Ανακούφιση στις αγορές και προσδοκίες αποκλιμάκωσης έχει προκαλέσει το μνημόνιο κατανόησης που υπογράφηκε μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν, με στόχο το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ και μια πιο διαρκή παύση των εχθροπραξιών.

Ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή προκάλεσε ραγδαία άνοδο των τιμών του πετρελαίου τους τελευταίους μήνες, κυρίως λόγω του ιρανικού μπλόκου στα Στενά του Ορμούζ. Τώρα, ωστόσο, με φόντο τις θετικές εξελίξεις αναλυτές προειδοποιούν ότι η επιστροφή στην κανονικότητα για τη ναυτιλία στα Στενά, και ως εκ τούτου και για την παγκόσμια οικονομία, θα χρειαστεί χρόνο.

Πόσο γρήγορα θα αποκατασταθεί η διέλευση;

«Τα πλοία αρχίζουν να κινούνται», δήλωσε ο Αμερικανός πρόεδρος, Ντόναλντ Τραμπ. Ωστόσο, το BBC Verify εξέτασε τα δεδομένα παρακολούθησης πλοίων και διαπίστωσε ότι η κυκλοφορία στα Στενά του Ορμούζ παραμένει υποτονική. Σύμφωνα με τον ιστότοπο παρακολούθησης πλοίων MarineTraffic, μόνο δύο πλοία με ενεργούς πομπούς εντοπισμού θέσης έχουν εξήλθαν από τα Στενά την Κυριακή, εκ των οποίων το ένα ήταν δεξαμενόπλοιο.

Από την πλευρά του, ο Νιλ Σίρινγκ, επικεφαλής οικονομολόγος του ομίλου Capital Economics, δήλωσε ότι μένει να δούμε αν η συμφωνία «αντιπροσωπεύει μια εύθραυστη εκεχειρία ή μια διαρκή λύση». Ο ίδιος τόνισε πως είναι πιθανό να «χρειαστεί κάποιος χρόνος μέχρι οι ροές πετρελαίου να επιστρέψουν στα προπολεμικά επίπεδα».

«Ακόμη και αν τα πλοία μπορούν πλέον να κάνουν ασφαλή διέλευση, τα δεξαμενόπλοια βρίσκονται σε λάθος θέση, οι εγκαταστάσεις παραγωγής-διύλισης πετρελαίου πρέπει να φτάσουν σε πλήρη παραγωγική ικανότητα, και θα παραμείνουν ερωτήματα σχετικά με το κόστος και τη διαθεσιμότητα ασφάλισης για τα πλοία που διασχίζουν τα Στενά», σημείωσε.

Πότε θα πέσουν οι τιμές του πετρελαίου;

Κατά τη διάρκεια του πολέμου, η τιμή του πετρελαίου Brent έφτασε έως και τα 120 δολάρια περίπου το βαρέλι, ενώ πριν από την έναρξη των εχθροπραξιών βρισκόταν λίγο κάτω από τα 70 δολάρια. Μετά την είδηση για τη συμφωνία-πλαίσιο μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης, η τιμή του Brent υποχώρησε στα 82 δολάρια το βαρέλι.

Η Φλόρενς Σμιτ, ανώτερη στρατηγική αναλύτρια στον τομέα της ενέργειας της Rabobank, δήλωσε ότι υπάρχει «μεγάλη πιθανότητα να δούμε μεγάλη μεταβλητότητα» κατά την περίοδο που θα προηγηθεί της υπογραφής της τελικής συμφωνίας.

«Ορισμένα θέματα δεν έχουν επιβεβαιωθεί και από τις δύο πλευρές, και μάλιστα σημαντικά θέματα: δεν γνωρίζουμε αν η τελική συμφωνία θα υπογραφεί. Αυτό που έχουμε δει μέχρι στιγμής είναι μια συμφωνία 60 ημερών για το άνοιγμα των Στενών αλλά τι θα συμβεί μετά; Τι θα γίνει αν οι Ιρανοί θέλουν να επαναφέρουν ένα σύστημα διοδίων; Μια ολοκληρωμένη ειρηνευτική συμφωνία μπορεί να είναι ακόμα πολύ μακριά», τόνισε.

Παρά ταύτα, η Σμιτ δήλωσε ότι η ομαλοποίηση του συστήματος, συμπεριλαμβανομένων των τιμών, «θα μπορούσε να επανέλθει μέχρι το τέλος του έτους» εάν συμφωνηθεί πλήρης κατάπαυση του πυρός. Η ομαλοποίηση θα περιλαμβάνει την επιστροφή στα προπολεμικά επίπεδα όσον αφορά τις διελεύσεις, δηλαδή 26 τάνκερ την ημέρα.

Σε κάθε περίπτωση, λόγω του θετικού μομέντουμ υπάρχει, σύμφωνα με την ίδια, πιθανότητα η τιμή να πέσει κάτω από τα 80 δολάρια το βαρέλι. Στη συνέχεια, η τιμή θα μπορούσε να κινηθεί κατά μέσο όρο πάνω από τα 80 δολάρια μέχρι το τέλος του έτους, καθώς η αγορά θα αρχίσει να αξιολογεί πραγματικά δεδομένα.

Πώς επηρεάζονται οι τιμές των τροφίμων;

Οι παγκόσμιες τιμές των τροφίμων θα μπορούσαν επίσης να πέσουν αν οι προμήθειες λιπασμάτων επανέλθουν σε πιο φυσιολογικά επίπεδα. Το κόστος των λιπασμάτων έχει εκτοξευθεί λόγω του πολέμου, ασκώντας σοβαρή οικονομική πίεση στους αγρότες τους τελευταίους μήνες.

Ο Μαουρίτσιο Καρούλι, αναλυτής για παγκόσμια ενεργειακά θέματα στην Quilter Cheviot, δήλωσε ότι η κατάπαυση του πυρός «θα πρέπει να συμβάλει στην ανακούφιση της άμεσης πίεσης στις αγορές λιπασμάτων», αλλά αυτό δεν θα συμβεί αμέσως.

Ο ίδιος τόνισε πως περίπου το ένα τρίτο των εμπορεύσιμων λιπασμάτων και σημαντικοί όγκοι φυσικού αερίου, που χρησιμοποιούνται για λιπάσματα με βάση το άζωτο, διακινούνται μέσω των Στενών του Ορμούζ. Ως εκ τούτου, η αποκατάσταση των «ζημιών στις ενεργειακές υποδομές» θα χρειαστεί χρόνο.

«Επιπλέον, η καλλιεργητική περίοδος έχει ήδη ξεκινήσει σε διάφορα μέρη του κόσμου, οπότε η επανέναρξη των παραδόσεων αζωτούχων και φωσφορικών λιπασμάτων θα έρθει με καθυστέρηση για τις γεωργικές καλλιέργειες, γεγονός που θα επηρεάσει αρνητικά την παγκόσμια παραγωγή», σημείωσε.