Τάνκερ, πλοία μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων και bulk carriers συνωστίζονται στην είσοδο των Στενών του Ορμούζ εδώ και τουλάχιστον ένα μήνα, από τη στιγμή που οι ΗΠΑ και το Ισραήλ επιτέθηκαν στο Ιράν. Από το σημείο στο οποίο πραγματοποιούνταν τουλάχιστον 100 διελεύσεις την ημέρα πριν από τον πόλεμο, σήμερα περνούν λιγοστά πλοία, και αυτά, συχνά έχοντας πληρώσει ένα σεβαστό ποσό στο ιρανικό καθεστώς.

Η ικανότητα του Ιράν να ελέγξει αυτό το κρίσιμο θαλάσσιο πέρασμα, από το οποίο περνούσε πριν τον πόλεμο το ένα πέμπτο της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου, έχει γίνει το μεγαλύτερο μέσο πίεσης που έχει η Τεχεράνη απέναντι στις ΗΠΑ, τις υπόλοιπες χώρες του Κόλπου και την παγκόσμια οικονομία.

Το εάν ο πόλεμος αυτός θα λήξει με νίκη ή ήττα για το Ιράν, εξαρτάται κυρίως από το εάν η Τεχεράνη θα βγει από τη σύγκρουση έχοντας διατηρήσει τον έλεγχο των Στενών και μαζί της, το «κλειδί» της παγκόσμιας ενεργειακής αγοράς.

«Για τους Ιρανούς, τα Στενά του Ορμούζ έχουν πλέον μεγαλύτερη σημασία από το πυρηνικό πρόγραμμα. Το πυρηνικό πρόγραμμα ήταν συμβολικό, αλλά δεν τους παρείχε καμία δύναμη αποτροπής», δήλωσε μιλώντας στη Wall Street Journal ο Βάλι Νασρ, καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Johns Hopkins και πρώην ανώτερος αξιωματούχος του υπουργείου Εξωτερικών των ΗΠΑ, ο οποίος έχει συμμετάσχει σε άτυπες συζητήσεις με Ιρανούς εκπροσώπους. «Τώρα, ο μόνος λόγος για τον οποίο επιβιώνουν από αυτόν τον πόλεμο είναι λόγω των Στενών. Η λογική των Ιρανών είναι ότι, τελικά, τα Στενά πρέπει να παραμείνουν υπό τον έλεγχό τους, επειδή είναι η μόνη δύναμη αποτροπής και η μόνη πηγή εσόδων».

Πράγματι, το ιρανικό καθεστώς έχει ανακοινώσει πολύ φιλόδοξα σχέδια για τα Στενά του Ορμούζ, καθώς προωθείται νέα νομοθεσία που θα απαιτεί από τα διερχόμενα πλοία να πληρώνουν, αλλά και θα απαγορεύει την είσοδο στον Περσικό Κόλπο σε μη φιλικές χώρες.

Μέσω αυτού του μοχλού πίεσης, η Τεχεράνη ελπίζει να αναγκάσει τις ευρωπαϊκές χώρες, την Ιαπωνία και άλλους να άρουν τις οικονομικές κυρώσεις εναντίον της, αλλά και να εκδιώξει οριστικά το Πολεμικό Ναυτικό των ΗΠΑ από τα ύδατα του Κόλπου.

«Ο Τραμπ επιτέλους πέτυχε το όνειρό του για αλλαγή καθεστώτος – αλλά στο θαλάσσιο καθεστώς της περιοχής. Τα Στενά του Ορμούζ σίγουρα θα ανοίξουν ξανά, αλλά όχι για εσάς: Θα είναι ανοιχτά για όσους συμμορφωθούν με τους νέους νόμους του Ιράν», δήλωσε ο επικεφαλής της κοινοβουλευτικής επιτροπής, Εμπραχίμ Αζίζι.

