Η Βρετανία θα μπορούσε να επιστρέψει στην Ευρωπαϊκή Ενωση χωρίς να χρειαστεί να εγκαταλείψει τη στερλίνα ή να ενταχθεί στη ζώνη Σένγκεν. Το ενδεχόμενο αυτό αφήνουν ανοικτό Ευρωπαίοι αξιωματούχοι, σε μια εξέλιξη που θα μπορούσε να αλλάξει σημαντικά τους όρους της συζήτησης για την ανατροπή του Brexit.

Σύμφωνα με το Politico, δύο αξιωματούχοι της Ε.Ε., οι οποίοι γνωρίζουν την προσέγγιση των Βρυξελλών, αναφέρουν ότι η Ενωση θα μπορούσε να επιδείξει ευελιξία εάν το Λονδίνο υπέβαλλε αίτημα επανένταξης.

Αυτό σημαίνει ότι η Βρετανία δεν θα ήταν κατ’ ανάγκην υποχρεωμένη να υιοθετήσει το κοινό ευρωπαϊκό νόμισμα ή να συμμετάσχει στον χώρο ελεύθερης κυκλοφορίας Σένγκεν, δύο προϋποθέσεις που προκαλούν επιφυλάξεις σε σημαντικό τμήμα της βρετανικής κοινής γνώμης.

Η προοπτική αυτή αποτελεί ενδεχομένως σημαντική πολιτική ώθηση για τον Βρετανό πρωθυπουργό Αντι Μπέρναμ, ο οποίος έχει δηλώσει ότι θα ήθελε να δει τη χώρα του να επιστρέφει στην Ε.Ε.

Η ευελιξία των Βρυξελλών και οι ειδικοί όροι

Η Βρετανία είχε εξασφαλίσει, κατά τη διάρκεια της προηγούμενης συμμετοχής της στην Ευρωπαϊκή Ενωση, ειδικές εξαιρέσεις τόσο από την υιοθέτηση του ευρώ όσο και από τη συμμετοχή στη ζώνη Σένγκεν.

Οι εξαιρέσεις αυτές είχαν προκύψει μέσα από διαδοχικές συμφωνίες και διαπραγματεύσεις που πραγματοποιήθηκαν κατά τη διάρκεια δεκαετιών. Αντίθετα, τα κράτη που εντάχθηκαν στην Ενωση τα επόμενα χρόνια ανέλαβαν δεσμεύσεις για τη μελλοντική συμμετοχή τους και στα δύο συστήματα. 

Ωστόσο, σύμφωνα με τους δύο αξιωματούχους που μίλησαν ανώνυμα στο Politico, οι Βρυξέλλες λαμβάνουν υπόψη τις ιδιαίτερες συνθήκες κάθε χώρας κατά τις ενταξιακές διαπραγματεύσεις. «Θεωρητικά υπάρχει μια τυποποιημένη προσέγγιση, αλλά στην πράξη βλέπουμε ότι υπάρχει μεγαλύτερη ευελιξία», δήλωσε ένας από τους αξιωματούχους, προσθέτοντας ότι «υπάρχουν διαφορετικά μοντέλα».

Οι ίδιοι διευκρινίζουν, πάντως, πως η Ευρωπαϊκή Ενωση δεν έχει διαμορφώσει επίσημη θέση για ενδεχόμενη επιστροφή της Βρετανίας, καθώς το Λονδίνο δεν έχει υποβάλει σχετικό αίτημα.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δεν απάντησε άμεσα στο αίτημα του Politico για σχόλιο.

Τι δείχνουν οι δημοσκοπήσεις για την επιστροφή στην Ε.Ε.

Η δυνατότητα διατήρησης της στερλίνας και της εξαίρεσης από τη ζώνη Σένγκεν αποκτά ιδιαίτερη σημασία υπό το πρίσμα των διαθέσεων της βρετανικής κοινής γνώμης.

Σύμφωνα με δημοσκόπηση της YouGov, που πραγματοποιήθηκε νωρίτερα τον Νοέμβριο, όπως αναφέρει το δημοσίευμα, το 55% των Βρετανών τάσσεται υπέρ της ανατροπής του Brexit, ενώ το 34% επιθυμεί η χώρα να παραμείνει εκτός Ευρωπαϊκής Ενωσης. Ωστόσο, η εικόνα αλλάζει αισθητά όταν η επανένταξη συνδέεται με την υποχρεωτική υιοθέτηση του ευρώ και τη συμμετοχή στη ζώνη Σένγκεν. Σε αυτή την περίπτωση, μόλις το 35% των ερωτηθέντων υποστηρίζει την επιστροφή, ενώ το 43% εκφράζει την αντίθεσή του.

Ο Αντι Μπέρναμ και η αναθεώρηση του Brexit

Ο Βρετανός πρωθυπουργός έχει επανειλημμένα υποστηρίξει ότι το Brexit δεν λειτουργεί όπως αναμενόταν και έχει αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο η επανένταξη στην Ευρωπαϊκή Ενωση να συμπεριληφθεί στο επόμενο εκλογικό πρόγραμμα των Εργατικών. Ο ίδιος έχει δηλώσει ότι η αποχώρηση από την Ε.Ε. «έχει προκαλέσει περισσότερο κακό παρά καλό».

Ωστόσο, έχει καταστήσει σαφές ότι δεν πρόκειται να προχωρήσει σε μια τόσο σημαντική αλλαγή πριν από τις επόμενες βουλευτικές εκλογές, προκειμένου να ζητήσει νέα λαϊκή εντολή. Οι εκλογές αυτές πρέπει να πραγματοποιηθούν το αργότερο έως τον Ιούλιο του 2029, αν και ο πρωθυπουργός έχει τη δυνατότητα να τις προκηρύξει νωρίτερα. Ο Μπέρναμ έχει επίσης τονίσει ότι οι αποφάσεις του για το μέλλον των σχέσεων με την Ε.Ε. θα καθοριστούν από τη στάση της βρετανικής κοινής γνώμης.

Το κρίσιμο ραντεβού της 20ής Νοεμβρίου στις Βρυξέλλες

Το επόμενο σημαντικό βήμα στις σχέσεις Λονδίνου και Βρυξελλών έχει προγραμματιστεί για τις 20 Νοεμβρίου, όταν ο Μπέρναμ θα συναντηθεί με την πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν. Στόχος της συνάντησης είναι η οριστικοποίηση μιας δέσμης μέτρων για τη διευκόλυνση των σχέσεων μεταξύ Βρετανίας και Ευρωπαϊκής Ενωσης μετά το Brexit.

Οι διαπραγματεύσεις είχαν ξεκινήσει επί πρωθυπουργίας του προκατόχου του Μπέρναμ, Κιρ Στάρμερ, και περιλαμβάνουν συμφωνία για τη διευκόλυνση του εμπορίου τροφίμων, νέες θεωρήσεις εισόδου για νέους και τη διασύνδεση των συστημάτων εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών.

Ωστόσο, ο Βρετανός πρωθυπουργός σκοπεύει να αξιοποιήσει τη συνάντηση για να παρουσιάσει και ευρύτερες επιλογές σχετικά με το μέλλον του Brexit. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται η συμμετοχή στην ενιαία ευρωπαϊκή αγορά, η ένταξη στην τελωνειακή ένωση, αλλά και η πλήρης επιστροφή στην Ευρωπαϊκή Ενωση.

Η επιλογή που τελικά θα προκριθεί αναμένεται να ενσωματωθεί στο επόμενο εκλογικό πρόγραμμα των Εργατικών.

Με πληροφορίες από Politico