Ο ηγέτης της ρωσικής αντιπολίτευσης, Αλεξέι Ναβάλνι, δηλητηριάστηκε με θανατηφόρα τοξική ουσία από δηλητηριώδεις βατράχους της Νότιας Αμερικής, ενώ βρισκόταν υπό κράτηση σε ρωσικές φυλακές, σύμφωνα με την κοινή ανακοίνωση πέντε χωρών που δόθηκε στη δημοσιότητα το Σάββατο.

Οπως γνωστοποίησε το βρετανικό υπουργείο Εξωτερικών, στον οργανισμό του Ναβάλνι εντοπίστηκαν ίχνη επιβατιδίνης, τα οποία πιθανόν προκάλεσαν τον θάνατό του στη σιβηρική αποικία εγκλείστων, πριν από δύο χρόνια.

Σύμφωνα με την ανακοίνωση, μόνο το ρωσικό κράτος είχε «τα μέσα, το κίνητρο και την ευκαιρία» να αποκτήσει τη φονική αυτή τοξίνη.

Το Κρεμλίνο απέρριψε κατηγορηματικά τα συμπεράσματα των πέντε κυβερνήσεων. «Ολες οι συζητήσεις και οι δηλώσεις αποτελούν μια εκστρατεία ενημέρωσης με στόχο να αποσπάσουν την προσοχή από τα επείγοντα προβλήματα της Δύσης», δήλωσε η εκπρόσωπος του Κρεμλίνου, Μαρία Ζαχάροβα.

Οπως σημειώνει ο Guardian, εάν πράγματι χρησιμοποιήθηκε επιβατιδίνη για την εξόντωση του σφοδρού επικριτή της Μόσχας, αυτό συνιστά παραβίαση της Σύμβασης για τα Βιολογικά και Τοξικά Οπλα (BTWC) του 1972 και της Σύμβασης για τα Χημικά Οπλα (CWC) του 1993 – συμβάσεις τις οποίες έχει υπογράψει η Ρωσία.

Τι είναι η επιβατιδίνη;

Η επιβατιδίνη είναι μία φυσική νευροτοξίνη που απομονώνεται από το δέρμα του δηλητηριώδους βατράχου epipedobates anthonyi, ενδημικού του Εκουαδόρ και του Περού, σύμφωνα με την ειδική τοξικολογίας Τζιλ Τζόνσον.

Είναι «200 φορές πιο ισχυρό» από τη μορφίνη, λέει η ίδια.

Η επιβατιδίνη μπορεί να παραχθεί και σε εργαστήριο.

Σύμφωνα με την ανακοίνωση των πέντε, το συγκεκριμένο είδος βατράχου δεν μπορεί να παραγάγει αυτή την τοξίνη όταν βρίσκεται σε αιχμαλωσία.

Αν και η επιβατιδίνη έχει ερευνηθεί στο παρελθόν ως αναλγητικό και για την ανακούφιση επώδυνων φλεγμονωδών πνευμονικών παθήσεων, δεν χρησιμοποιείται κλινικά λόγω της τοξικότητάς της.

Πώς λειτουργεί η τοξίνη;

Αυτή η ισχυρή χημική ένωση δρα στους νικοτινικούς υποδοχείς του νευρικού συστήματος, σύμφωνα με την Τζόνσον.

Επειδή προκαλεί υπερβολική διέγερση των συγκεκριμένων υποδοχέων, μπορεί να προκαλέσει μυϊκές συσπάσεις, παράλυση, επιληπτικές κρίσεις, βραδυκαρδία, αναπνευστική ανεπάρκεια και τελικά θάνατο, εξηγεί η ίδια.

Σύμφωνα με την Αλιστερ Χέι, καθηγητή περιβαλλοντικής τοξικολογίας στο Πανεπιστήμιο του Λιντς, οι επιπτώσεις της μπορούν να οδηγήσουν σε αναπνευστική ανεπάρκεια και «θάνατο από ασφυξία».

«Η επίπτωση από το μπλοκάρισμα αυτών των υποδοχέων είναι η παράλυση των μυών και του αναπνευστικού συστήματος. Ετσι, η αναπνοή εμποδίζεται και το άτομο που έχει δηλητηριαστεί πεθαίνει από ασφυξία», εξηγεί ο ίδιος.

Η παρουσία της τοξίνης στο αίμα κάποιου «υποδηλώνει σκόπιμη χορήγηση», πρόσθεσε.

Η τοξικότητα της επιβατιδίνης μπορεί ακόμη και να «ενισχυθεί με την παράλληλη χορήγηση ορισμένων άλλων φαρμάκων», προσθέτει ο Χέι.

Πόσο σπάνια είναι;

Η επιβατιδίνη είναι εξαιρετικά σπάνια και απαντάται σε μόλις μία γεωγραφική περιοχή και μόλις σε μηδαμινές ποσότητες, σημειώνει η Τζόνσον.

Οι βάτραχοι παράγουν τη χημική ουσία τρώγοντας τα κατάλληλα τρόφιμα για να παραγάγουν αλκαλοειδή –ένα είδος οργανικής ένωσης– που δημιουργούν επιβατιδίνη και τη συσσωρεύουν στο δέρμα τους. Εάν η διατροφή του βατράχου αλλάξει, τα αποθέματα επιβατιδίνης του θα εξαντληθούν.

«Το να βρεις έναν άγριο βάτραχο στο σωστό μέρος, να τρώει ακριβώς την τροφή που χρειάζεται για να παραγάγει τα σωστά αλκαλοειδή είναι σχεδόν αδύνατο… Σχεδόν», σημειώνει με νόημα η Τζόνσον.

«Αυτή είναι μια εξαιρετικά σπάνια μέθοδος δηλητηρίασης ανθρώπων. Οι μόνες άλλες περιπτώσεις δηλητηρίασης από επιβατιδίνη που γνωρίζω ήταν εργαστηριακές και μη θανατηφόρες».

Πηγή: BBC, Guardian