Ο πρόεδρος της Πολωνίας, Κάρολ Ναβρότσκι, διέκοψε την Παρασκευή την επίσκεψή του στη Σενεγάλη και επέστρεψε στη Βαρσοβία, καθώς δυνάμεις της αστυνομίας αναπτύχθηκαν έξω από το Συνταγματικό Δικαστήριο της χώρας και ο πρόεδρός του τέθηκε σε αναστολή καθηκόντων, εν μέσω κλιμακούμενης συνταγματικής κρίσης.

Η κρίση γύρω από το ανώτατο δικαστικό όργανο της Πολωνίας, το Συνταγματικό Δικαστήριο, οξύνθηκε όταν η κυβέρνηση απάλλαξε από τα καθήκοντά τους δύο ανώτατους δικαστές και κινήθηκε για την άσκηση ποινικών διώξεων σε βάρος τους.

Η κυβέρνηση του πρωθυπουργού Ντόναλντ Τουσκ και ο Ναβρότσκι βρίσκονται σε αντιπαράθεση για τη σύνθεση του Συνταγματικού Δικαστηρίου.

Η δικαστής Αννα Κορβίν-Πιοτρόφσκα εξέδωσε αποφάσεις με τις οποίες ανέστειλε την άσκηση καθηκόντων του προέδρου του Δικαστηρίου, Μπογκντάν Σβιετσκόφσκι, και του αντιπροέδρου του, Μπαρτολομέι Σοχάνσκι.

Η Κορβίν-Πιοτρόφσκα κατηγόρησε την ηγεσία του Δικαστηρίου ότι παρεμποδίζει το έργο των δικαστών που εξελέγησαν από την κοινοβουλευτική πλειοψηφία, παραβιάζει τις δικαστικές διαδικασίες και εμποδίζει την εύρυθμη λειτουργία του θεσμού.

Ωστόσο, το Συνταγματικό Δικαστήριο απέρριψε τις αποφάσεις, αναφέροντας στον ιστότοπό του ότι ο Σβιετσκόφσκι «παραμένει πρόεδρος του Συνταγματικού Δικαστηρίου και ο Σοχάνσκι παραμένει αντιπρόεδρος».

Σε ανάρτησή του στην πλατφόρμα X, το Δικαστήριο έγραψε: «Ολα τα πρόσωπα που συμμετέχουν σε αυτές τις ενέργειες διαπράττουν το έγκλημα της απόπειρας πραξικοπήματος».

Nastąpiło bezprawne przejęcie strony internetowej Trybunału Konstytucyjnego. Prezesem @TK_GOV_PL jest nadal Bogdan Święczkowski, a Wiceprezesem Bartłomiej Sochański. Pani Anna Korwin-Piotrowska nie jest sędzią Trybunału Konstytucyjnego. Wszystkie osoby uczestniczące w niniejszych działaniach popełniają przestępstwo zamachu stanu.

— Trybunał Konstytucyjny (@TK_GOV_PL) October 30, 2026

Μετά την ανακοίνωση, διαδηλωτές συγκεντρώθηκαν έξω από το κτίριο του Δικαστηρίου, ενώ η ένταση κλιμακώθηκε. Σύμφωνα με αναφορές, ορισμένοι πέρασαν πάνω από τον φράχτη και πέταξαν αντικείμενα εναντίον των αστυνομικών.

Αντιδράσεις

Μετά τις εξελίξεις, ο Ναβρότσκι επέστρεψε στην Πολωνία και μετέβη στο Συνταγματικό Δικαστήριο.

«Σε μια τέτοια στιγμή, ο πρόεδρος πρέπει να βρίσκεται στην Πολωνία», έγραψε στην πλατφόρμα X.

W takim momencie Prezydent musi być w Polsce. Przerywam lot do Senegalu. Wracam

— Karol Nawrocki (@NawrockiKn) October 30, 2026

Ο Τουσκ δήλωσε: «Η αποκατάσταση του κράτους δικαίου είναι καθήκον μας».

«Υστερα από χρόνια ανομίας υπό την ηγεσία του PiS, πρόκειται για μια δύσκολη διαδικασία, ενίοτε επώδυνη, που απαιτεί αποφασιστική δράση. Δεν υπάρχει άλλος δρόμος», πρόσθεσε.

Przywracanie rządów prawa jest naszym obowiązkiem. Po latach pisowskiego bezprawia to proces trudny, czasem bolesny i wymaga zdecydowanego działania. Innej drogi nie ma.

