Στην «κοινή μοίρα» Ηνωμένων Πολιτειών και Ευρώπης αναφέρθηκε ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο κατά την ομιλία του στην Διάσκεψη Ασφαλείας του Μονάχου, υπογραμμίζοντας ότι η πορεία της ευρωπαϊκής ηπείρου «δεν θα είναι ποτέ αδιάφορη» για την εθνική ασφάλεια των ΗΠΑ και καλώντας σε ανανέωση της διατλαντικής συμμαχίας.

«Συγκεντρωνόμαστε εδώ σήμερα ως μέλη μιας ιστορικής συμμαχίας, μιας συμμαχίας που έσωσε και άλλαξε τον κόσμο», ανέφερε, παραπέμποντας στην πρώτη Διάσκεψη του 1963, όταν –όπως είπε– η Ευρώπη ήταν διχασμένη και «η γραμμή ανάμεσα στον κομμουνισμό και την ελευθερία περνούσε μέσα από την καρδιά της Γερμανίας». Τότε, σημείωσε, «ο σοβιετικός κομμουνισμός βρισκόταν σε πορεία επέκτασης» και «χιλιάδες χρόνια δυτικού πολιτισμού κρέμονταν από μια κλωστή».

Κατά τον Ρούμπιο, η Δύση επικράτησε επειδή ήταν ενωμένη «όχι μόνο από αυτό εναντίον του οποίου πολεμούσε, αλλά και από αυτό για το οποίο πολεμούσε». Ωστόσο, υποστήριξε ότι μετά το τέλος του Ψυχρού Πολέμου επικράτησε «η αυταπάτη» περί «τέλους της ιστορίας» και η πεποίθηση ότι το φιλελεύθερο δημοκρατικό μοντέλο θα καθίστατο καθολικό.

Οπως είπε, στο πλαίσιο αυτό υιοθετήθηκε «ένα δογματικό όραμα ελεύθερου και ανεμπόδιστου εμπορίου», την ώρα που προχωρούσε η αποβιομηχάνιση και εκατομμύρια θέσεις εργασίας μεταφέρονταν στο εξωτερικό. Παράλληλα, έκανε λόγο για εκχώρηση κυριαρχικών αρμοδιοτήτων σε διεθνείς θεσμούς και για διόγκωση του κοινωνικού κράτους εις βάρος της αμυντικής ικανότητας.

Ασκησε επίσης κριτική στις πράσινες πολιτικές, υποστηρίζοντας ότι «φτωχοποίησαν τους πολίτες», τη στιγμή που, όπως είπε, ανταγωνιστικές χώρες συνέχισαν να αξιοποιούν ορυκτά καύσιμα.

Για το μεταναστευτικό, έκανε λόγο για «πρωτοφανές κύμα μαζικής μετανάστευσης» που, κατά την άποψή του, απειλεί τη συνοχή των δυτικών κοινωνιών, τονίζοντας ότι «η ανάκτηση του ελέγχου των εθνικών συνόρων» αποτελεί «θεμελιώδη πράξη εθνικής κυριαρχίας».

Ο Ρούμπιο έκανε λόγο για σφάλματα, τα οποία απέδωσε συλλογικά στη Δύση. «Κάναμε αυτά τα λάθη μαζί και τώρα μαζί οφείλουμε να προχωρήσουμε μπροστά», ανέφερε και υπογράμμισε ότι υπό τον Ντόναλντ Τραμπ, οι Ηνωμένες Πολιτείες «θα αναλάβουν εκ νέου το έργο της ανανέωσης και της αποκατάστασης», επιδιώκοντας μια ισχυρή Ευρώπη.

«Δεν θέλουμε συμμάχους αδύναμους», ανέφερε, προσθέτοντας ότι η Ουάσιγκτον επιθυμεί εταίρους «ικανούς να υπερασπιστούν τους εαυτούς τους» και υπερήφανους για τον πολιτισμό και την κληρονομιά τους.

Αναφερόμενος στη διεθνή αρχιτεκτονική, σημείωσε ότι οι υφιστάμενοι οργανισμοί δεν χρειάζεται να διαλυθούν αλλά να μεταρρυθμιστούν. Για τον ΟΗΕ έκανε λόγο για «τεράστιες δυνατότητες», επισημαίνοντας ωστόσο ότι έχει αποδειχθεί ανίσχυρος σε κρίσεις όπως η Ουκρανία και η Γάζα.

Ιδιαίτερη μνεία έκανε και στο NATO, τονίζοντας ότι ΗΠΑ και Ευρώπη «έχουν αιμορραγήσει και έχουν πεθάνει ο ένας δίπλα στον άλλον».

Σε αναφορά του στην πολιτιστική κληρονομιά της Ευρώπης, μνημόνευσε, μεταξύ άλλων, τον Μότσαρτ, τον Μπετόβεν και τον Σέξπηρ, κάνοντας λόγο για κοινές ιστορικές και πολιτισμικές ρίζες, ενώ οι αναφορές τους στους Beatles και τους Rolling Stones προκάλεσαν γέλιο στο ακροατήριο.

«Δεν επιδιώκουμε τον διαχωρισμό, αλλά την αναζωογόνηση μιας παλιάς φιλίας», ανέφερε, προσθέτοντας ότι οι ΗΠΑ επιθυμούν να χαράξουν την πορεία για «έναν νέο αιώνα ευημερίας» από κοινού με την Ευρώπη.