Βέβαια, μπορεί οι Ιρανοί αξιωματούχοι να συγκρίνουν το σύστημα διοδίων που προτείνουν με εκείνο που εφαρμόζεται στη διώρυγα του Σουέζ, η οποία παράγει έσοδα δισεκατομμυρίων δολαρίων για την Αίγυπτο κάθε χρόνο, όπως επισημαίνει όμως η Wall Street Journal, τα δύο θαλάσσια περάσματα είναι θεμελιωδώς διαφορετικά με βάση το διεθνές δίκαιο. Τα Στενά του Ορμούζ είναι ένα φυσικό πέρασμα, όχι μια τεχνητή διώρυγα που διασχίζει το έδαφος μιας κυρίαρχης χώρας. Επιπλέον, το Ιράν κατέχει μόνο μία ακτή, με το Μουσαντάμ του Ομάν να βρίσκεται στην άλλη πλευρά.

Οσο για τις προθέσεις των ΗΠΑ, ο Αμερικανός πρόεδρος έχει δώσει αντιφατικές ενδείξεις. Την Τετάρτη δήλωσε ότι οι ΗΠΑ δεν εισάγουν πετρέλαιο από τον Περσικό Κόλπο και άρα όσοι το κάνουν –χώρες της Ευρώπης και της Ασίας– θα πρέπει να αναλάβουν να ανοίξουν τα Στενά του Ορμούζ. Σε κάθε περίπτωση, τόνισε, «τα Στενά θα ανοίξουν φυσικά» μόλις τελειώσει ο πόλεμος.

Αλλά σε αναρτήσεις του έχει δηλώσει ότι οι ΗΠΑ θα χτυπήσουν δυνατά το Ιράν μέχρι τα Στενά «να είναι ανοικτά, ελεύθερα και καθαρά». Αλλωστε, έχει ήδη στείλει χιλιάδες άνδρες του Πολεμικού Ναυτικού στη Μέση Ανατολή, μονάδες οι οποίες θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για μια χερσαία επιχείρηση προκειμένου να ανοίξει το πέρασμα.

Μια τέτοια επιχείρηση, πάντως, θα μπορούσε να συνεπάγεται σημαντικές απώλειες για τις ΗΠΑ, με δεδομένο ότι το Ιράν διαθέτει drones, πυραύλους και μικρά ταχύπλοα για να χτυπήσει σκάφη που θα επιχειρούσαν να αψηφήσουν τον αποκλεισμό του.

Ο τερματισμός του πολέμου, με το Ιράν να εξακολουθεί να ελέγχει την κρίσιμη πλωτή οδό, θα αποτελούσε γεωπολιτική καταστροφή για τους συμμάχους και τους εταίρους της Αμερικής στη Μέση Ανατολή και πέραν αυτής, είπε στη WSJ ο Χασάν Αλχασάν, εταίρος του International Institute for Strategic Studies και πρώην αξιωματούχος εθνικής ασφαλείας στο Μπαχρέιν.

Εάν το Ιράν προσπαθήσει να επιβάλει τον έλεγχό του στα Στενά του Ορμούζ μετά το τέλος του πολέμου, αυτό θα ισοδυναμεί με πειρατεία, λέει ο Μεχράν Χαγκιριάν, διευθυντής έρευνας στο think tank Bourse & Bazaar. «Αυτό θα οδηγούσε απλώς σε πλήρη απομόνωση της Ισλαμικής Δημοκρατίας, μεγαλύτερη από ό,τι ισχύει αυτή τη στιγμή».

Αλλωστε, υπάρχει και μία ακόμα πρακτική δυσκολία στη διατήρηση του ελέγχου των Στενών από το Ιράν. Καθώς το Σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης του Ιράν θεωρείται από πολλά κράτη τρομοκρατική οργάνωση, όλες οι τυχόν οικονομικές συναλλαγές –όπως η καταβολή διοδίων για τη διέλευση του Ορμούζ– θα υπόκεινται σε κυρώσεις των ΗΠΑ και θα ήταν αποτρεπτικές για τις μεγάλες ναυτιλιακές εταιρείες του κόσμου.