Ό,τι περιλαμβάνει η δωρεάν εγγραφή + ΕΠΙΠΛΕΟΝ
Γιώργος Σκαφιδάς
«Γιατί οι μουσουλμάνοι θα είναι σύντομα η πληθυσμιακά μεγαλύτερη θρησκευτική ομάδα στον κόσμο;». Σε αυτό το ερώτημα επιχειρούν να απαντήσουν οι ιθύνοντες του αμερικανικού ερευνητικού κέντρου Pew (Pew Research Center), μέσα από τις σελίδες της εκτενούς μελέτης για «το μέλλον των θρησκειών» που έδωσαν χθες στη δημοσιότητα.
«Προβλέπουμε τις μελλοντικές μεταβολές στο μέγεθος και στη γεωγραφική κατανομή επτά θρησκευτικών ομάδων για το διάστημα μεταξύ 2020 και 2070. Αυτές οι προβλέψεις καλύπτουν 201 χώρες και περιοχές, που αντιστοιχούν συνολικά στο 99,98% του παγκόσμιου πληθυσμού», γράφουν οι συντάκτες της σχετικής έκθεσης, θέτοντας το πλαίσιο της έρευνας αλλά και τα βασικά ερωτήματα γύρω από τα οποία αυτή περιστρέφεται. «Πώς διαφέρουν μεταξύ τους οι κυριότερες θρησκευτικές ομάδες σε σχέση με την ηλικιακή τους σύνθεση, τους δείκτες γονιμότητας, τα μοτίβα μετανάστευσης και τα ποσοστά προσέλκυσης και απώλειας πιστών; Και πώς πρόκειται αυτές οι διαφορές να διαμορφώσουν το μέλλον της θρησκείας ανά τον κόσμο;». Αυτά είναι τα δύο βασικά ερωτήματα που θέτουν οι ερευνητές του Pew στο πλαίσιο της 325σέλιδης έκθεσης με τίτλο «Το μέλλον των θρησκειών παγκοσμίως: Προβλέψεις πληθυσμιακής αύξησης για την περίοδο 2020-2070» («The Future of World Religions: Population Growth Projections, 2020 -2070») που μόλις δημοσιοποίησαν.
Οι θρησκευτικές ομάδες που βάζουν στο μικροσκόπιο είναι συνολικά επτά: χριστιανοί, μουσουλμάνοι, ινδουιστές, βουδιστές, Εβραίοι, ακόλουθοι όλων των άλλων θρησκειών και μη θρησκευόμενοι ή θρησκευτικά ανένταχτοι. «Τα αποτελέσματα δεν αποσκοπούν στο να προβλέψουν όλους τους τρόπους με τους οποίους θα μπορούσε να αλλάξει ο κόσμος. Υπάρχουν πολλά γεγονότα που θα μπορούσαν να επηρεάσουν τους πληθυσμούς των θρησκευτικών ομάδων (πόλεμοι, φυσικές καταστροφές, επιδημίες και αλλαγές στις οικονομικές ή κοινωνικές συνθήκες), τα οποία δεν αναλύονται εδώ», διευκρινίζουν οι συντάκτες της έκθεσης, προς αποφυγήν παρεξηγήσεων.
Το βασικό συμπέρασμα στο οποίο καταλήγουν είναι ωστόσο ένα και μάλλον αδιαμφισβήτητο, στα μάτια τους τουλάχιστον: «Οι μουσουλμάνοι αναμένεται να ξεπεράσουν σε αριθμό τους χριστιανούς έως το 2035. Και οι δύο θρησκευτικές ομάδες αυξάνονται, αλλά οι μουσουλμάνοι αυξάνονται με ταχύτερο ρυθμό». «Εως το 2070, εάν συνεχιστούν οι πρόσφατες τάσεις, θα υπάρχουν περισσότεροι από 3,6 δισεκατομμύρια μουσουλμάνοι και λίγο λιγότεροι από 3 δισεκατομμύρια χριστιανοί παγκοσμίως. Ο συνολικός παγκόσμιος πληθυσμός προβλέπεται να αυξηθεί κατά 29% μεταξύ 2020 και 2070. Οι μουσουλμάνοι και οι χριστιανοί αναμένεται να ακολουθήσουν αμφότεροι αυξητική πορεία, αλλά με διαφορετικό ρυθμό, με τους χριστιανούς να αυξάνονται κατά 30% και τους μουσουλμάνους κατά 80%. Ως εκ τούτου, οι μουσουλμάνοι θα αποτελούν μεγαλύτερο ποσοστό του παγκόσμιου πληθυσμού το 2070 (36%) σε σχέση με το 2020 (26%). Οι χριστιανοί, αντιθέτως, θα παραμείνουν σχετικά σταθεροί στο 29%». Ειρήσθω εν παρόδω, οι μισοί και παραπάνω χριστιανοί της υφηλίου εκτιμάται ότι το 2070 θα ζουν στην υποσαχάρια Αφρική. Με βάση τις εκτιμήσεις του Pew, η Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό θα ξεχωρίζει το 2070 ως η χώρα με τον μεγαλύτερο χριστιανικό πληθυσμό στον κόσμο, έναν χριστιανικό πληθυσμό σχεδόν 300 εκατομμυρίων, που θα ξεπερνάει ακόμη και εκείνο των ΗΠΑ, ενώ η περιοχή με τους ποσοστιαία περισσότερους χριστιανούς ήταν, είναι και θα συνεχίσει να είναι εκείνη της Λατινικής Αμερικής και της Καραϊβικής.