— Donald Tusk (@donaldtusk) October 30, 2026

Εν τω μεταξύ, ο πρεσβευτής της Πολωνίας στην Κίνα, Γιακούμπ Κουμόχ, υπέβαλε την παραίτησή του μετά τις εξελίξεις.

«Υπό το φως των γεγονότων στη χώρα, κατέληξα στο συμπέρασμα ότι δεν είναι πλέον δυνατόν να συνεχίσω να υπηρετώ ως πρεσβευτής της Δημοκρατίας της Πολωνίας. Από σήμερα υπέβαλα την παραίτησή μου και αίτημα ανάκλησής μου», έγραψε στην πλατφόρμα X.

Η αστυνομία ανακοίνωσε ότι δεν εισήλθε στο κτίριο του Δικαστηρίου και διέψευσε τους ισχυρισμούς ότι αστυνομικοί εισέβαλαν σε αυτό.

Ο πρόεδρος του κόμματος Νόμος και Δικαιοσύνη (PiS), Γιαροσλάβ Κατσίνσκι, και άλλοι πολιτικοί της αντιπολίτευσης έφτασαν έξω από το Δικαστήριο και κατηγόρησαν την κυβέρνηση ότι επιχειρεί να θέσει υπό τον έλεγχό της τον θεσμό.

Ο Κατσίνσκι χαρακτήρισε τις εξελίξεις «πραξικόπημα κατά του Συνταγματικού Δικαστηρίου» και κάλεσε τον Ναβρότσκι να παρέμβει.

Ο υπουργός Εξωτερικών Ράντοσλαβ Σικόρσκι, ο οποίος βρισκόταν στην Ατλάντα για τη σύνοδο της G20, δήλωσε ότι τα μέτρα που αφορούν το Συνταγματικό Δικαστήριο αποσκοπούν στην αποκατάσταση της λειτουργίας του, έπειτα από την «πολιτικοποίησή του επί της προηγούμενης κυβέρνησης».

Μακροχρόνια νομική διαμάχη

Η κρίση ξεκίνησε μετά την ανάληψη της εξουσίας από την κυβέρνηση υπό την ηγεσία του PiS το 2015. Η κοινοβουλευτική πλειοψηφία του κόμματος κινήθηκε γρήγορα για τον διορισμό δικαστών στο Συνταγματικό Δικαστήριο, με στόχο να εξασφαλίσει την πλειοψηφία σε αυτό, καθώς το όργανο έχει την αρμοδιότητα να κρίνει τη συνταγματικότητα της νομοθεσίας.

Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ενωσης έκριναν ότι η πλειοψηφία του PiS είχε εκλέξει αντικανονικά τρεις δικαστές, καθώς οι θέσεις που κατέλαβαν είχαν ήδη καλυφθεί νόμιμα από το προηγούμενο κοινοβούλιο.

Τα ευρωπαϊκά δικαστήρια έκριναν ότι το Συνταγματικό Δικαστήριο της Πολωνίας δεν αποτελούσε πλέον «ανεξάρτητο και αμερόληπτο δικαστήριο».

Η κυβέρνηση Τουσκ επικαλέστηκε τις αποφάσεις αυτές ως βάση για να σταματήσει τη δημοσίευση των αποφάσεων του Συνταγματικού Δικαστηρίου.

Οταν ανέλαβε την πρωθυπουργία το 2023, ο Τουσκ δεσμεύτηκε να αποπολιτικοποιήσει τη δικαιοσύνη. Ωστόσο, δεν κατάφερε να υλοποιήσει πλήρως το σχέδιό του, καθώς ο Ναβρότσκι και ο προκάτοχός του, Αντρέι Ντούντα, χρησιμοποίησαν το δικαίωμα προεδρικού βέτο για να μπλοκάρουν τις σχετικές προσπάθειες.

Το PiS και ο Ναβρότσκι κατηγόρησαν την κυβέρνηση ότι χρησιμοποιεί την εκστρατεία για την αποκατάσταση του κράτους δικαίου ως πρόσχημα για την απομάκρυνση πολιτικών αντιπάλων από καίριες θέσεις σε κρατικούς θεσμούς.

Ο Ναβρότσκι έφτασε στη Βαρσοβία και το Συνταγματικό Δικαστήριο αργά το βράδυ της Παρασκευής, ενώ η αντιπαράθεση συνεχιζόταν. Είχε προγραμματιστεί να συναντηθεί με τον πρώτο πρόεδρο του Ανωτάτου Δικαστηρίου, Ζμπίγκνιεφ Καπίνσκι.

Με πληροφορίες από ΑΠΕ, Anadolu