Στη δεύτερη κρίσιμη δοκιμασία περνά σήμερα, Παρασκευή (21/08), η κούρσα για τη διαδοχή του Αντόνιο Γκουτέρες στην ηγεσία των Ηνωμένων Εθνών, με το Συμβούλιο Ασφαλείας να πραγματοποιεί νέα κεκλεισμένων των θυρών «ενδεικτική ψηφοφορία» για τους οκτώ, πλέον, υποψηφίους.

Η διαδικασία διεξάγεται σε μια ιδιαίτερα δύσκολη συγκυρία για τον ΟΗΕ, με τις γεωπολιτικές διαιρέσεις να έχουν βαθύνει, τη χρηματοδότησή του να βρίσκεται υπό ισχυρή πίεση και την πολυμερή συνεργασία να δοκιμάζεται σε σειρά διεθνών κρίσεων.

Τα 15 μέλη του Συμβουλίου Ασφαλείας αναμένεται να αρχίσουν τις διαβουλεύσεις στις 10:00 το πρωί ώρα Νέας Υόρκης (17:00 ώρα Ελλάδας) και θα κληθούν, με μυστική ψηφοφορία, να δηλώσουν για κάθε υποψηφιότητα εάν την «ενθαρρύνουν», την «αποθαρρύνουν» ή «δεν εκφράζουν γνώμη».

Με προβάδισμα η Ρεβέκα Γκρίνσπαν

Στην πρώτη άτυπη ψηφοφορία, στις 30 Ιουλίου, το προβάδισμα είχε πάρει η πρώην αντιπρόεδρος της Κόστα Ρίκα και επικεφαλής της Διάσκεψης των Ηνωμένων Εθνών για το Εμπόριο και την Ανάπτυξη (UNCTAD) Ρεβέκα Γκρίνσπαν, η οποία συγκέντρωσε 10 ψήφους «ενθάρρυνσης».

Ακολούθησε η πρώην υπουργός Εξωτερικών της Γουιάνας Κάρολιν Ροντρίγκες-Μπίρκετ (52 ετών) με εννέα θετικές ψήφους, ενώ τρίτος βρέθηκε ο Αργεντινός γενικός διευθυντής του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας Ραφαέλ Γκρόσι (65 ετών), με επτά. Η Γκρίνσπαν είχε επίσης μία ψήφο «αποθάρρυνσης» και τέσσερις ψήφους «χωρίς γνώμη».

Η σημερινή (21/08) ψηφοφορία αναμένεται να δείξει κατά πόσο το προβάδισμά της παγιώνεται, αλλά και ποιες υποψηφιότητες δυσκολεύονται πλέον να συγκεντρώσουν την απαιτούμενη υποστήριξη.

Στην κούρσα βρίσκονται οκτώ υποψήφιοι – πέντε γυναίκες και τρεις άνδρες: η Ρεβέκα Γκρίνσπαν, η Κάρολιν Ροντρίγκες-Μπίρκετ, η πρώην πρόεδρος της Χιλής Μισέλ Μπατσελέτ (74 ετών), η πρώην πρόεδρος της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ Μαρία Φερνάντα Εσπινόσα (61 ετών), η διπλωμάτισσα από τον Ισημερινό Ιβόν Μπάκι (75 ετών), ο Ραφαέλ Γκρόσι, ο πρώην πρόεδρος της Σενεγάλης Μάκι Σαλ (64 ετών) και ο διπλωμάτης από την Ουγκάντα Ολάρα Οτούνου (75 ετών).

Η Μπάκι είναι η νεότερη προσθήκη στην κούρσα, καθώς η υποψηφιότητά της κατατέθηκε στις 18 Αυγούστου με πρόταση της Τόνγκα. Δεν είχε, επομένως, συμμετάσχει στην πρώτη ψηφοφορία του Ιουλίου.

Το βέτο των «5» που μπορεί να ανατρέψει τα πάντα

Οι άτυπες ψηφοφορίες δεν είναι δεσμευτικές, αλλά λειτουργούν ως βαρόμετρο για τη στήριξη που διαθέτει κάθε υποψήφιος και μπορούν σταδιακά να οδηγήσουν σε αποχωρήσεις.

