Σφοδρές αντιδράσεις προκάλεσε στο Ισραήλ η δημοσιοποίηση του μνημονίου συνεννόησης που υπέγραψαν εξ αποστάσεως αργά το βράδυ της Τετάρτης οι πρόεδροι των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ και του Ιράν Μασούντ Πεζεσκιάν – ο πρώτος στις Βερσαλλίες, στο επίσημο δείπνο που του παρέθεσε ο Εμανουέλ Μακρόν, και ο δεύτερος στην Τεχεράνη.

Στο τηλεοπτικό δίκτυο Channel 14, που υποστηρίζει τον Ισραηλινό πρωθυπουργό Μπέντζαμιν Νετανιάχου, ένας από τους προσκεκλημένους χαρακτήρισε τον Αμερικανό αντιπρόεδρο Τζέι Ντι Βανς «κάθαρμα» και κατηγόρησε τους απεσταλμένους του Λευκού Οίκου Στιβ Γουίτκοφ και Τζάρεντ Κούσνερ ότι ξεπούλησαν το Ισραήλ για να εισπράξουν οικονομικά οφέλη.

Το μνημόνιο τονίζει με εμφατικό τρόπο την ανάγκη άμεσου τερματισμού των εχθροπραξιών όχι μόνο στον Περσικό Κόλπο αλλά και στον Λίβανο, όπου το Ισραήλ διεξάγει επιχειρήσεις εναντίον της Χεζμπολάχ. Δύο Ισραηλινοί αξιωματούχοι είπαν στο πρακτορείο Reuters ότι διεξάγονται εντατικές διαβουλεύσεις με την κυβέρνηση Τραμπ, καθώς ο Νετανιάχου επιδιώκει να διατηρήσει ισραηλινά στρατεύματα στον νότιο Λίβανο.

«Σύντομα το Ισραήλ μπορεί να υποχρεωθεί να διαλέξει: είτε να συνεχίσει τη στρατιωτική πίεση και να χάσει τη διπλωματική υποστήριξη του Τραμπ, είτε να διατηρήσει καλές σχέσεις μαζί του με αντάλλαγμα τον τερματισμό ή τουλάχιστον τον δραστικό περιορισμό της σύγκρουσης», έγραφε χθες η διαδικτυακή εφημερίδα Times of Israel.

Σε συνέντευξη που παραχώρησε στους New York Times, ο Τζέι Ντι Βανς έκανε λόγο για «αλλόκοτο πανικό» των ισραηλινών ελίτ, τις οποίες κατηγόρησε ότι έχουν «φρικάρει». Ο Αμερικανός αντιπρόεδρος διευκρίνισε ότι οι ΗΠΑ δεν θα άρουν τις κυρώσεις αν το Ιράν συνεχίσει να χρηματοδοτεί «τρομοκρατικές οργανώσεις» όπως η Χεζμπολάχ. Με αφορμή τις έντονες επικρίσεις των ακροδεξιών υπουργών του Ισραήλ, Ιταμάρ Μπεν-Γκβιρ και Μπεζαλέλ Σμότριτς, είπε: «Η απάντησή μου θα ήταν: Εσείς τι ακριβώς προτείνετε; Είστε μια χώρα εννέα εκατομμυρίων. Δεν μπορείτε να λύσετε κάθε πρόβλημα εθνικής ασφαλείας που αντιμετωπίζετε βομβαρδίζοντας τους πάντες». Μία ημέρα νωρίτερα ο Τραμπ είχε πει ότι οι ΗΠΑ έχουν μια καλή εταιρική σχέση με το Ισραήλ, όπου «εμείς είμαστε ο μεγάλος εταίρος και εκείνοι είναι ο μικρός».

Ο Τζέι Ντι Βανς είχε από την πρώτη στιγμή επιφυλάξεις για τη σκοπιμότητα του πολέμου και εκπροσώπησε τις ΗΠΑ στις ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις. Σε τηλεοπτική συνέντευξή του στο Fox News ο Τραμπ είπε, μεταξύ σοβαρού και αστείου, ότι θα ρίξει στον Βανς την ευθύνη αν η συμφωνία με το Ιράν δεν ευδοκιμήσει: «Αν πάει καλά το πράγμα, θα το πιστώσουν σε μένα. Αν δεν πάει καλά, θα κατηγορήσω τον Τζέι Ντι. Καλύτερα να είσαι προσεκτικός, Τζέι Ντι».

«Ταπεινωτική ήττα»

Οι Δημοκρατικοί χαρακτηρίζουν το μνημόνιο ταπεινωτική ήττα και υποστηρίζουν ότι ο Τραμπ κατευθύνεται προς μια συμφωνία για το πυρηνικό πρόγραμμα χειρότερη από εκείνη που υπέγραψε ο Μπαράκ Ομπάμα το 2015. Μερίδα των Ρεπουμπλικανών καυτηριάζει τα γενναία οικονομικά οφέλη που προβλέπονται για το Ιράν, ιδιαίτερα τη δημιουργία επενδυτικού ταμείου με «προίκα» 300 δισ. δολαρίων για την ανοικοδόμηση των κατεστραμμένων υποδομών του. Ο Ρεπουμπλικανός γερουσιαστής της Λουιζιάνας Μπιλ Κάσιντι είπε ότι «ο Ρίγκαν θα στριφογυρίζει στον τάφο του», κάνοντας λόγο για τη «χειρότερη γκάφα στην εξωτερική πολιτική μας εδώ και δεκαετίες». Απαντώντας διαδικτυακά στους επικριτές του, ο Τραμπ έγραψε: «Αυτοί οι ανόητοι, που θεωρούν ότι δεν υπήρξα αρκετά σκληρός με το Ιράν, τη στιγμή που το χρηματιστήριο χτυπάει ρεκόρ και οι τιμές του πετρελαίου καταρρέουν, είναι είτε φθονεροί, είτε κακοί, είτε ηλίθιοι». Η κυβέρνηση Τραμπ έδωσε χθες στη δημοσιότητα το πλήρες κείμενο του μνημονίου, το οποίο άρχισε αμέσως να εφαρμόζεται, με δέκα ιρανικά πλοία να περνούν από τα Στενά του Ορμούζ. Οι διαπραγματεύσεις για τα πυρηνικά και την άρση των αμερικανικών κυρώσεων θα αρχίσουν σήμερα στην Ελβετία, με χρονικό ορίζοντα δύο μηνών.