Σε νέα εποχή εισέρχεται η Βορειοατλαντική Συμμαχία, με την Ουάσιγκτον να κάνει λόγο για «ΝΑΤΟ 3.0». Τη νέα φάση εγκαινίασε, μάλιστα, ο υφυπουργός Πολέμου (Αμυνας) Ελμπριτζ Κόλμπι, ο «αρχιτέκτονας» της νέας στρατηγικής ασφαλείας των ΗΠΑ, κατά την «παρθενική» του εμφάνιση στη νατοϊκή έδρα, στις Βρυξέλλες.

Το μήνυμα που μετέφερε ο Αμερικανός αξιωματούχος αφορά μια θεμελιώδη αλλαγή στη στρατηγική σκέψη της Ουάσιγκτον ως προς το ΝΑΤΟ, καθώς υποστήριξε ότι το μοντέλο της Συμμαχίας, όπως αυτό διαμορφώθηκε κατά τον Ψυχρό Πόλεμο, δεν είναι πλέον βιώσιμο και ότι η Ευρώπη πρέπει να αναλάβει την πρωταρχική ευθύνη για τη συμβατική της άμυνα.

H συμφωνία για αύξηση των αμυντικών δαπανών στο 5% του ΑΕΠ έως το 2035 στην περυσινή σύνοδο της Χάγης, η στρατιωτική ετοιμότητα και η αυξημένη συνεισφορά των Ευρωπαίων στη συλλογική άμυνα παρέχουν πλέον «πολύ ισχυρή βάση για να συνεργαστούμε σε πνεύμα εταιρικής σχέσης, με ένα ΝΑΤΟ 3.0 που βασίζεται στη συνεργασία και όχι στην εξάρτηση», τόνισε ο Ελμπριτζ Κόλμπι, προσθέτοντας ότι η Συμμαχία επιστρέφει στον αρχικό της σκοπό, της άμυνας και της αποτροπής.

Πριν από την έναρξη της χθεσινής συνεδρίασης, ο Αμερικανός αξιωματούχος εξήγησε τη στρατηγική αναπροσαρμογή των ΗΠΑ και της Συμμαχίας. «Με την ιστορική ηγεσία του προέδρου Τραμπ και του γενικού γραμματέα, το 2025 είδαμε μια αναθεώρηση και μια πραγματική και ειλικρινή δέσμευση […] ώστε η Ευρώπη να ηγηθεί της συμβατικής άμυνας του ΝΑΤΟ, κάτι που κατά μία έννοια αντιπροσωπεύει επιστροφή στο ΝΑΤΟ 1.0», είπε.

Με λίγα λόγια, οι ΗΠΑ δεν επιδιώκουν να είναι ο de facto εγγυητής ασφαλείας της Ευρώπης, αλλά επιθυμούν πιο ισότιμη κατανομή βαρών και επιστροφή στις ρίζες.

Τι σημαίνει αυτό; Οι Ευρωπαίοι θα πρέπει να υπερασπίζονται τον εαυτό τους σε μεγαλύτερο βαθμό, με τη Ρωσία να αποτελεί κύρια πηγή ανησυχίας, αλλά και με ελάχιστες αποστολές εκτός ορίων της Συμμαχίας. «Τώρα είναι η ώρα να προχωρήσουμε μαζί, να είμαστε πραγματιστές. Με αληθινή επιστροφή σε αυτό για το οποίο αρχικά προοριζόταν το ΝΑΤΟ», τόνισε ο Κόλμπι.

Υπουργικές απουσίες

Επρόκειτο, πάντως, για τη δεύτερη συνάντηση σε υπουργικό επίπεδο κατά την οποία δεν μετέσχε Αμερικανός υπουργός. Το ίδιο συνέβη και τον Δεκέμβριο, όταν δεν μετέβη στις Βρυξέλλες ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο. Αρκετοί εντός της Συμμαχίας εξέλαβαν τη χθεσινή απουσία του Αμερικανού υπουργού Πολέμου Πιτ Χέγκσεθ ως πρόσθετη ένδειξη έλλειψης ενδιαφέροντος των ΗΠΑ για το ΝΑΤΟ.