Ανακούφιση αλλά και επιφυλάξεις

Το συνολικό μήνυμα του Ρούμπιο προκάλεσε αναστεναμούς ανακούφισης σε Ευρωπαίους αξιωματούχους, αποτυπώνοντας τη μεταβαλλόμενη φύση των διατλαντικών σχέσεων τα τελευταία χρόνια.

Αν και η συντριπτική πλειονότητα ανώτερων αξιωματούχων και βουλευτών στην Ουάσιγκτον εξέφραζε, πριν από την άνοδο του Ντόναλντ Τραμπ, αταλάντευτη οικονομική και στρατιωτική δέσμευση προς την Ευρώπη, η σημερινή αμερικανική διοίκηση ανέτρεψε αυτή τη σταθερά.

Στην ετήσια Στρατηγική Εθνικής Ασφάλειας των ΗΠΑ που δημοσιεύτηκε τον Δεκέμβριο, η Ουάσιγκτον προειδοποίησε ότι η Ευρώπη βρίσκεται αντιμέτωπη με «πολιτισμικό αφανισμό» και ενδέχεται κάποια μέρα να χάσει το καθεστώς αξιόπιστου συμμάχου.

Πιο πρόσφατα, ο Τραμπ απείλησε ευρωπαϊκές χώρες-συμμάχους με επιβολή δασμών επειδή δεν τον στήριξαν στην επιδίωξή του να «αρπάξει» τη Γροιλανδία από τη Δανία. Ωστόσο, οι διατλαντικές εντάσεις σχετικά με την τύχη του μεγαλύτερου νησιού στον κόσμο φαίνεται ότι προς το παρόν έχουν εκτονωθεί.

«Η ομιλία είχε κατευναστικό τόνο και αυτό είναι θετικό», δήλωσε ανώτερος Ευρωπαίος διπλωμάτης, που ζήτησε να διατηρήσει την ανωνυμία του για να εκφράσει ελεύθερα την εκτίμησή του.

«Εξακολουθούν να υπάρχουν πολλά ερωτήματα, όμως νομίζω ότι ο πιο συναισθηματικός τόνος στέλνει το μήνυμα ότι μπορούμε να παραμείνουμε μαζί, έστω και υπό διαφορετική φόρμουλα συνεργασίας».

Αλλοι διπλωμάτες και Αμερικανοί βουλευτές εμφανίστηκαν πιο επιφυλακτικοί, υποστηρίζοντας ότι η ομιλία είχε παρόμοιους υπαινιγμούς με εκείνους του Τζέι Ντι Βανς πέρυσι.

«Δεν είχε τον εμπρηστικό τόνο του Βανς, αλλά υπήρξαν κοινά στοιχεία, ενώ δεν ανέδειξε ξεκάθαρα τις μεγαλύτερες προκλήσεις ασφαλείας που αντιμετωπίζουμε», δήλωσε στο Reuters ο Δημοκρατικός γερουσιαστής Αντι Κιμ.

«Είχε την ευκαιρία να μιλήσει για την Ουκρανία, τη Ρωσία, την Κίνα και άλλα ζητήματα. Αντί γι’ αυτό, εστίασε στη μαζική μετανάστευση και σε εσωτερικά θέματα, όπως το αίσθημα ντροπής για την ιστορία μας», τόνισε ο ίδιος.

Καθ’ όλη τη διάρκεια της ομιλίας, ο Ρούμπιο συνδύασε τον έπαινο με διακριτική κριτική.

Αναφέρθηκε, για παράδειγμα, στην ευρωπαϊκή καταγωγή των προγόνων του, αφήνοντας ταυτόχρονα αιχμές ότι Ευρωπαίοι ηγέτες έχουν απομακρυνθεί από πολύτιμα στοιχεία του παρελθόντος της ηπείρου.

«Θέλουμε συμμάχους που να είναι υπερήφανοι για τον πολιτισμό και την κληρονομιά τους, που να κατανοούν ότι είμαστε κληρονόμοι του ίδιου μεγάλου και ευγενούς πολιτισμού και που, μαζί μας, είναι πρόθυμοι και ικανοί να τον υπερασπιστούν. Γι’ αυτό δεν επιθυμούμε συμμάχους που εξορθολογίζουν ένα δυσλειτουργικό status quo», σημείωσε ο Ρούμπιο.

Οι ομιλίες Ευρωπαίων ηγετών χθες, Παρασκευή, κατέδειξαν ότι αναζητούν ολοένα περισσότερο πιο αυτόνομη πορεία, έπειτα από έναν χρόνο πρωτοφανών αναταράξεων στις διατλαντικές σχέσεις. Ωστόσο κατέστησαν ταυτόχρονα ξεκάθαρο ότι επιθυμούν να διατηρήσουν τη συμμαχία με τις ΗΠΑ.

Στην παρέμβασή του, ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς αποκάλυψε ότι το Βερολίνο έχει ξεκινήσει συνομιλίες με τη Γαλλία για την ανάπτυξη δυνατοτήτων ευρωπαϊκής πυρηνικής αποτροπής. Ενώ ο πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν τόνισε ότι η Ευρώπη πρέπει να εξελιχθεί σε γεωπολιτική δύναμη, καθώς η ρωσική απειλή δεν πρόκειται να εκλείψει.

Με πληροφορίες από Reuters