολίνου για λιγότερους κανονισμούς και γραφειοκρατία εκ μέρους των Βρυξελλών, η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν «επέστρεψε» την κριτική στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες και τις εθνικές νομοθεσίες. Μιλώντας στο Ευρωκοινοβούλιο χθες ανέφερε ότι στην εθνική νομοθεσία βρίσκονται «εμπόδια» ως προς την εύρυθμη λειτουργία της ενιαίας αγοράς.

Η πρόεδρος της Κομισιόν εμφανίζεται, πάντως, αποφασισμένη να προχωρήσει με όσα εκείνη θεωρεί ότι είναι απαραίτητα για την αναζωογόνηση της ευρωπαϊκής οικονομίας με τα κράτη μέλη, που θα είναι πρόθυμα ως προς αυτό.

Η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν ανέφερε χθες– όπως επισήμανε και πρόσφατα μέσω της σχετικής επιστολής της προς τους Ευρωπαίους ηγέτες ενόψει του Συμβουλίου – ότι στόχος παραμένει η πρόοδος και των 27 κρατών-μελών από κοινού. Αν όμως δεν καταστεί εφικτή η ομοφωνία, οι Συνθήκες επιτρέπουν την προσφυγή στην «ενισχυμένη συνεργασία», ώστε μια ομάδα χωρών να προχωρήσει ταχύτερα.

«Πρέπει να προχωρήσουμε και να άρουμε τα εμπόδια που μας εμποδίζουν να γίνουμε πραγματικός παγκόσμιος γίγαντας», σημείωσε χαρακτηριστικά και σε πλήρη ευθυγράμμιση με το Βερολίνο, που εσχάτως προωθεί την εν λόγω ιδέα.

Σε κάθε περίπτωση, οι «27» καλούνται σήμερα να συζητήσουν χωρίς «πίεση» και να καταλήξουν σε συγκεκριμένα συμπεράσματα για το πώς θα ενισχυθεί η ενιαία αγορά – με ενδεχόμενη άρση των εσωτερικών εμποδίων, πώς θα μειωθεί το ενεργειακό κόστος και η γραφειοκρατία αλλά και πώς θα μειωθούν οι εξαρτήσεις της Ευρώπης έναντι των ανταγωνιστών της Κίνας και ΗΠΑ.

Μιλώντας σήμερα στους Financial Times o πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα τόνισε ότι ήρθε η στιγμή οι Ευρωπαίοι ηγέτες να σταματήσουν να μιλούν και να αρχίσουν να εφαρμόζουν λύσεις. Η άτυπη σύνοδος δίνει την ευκαιρία – κατά τον ίδιο – να είναι ειλικρινείς ως προς τις προθέσεις τους. Για τον λόγο αυτό επέλεξε, άλλωστε, το φλαμανδικό κάστρο «για να διευκολυνθεί ο διάλογος».