Για να προταθεί τελικά ένας υποψήφιος από το Συμβούλιο Ασφαλείας απαιτούνται τουλάχιστον εννέα θετικές ψήφοι και κανένα βέτο από τα πέντε μόνιμα μέλη -ΗΠΑ, Ρωσία, Κίνα, Γαλλία και Βρετανία. Στη συνέχεια, το όνομα που θα επιλεγεί διαβιβάζεται στη Γενική Συνέλευση, η οποία διορίζει τον νέο Γενικό Γραμματέα, όπως προβλέπει το άρθρο 97 του Καταστατικού Χάρτη του ΟΗΕ.

Το μεγάλο ερωτηματικό παραμένει η στάση των πέντε δυνάμεων με δικαίωμα βέτο, των οποίων οι προτιμήσεις δεν έχουν ακόμη αποσαφηνιστεί.

Η διαδικασία μπορεί να χρειαστεί ακόμη αρκετές ψηφοφορίες και να φθάσει έως το φθινόπωρο. Ο Αντόνιο Γκουτέρες ολοκληρώνει τη δεύτερη πενταετή θητεία του στις 31 Δεκεμβρίου 2026 και ο διάδοχός του θα αναλάβει την 1η Ιανουαρίου 2027.

Η γεωγραφική εναλλαγή, παρότι δεν αποτελεί δεσμευτικό κανόνα, ενισχύει αυτή τη φορά τις υποψηφιότητες από τη Λατινική Αμερική και την Καραϊβική. Παράλληλα, ισχυρή είναι η πίεση από πολλά κράτη και οργανώσεις ώστε, έπειτα από οκτώ δεκαετίες και εννέα άνδρες Γενικούς Γραμματείς, να αναλάβει για πρώτη φορά γυναίκα την ηγεσία του ΟΗΕ.

Η κόντρα ΗΠΑ και Ρωσίας με την Ανναλένα Μπέρμποκ

Την ίδια ώρα, η διαδικασία έχει προκαλέσει ασυνήθιστα σκληρή αντιπαράθεση ανάμεσα στις ΗΠΑ και τη Ρωσία από τη μία πλευρά και την πρόεδρο της Γενικής Συνέλευσης, Ανναλένα Μπέρμποκ, από την άλλη.

Ο Ρώσος πρεσβευτής στον ΟΗΕ Βασίλι Νεμπένζια δήλωσε ότι η Μόσχα ανησυχεί για τον ρόλο που επιχειρεί να αναλάβει η Μπέρμποκ στη διαδικασία επιλογής, συντασσόμενος με προηγούμενες επικρίσεις της Ουάσιγκτον.

Η Μπέρμποκ έχει δηλώσει ότι επιδιώκει μια διαδικασία «διαφανή, χωρίς αποκλεισμούς, δομημένη, έγκαιρη και αξιόπιστη». Στο πλαίσιο αυτό έχουν οργανωθεί δημόσιοι διάλογοι με τους υποψηφίους, όπως προβλέπεται και από τη διαδικασία της Γενικής Συνέλευσης.

Η ένταση κλιμακώθηκε στις 23 Ιουλίου, όταν οργάνωσε έρευνα στο κοινό για τους υποψηφίους. Η εκπρόσωπος των ΗΠΑ Τζένιφερ Λοσέτα χαρακτήρισε την πρωτοβουλία «αθέμιτη, αδιαφανή και άνευ προηγουμένου», κατηγορώντας την Μπέρμποκ για υπέρβαση αρμοδιοτήτων. Η αμερικανική πλευρά αντέδρασε επίσης στην πρότασή της να μη λαμβάνονται υπόψη από το Συμβούλιο Ασφαλείας υποψήφιοι που δεν έχουν προηγουμένως συμμετάσχει στους διαλόγους της Γενικής Συνέλευσης.

Η Τζένιφερ Λοσέτα αντέταξε πως το Συμβούλιο Ασφαλείας μπορεί να εξετάσει όποια υποψηφιότητα κρίνει. Η ίδια υποστήριξε ότι η Ανναλένα Μπέρμποκ μοιάζει να θεωρεί τον εαυτό της «διπλωμάτισσα σούπερ σταρ». «Οι ενέργειες της προέδρου αποκαλύπτουν υποκρισία και δεν περιποιούν τιμή στο έργο της Γενικής Συνέλευσης ευρύτερα», πρόσθεσε.

Με πληροφορίες από ΑΠΕ-ΜΠΕ