Η δήλωση του Αμερικανού προέδρου Τραμπ το Σάββατο ότι η Βενεζουέλα «δεξιωνόταν εχθρούς των ΗΠΑ» και ότι «η αμερικανική ηγεμονία στο δυτικό ημισφαίριο δεν θα αμφισβητηθεί ξανά» έμοιαζε να έχει ως αποδέκτες τη Ρωσία και την Κίνα.

Παρά τον απειλητικό τους τόνο, όμως, τα λόγια του Τραμπ μπορεί να ερμηνευθούν από τη Μόσχα και το Πεκίνο ως ευκαιρία. «Αν οι ΗΠΑ νομιμοποιούνται να είναι επιθετικές στην “αυλή” τους, γιατί αυτό να μην ισχύει και για τη Ρωσία στην Ουκρανία και την Κίνα στην Ταϊβάν», λέει στους New York Times η αναλύτρια του Ινστιτούτου Brookings Φιόνα Χιλ, η οποία υπηρέτησε ως σύμβουλος του Λευκού Οίκου στην πρώτη θητεία Τραμπ.

Την ίδια στιγμή, η έλλειψη δυτικής καταδίκης για τον αμερικανικό τυχοδιωκτισμό στη Βενεζουέλα μπορεί και αυτή να ενθαρρύνει το Πεκίνο και τη Μόσχα να αναλάβουν ανάλογες πρωτοβουλίες. Αυτό υποστήριξε χθες από το βήμα της Βουλής των Κοινοτήτων η Εμιλι Θόρνμπερι, Εργατική επικεφαλής της επιτροπής εξωτερικών υποθέσεων του οργάνου, κάνοντας λόγο για τον κίνδυνο που διατρέχει το διεθνές δίκαιο.

«Το κύριο πρόβλημά μου είναι ότι δεν υπάρχει καμία νομική βάση για την αμερικανική επιχείρηση στη Βενεζουέλα και αυτό δημιουργεί πολύ κακό προηγούμενο για χώρες όπως η Κίνα και η Ρωσία, οι οποίες θα θελήσουν να δράσουν με τέτοιο τρόπο στις δικές τους σφαίρες επιρροής, όπως στην Ουκρανία και στην Ταϊβάν», είπε η Θόρνμπερι στο ραδιόφωνο των Times του Λονδίνου.

Κίνα και Ρωσία καταδίκασαν τις αμερικανικές επιθέσεις στη Βενεζουέλα, αλλά δεν μίλησαν για προστασία της συμμάχου τους με στρατιωτικά μέσα. Σε έκτακτη σύσκεψη του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ τη Δευτέρα, Ρωσία και Κίνα απαίτησαν την απελευθέρωση του Μαδούρο και της συζύγου του και κάλεσαν σε παύση κάθε αμερικανικής στρατιωτικής ενέργειας.

Ο Κινέζος υπουργός Εξωτερικών Ουάνγκ Γι είπε την Κυριακή ότι καμία χώρα δεν δικαιούται να συμπεριφέρεται σαν «παγκόσμιος χωροφύλακας», χωρίς ωστόσο να αναφέρει τις ΗΠΑ. Ο Ρώσος πρέσβης στον ΟΗΕ Βασίλι Νεμπένζια είπε ότι «ο Aμερικανός παγκόσμιος χωροφύλακας αποπειράται να σηκώσει και πάλι κεφάλι».

Πολιτικά στελέχη στη Μόσχα, όμως, έφτασαν ακόμη και σε επαίνους για την επιχείρηση του Τραμπ. Ο πρώην πρόεδρος Ντμίτρι Μεντβέντεφ δήλωσε στο πρακτορείο TASS ότι «ο Τραμπ και η ομάδα του προασπίζονται αυστηρά τα εθνικά συμφέροντα της χώρας τους, τόσο πολιτικά –με τη Λατινική Αμερική να βρίσκεται στην αυλή των ΗΠΑ– όσο και οικονομικά, λέγοντας παραδώστε μας το πετρέλαιο και τον φυσικό σας πλούτο. Η ανατροπή του Μαδούρο δεν έχει να κάνει με ναρκωτικά. Εχει να κάνει μόνο με το πετρέλαιο, και το παραδέχονται ανοιχτά. Ο νόμος του ισχυρότερου υπερτερεί προφανώς του δικαίου».

Η προσεκτική και διπλωματική διατύπωση του Μεντβέντεφ προκαλεί αίσθηση καθώς αφορά χώρα, όπως η Βενεζουέλα, στην οποία Ρωσία και Κίνα έχουν επενδύσει πολλά. Η Μόσχα έστειλε το 2018 στη Βενεζουέλα βομβαρδιστικά αεροσκάφη ικανά να μεταφέρουν πυρηνικά όπλα και τον περασμένο Οκτώβριο υπέγραψε με το Καράκας μνημόνιο στρατηγικής συνεργασίας, θεωρώντας τη χώρα ιδανική εξέδρα για ενίσχυση της ρωσικής επιρροής στη Λατινική Αμερική.

Η δημοφιλής στο Διαδίκτυο Ρωσίδα επιχειρηματίας και οπαδός του Πούτιν, Ολγκα Ουσκόβα, έγραψε ότι νιώθει «ντροπή» για λογαριασμό της Ρωσίας. «Σε διάστημα 24 ωρών ο Τραμπ συνέλαβε τον Μαδούρο και έφερε εις πέρας τη δική του ειδική στρατιωτική επιχείρηση», έγραψε η Ουσκόβα, αναφερόμενη εμμέσως στην αποτυχία της αρχικής εισβολής στην Ουκρανία το 2022 και στην τότε εκτίμηση του Κρεμλίνου ότι το Κίεβο θα έπεφτε μέσα σε λίγες ώρες.

Η Κίνα, από τη μεριά της, αναβάθμισε τις σχέσεις της με τον Μαδούρο με την επίσκεψή του το 2023 στο Πεκίνο, με την Κίνα να έχει δανείσει περισσότερα από 100 δισ. δολάρια στη Βενεζουέλα τα τελευταία 25 χρόνια για τον εκσυγχρονισμό πετρελαϊκών εγκαταστάσεων και την πρόσβαση σε πετρέλαιο.

Η εκλογή Τραμπ

Πέρυσι, όμως, μετά την εκλογή Τραμπ, Μόσχα και Πεκίνο άλλαξαν στάση εκτιμώντας ότι μια αντιπαράθεση με τις ΗΠΑ για τη Βενεζουέλα θα είχε υπερβολικό κόστος. Αντιθέτως, η κολακεία υπήρξε πάντα αποδοτική σε κάθε διαπραγμάτευση με τον Τραμπ.

Ο Κινέζος πρόεδρος Σι Τζινπίνγκ, από την πλευρά του, ελπίζει ότι ο αμερικανικός τυχοδιωκτισμός στη Λατινική Αμερική θα σημάνει τη μετατόπιση του κέντρου βάρους της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής και αμυντικών ικανοτήτων προς τη Λατινική Αμερική και μακριά από την Ασία.

«Η Αμερική του Τραμπ προβάλλει στον πλανήτη εικόνα παρόμοια της Κίνας και της Ρωσίας όσον αφορά την προθυμία παραβίασης κανόνων προς όφελος στενών εθνικών συμφερόντων. Αυτό ευνοεί σαφώς την Κίνα στην παρούσα συγκυρία και νομιμοποιεί κάθε μελλοντική κινεζική ένοπλη επέμβαση στην Ταϊβάν», λέει στους New York Times ο αναλυτής του Ινστιτούτου Brookings Ράιαν Χας.