Αν και ρωτήθηκε επανειλημμένως από τους δημοσιογράφους, ο γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ επιχείρησε να διασκεδάσει αυτές τις ανησυχίες. Αφενός, γιατί ο Ελμπριτζ Κόλμπι ήταν ο κατάλληλος άνθρωπος για να εξηγήσει τη στροφή των ΗΠΑ ως προς τη στρατηγική τους σχέση με το ΝΑΤΟ ως ο «αρχιτέκτονάς» της, αφετέρου γιατί και η απουσία του Χέγκσεθ συνδέεται με το ότι η Ουάσιγκτον στρέφεται πλέον σε περιοχές που αφορούν πρωτίστως τη δική της ασφάλεια. Οι ΗΠΑ «πρέπει επίσης να διαχειριστούν την κατάσταση στον Ειρηνικό και να στραφούν σταδιακά προς τον Ινδο-Ειρηνικό» εξήγησε ο Μαρκ Ρούτε.

Η χθεσινή νατοϊκή συνάντηση, ωστόσο, ήταν η πρώτη μετά την πρόσφατη σοβαρή κρίση εντός της Συμμαχίας μεταξύ ΗΠΑ και Δανίας γύρω από το ζήτημα της Γροιλανδίας.

Η Αρκτική

Λίγες μόνον εβδομάδες μετά, το ΝΑΤΟ εκκίνησε νέο πρόγραμμα την Τρίτη, το Arctic Sentry, σηματοδοτώντας μια δομική αναδιάταξη της παρουσίας του ΝΑΤΟ στην Αρκτική – περιοχή που κατά τον Ρούτε μετατρέπεται ταχύτατα σε γεωστρατηγικό πεδίο ανταγωνισμού.

Το πρόγραμμα θα «τρέξει», μάλιστα, υπό ενιαία διοίκηση, γεγονός που συμβαίνει για πρώτη φορά, «ώστε να εντοπιστούν τα επιχειρησιακά κενά και να καλυφθούν με ταχύτερο και πιο συντονισμένο τρόπο». Ουσιαστικά, το ΝΑΤΟ «απάντησε» στις ανησυχίες της Ουάσιγκτον για το ολοένα αυξημένο ενδιαφέρον Ρωσίας και Κίνας για την Αρκτική. Κατά τη χθεσινή συνάντηση, παράλληλα, ο Μαρκ Ρούτε διέγνωσε ανάμεσα στους «32» συμμάχους «αλλαγή νοοτροπίας – μια μετατόπιση στη σκέψη». Πριν από λίγες ημέρες, άλλωστε, οι Ευρωπαίοι ανέλαβαν τρεις διοικήσεις του ΝΑΤΟ από τις οποίες αποχωρούν οι Αμερικανοί, στη Νάπολη, στο Νόρφολκ των ΗΠΑ και στο Μπρόνσουμ στην Ολλανδία.

Υπάρχει, ωστόσο, κάποιο «μάθημα» από τη σοβαρή πρόσφατη κρίση εντός της Συμμαχίας, ώστε να μην επαναληφθεί;

Στο καίριο ερώτημα που ετέθη χθες, ουσιαστική απάντηση δεν δόθηκε από τον Μαρκ Ρούτε, καθώς θεωρεί ότι το ΝΑΤΟ είναι «συμμαχία δημοκρατιών» και επομένως πάντα θα υπάρχουν διαφωνίες, όπως και στο παρελθόν. Διευκρίνισε, πάντως, ότι και μέσω του Ελμπριτζ Κόλμπι επιβεβαιώθηκε πως οι ΗΠΑ θα παραμείνουν «αγκυροβολημένες στο ΝΑΤΟ», παρέχοντας, μάλιστα, την «πυρηνική ομπρέλα» ως «απόλυτο εγγυητή της ελευθερίας μας».