Κατά τα λοιπά, οι ινδουιστές αναμένεται να αυξηθούν σε απόλυτο αριθμό, αλλά το ποσοστό τους επί του παγκόσμιου πληθυσμού θα μειωθεί, κάτι το οποίο ισχύει και για τους Εβραίους. Από την πλευρά τους οι βουδιστές αναμένεται να μειωθούν τόσο σε απόλυτο αριθμό όσο και ως ποσοστό του παγκόσμιου πληθυσμού, κάτι το οποίο όμως ισχύει και για τους μη θρησκευόμενους που εκτιμάται ότι θα ακολουθήσουν φθίνουσα πορεία γενικώς σε παγκόσμιο επίπεδο, αλλά όχι και στην Ευρώπη, όπου αντιθέτως αναμένεται να αυξηθούν τόσο σε απόλυτο αριθμό όσο και ως ποσοστό επί του συνολικού πληθυσμού, από 25% (το 2020) σε 33% (το 2070).
Γιατί θα γίνουν –εάν τελικώς γίνουν– όλα αυτά; Ποιοι θα είναι οι βασικοί παράγοντες πίσω από αυτές τις πληθυσμιακές αλλαγές; Οι ερευνητές του Pew κινούνται πέρα από πολιτικά υποκινούμενες θεωρίες συνωμοσίας (τύπου «μεγάλης αντικατάστασης») και πολιτικά φορτισμένες αναλύσεις των διεθνών ανταγωνισμών (τύπου «σύγκρουσης των πολιτισμών»), που ενίοτε μπερδεύουν το αίτιο με το αιτιατό.
«Το μελλοντικό μέγεθος των θρησκευτικών ομάδων επηρεάζεται σε μεγάλο βαθμό από τις δημογραφικές τάσεις στις περιοχές όπου συγκεντρώνεται η κάθε ομάδα», γράφουν, υπογραμμίζοντας ότι οι μουσουλμάνοι είναι νεότεροι σε ηλικία και τείνουν να κάνουν περισσότερα παιδιά από ό,τι οι πιστοί άλλων θρησκειών (κατά την περίοδο 2020-2025, ο συνολικός δείκτης γονιμότητας για τους μουσουλμάνους ήταν 3,1 παιδιά ανά γυναίκα, ενώ ο αντίστοιχος για τους μη μουσουλμάνους ήταν 2).
Από δημογραφική σκοπιά, η περιοχή που αναμένεται να γνωρίσει τη μεγαλύτερη πληθυσμιακή αύξηση τις προσεχείς δεκαετίες είναι η υποσαχάρια Αφρική. Στον αντίποδα, στη χριστιανική Ευρώπη αλλά και στη βουδιστική Ασία (Ιαπωνία, Νότια Κορέα, Κίνα) οι πληθυσμοί αναμένεται να μειωθούν, και μάλιστα σημαντικά, κάτι το οποίο αναμένεται να επηρεάσει τους αριθμούς των χριστιανών και των βουδιστών αντίστοιχα. Ενα ενδιαφέρον στοιχείο για την Κίνα: το 2020 σχεδόν το 90% του πληθυσμού της ήταν μη θρησκευόμενο και οι μουσουλμάνοι δεν ξεπερνούσαν το 1,8%. Συγκριτικά, το 2070 οι άθρησκοι θα αντιστοιχούν στο 91,3% και οι μουσουλμάνοι στο 2,6%. Ετερο ενδιαφέρον στοιχείο: το 2070 το 62% του παγκόσμιου πληθυσμού των Εβραίων θα ζει στο Ισραήλ, ενώ το 2020 το αντίστοιχο ποσοστό δεν ξεπερνούσε το 46%.
Λάβε στο email σου το τελευταίο τους άρθρο τη στιγμή που δημοσιεύεται.
ΑΠΟΚΤΗΣΕ ΣΥΝΔΡΟΜΗ
Απόκτησε συνδρομή με €50 τον χρόνο για πρόσβαση στην έντυπη έκδοση.