Αγγελική Σπανού

Η Ουγκάντα είναι η χώρα που, σύμφωνα με πληροφορίες της «Κ», θα δεχθεί, το 2027, την εγκατάσταση της πρώτης δομής για παράτυπους μετανάστες από την Ευρώπη. Διπλωματικές πηγές εξηγούν ότι βρίσκεται σε στάδιο ωρίμανσης η συμφωνία με την αφρικανική χώρα, έναντι οικονομικών ανταλλαγμάτων, των πέντε χωρών της Ε.Ε. (Γερμανίας, Αυστρίας, Ολλανδίας, Δανίας, Ελλάδας) που προωθούν τη σχετική πρωτοβουλία. Η κεντρική ιδέα είναι ότι προκειμένου να μην εγκλωβιστούν στην Ουγκάντα, οι περισσότεροι θα επιλέγουν να επιστρέψουν μόνοι τους στη χώρα καταγωγής τους.

Στις 4 Σεπτεμβρίου, οι πέντε Ευρωπαίοι υπουργοί Μετανάστευσης θα συναντηθούν στην Κοπεγχάγη για να αποτιμήσουν την πρόοδο των διαπραγματεύσεων. Μέχρι το τέλος του μήνα, τεχνικά κλιμάκια θα μεταβούν στην Αφρική για τις τελικές συζητήσεις. Πέρα από την Ουγκάντα, η δεύτερη εναλλακτική –εάν προκύψει κάποιο πρόβλημα– είναι η Ρουάντα, ενώ η Κένυα που εξετάστηκε κάποια στιγμή φαίνεται πως έχει αποκλειστεί.

Το κέντρο θα λειτουργήσει αρχικά πιλοτικά με 5.000 έως 10.000 μετανάστες των οποίων οι αιτήσεις ασύλου έχουν ήδη απορριφθεί στις χώρες πρώτης υποδοχής. Στόχος είναι να επιλεγούν άνδρες που έχουν προκαλέσει προβλήματα στις δομές όπου φιλοξενούνται και σε καμία περίπτωση παιδιά.

Ειδικότερα, όπως αναφέρθηκε και σε ρεπορτάζ στην «ΚτΚ», στη διάρκεια της ελληνικής προεδρίας της Ε.Ε., που θα ξεκινήσει τον Ιούλιο του 2027, σχεδιάζεται να λειτουργήσει ο πρώτος χώρος προσωρινής κράτησης μεταναστών (return hub) στην Αφρική. Είναι πρόγραμμα που στηρίζεται στον νέο Κανονισμό Επιστροφών της Ε.Ε. (Return Regulation), με βάση τον οποίο επιτρέπεται να μεταφέρονται σε εγκαταστάσεις εκτός Ε.Ε. άτομα των οποίων η αίτηση ασύλου έχει απορριφθεί, όσο οργανώνεται η επιστροφή τους στη χώρα καταγωγής, εφόσον οι ίδιοι δεν δέχονται να αποχωρήσουν. Το έχουν επιχειρήσει ήδη η Βρετανία (με τη Ρουάντα) και η Ιταλία (με την Αλβανία), αντιμετωπίζοντας όμως σοβαρά νομικά εμπόδια. Γι’ αυτό και διαμορφώθηκε ένα νέο θεσμικό πλαίσιο, τον Ιούνιο, σχεδόν αθόρυβα, ώστε να ξεπεραστούν τέτοιες δυσκολίες.

Ο υπουργός Μετανάστευσης και Ασύλου Θάνος Πλεύρης, ο οποίος χειρίζεται το θέμα, έχει συντάξει ολοκληρωμένο σχέδιο για τη δημιουργία αυτού του κέντρου, το οποίο αποτελεί τη βάση των συζητήσεων με τους Ευρωπαίους ομολόγους του. Σε συνέντευξή του στο υπερσυντηρητικό Breitbart, την οποία αναδημοσίευσε ο Ντόναλντ Τραμπ στο Truth Social, δήλωσε θαυμαστής του Αμερικανού προέδρου ειδικά για την πολιτική του στο μεταναστευτικό που, όπως υποστήριξε, επηρέασε υπέρ της αλλαγής μιας κακής πολιτικής στην Ευρώπη. Ειδικά για τη χώρα μας αναφέρθηκε σε δημοσκοπήσεις που δείχνουν ότι «το 30% είναι κατά της πολιτικής μας επειδή πιστεύουν ότι είναι μια πολιτική κατά των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, το 35% συμφωνεί με την πολιτική και το 35% θέλει πιο αυστηρή πολιτική».

Η ατζέντα του μεταναστευτικού παραμένει προνομιακή για την κυβέρνηση και φέρνει σε αμηχανία τη συστημική προοδευτική αντιπολίτευση (ΕΛΑΣ και ΠΑΣΟΚ), όπως φάνηκε από τη σιωπή τους γύρω από την κρίση στη Θέουτα. Δεξιότερα και αριστερότερα ζητείται μεγαλύτερη αυστηρότητα ή περισσότερη ευαισθησία αντίστοιχα, με την κοινή γνώμη, πλειοψηφικά, να υποστηρίζει αυστηρές πολιτικές.

Το υπό συγκρότηση κόμμα Σαμαρά και ο κίνδυνος μεγαλύτερων απωλειών της Ν.Δ. προς τα δεξιά αποτρέπουν οποιαδήποτε σκέψη για αλλαγή του δόγματος πυγμής στο μεταναστευτικό, με την αντίστοιχη τάση να κυριαρχεί σε όλη την Ε.Ε., παρόλο που οι ροές στη διάρκεια του τελευταίου εξαμήνου δεν ξεπέρασαν συνολικά τις 50.000. Ο καλπασμός της Ακροδεξιάς στη Γαλλία και τη Γερμανία συντηρεί το μεταναστευτικό ψηλά στην ευρωπαϊκή ατζέντα και αποδυναμώνει την ευρωπαϊκή αλληλεγγύη απέναντι στις χώρες πρώτης υποδοχής, όπως φάνηκε με την απομόνωση στην οποία βρέθηκε ο Ισπανός πρωθυπουργός Πέδρο Σάντσεθ μετά την είσοδο δεκάδων χιλιάδων μεταναστών από το Μαρόκο στον ισπανικό θύλακα της Θέουτα. Σήμερα η περιοχή παραμένει σε κατάσταση αυξημένης επιτήρησης και συναγερμού, με ενισχυμένη αστυνομική και στρατιωτική παρουσία στα σύνορα, λόγω φόβου για νέες μαζικές προσπάθειες διέλευσης.