Η επωδός, γνωστή. «Δίνουν λεφτά σε στρατιωτικούς εξοπλισμούς, αλλά όχι για μέσα πυρόσβεσης», καταγγέλλουν πολίτες και πολιτικοί (αντιπολιτευόμενοι) κάθε φορά που οι φλόγες θεριεύουν. Πρόσφατα, μάλιστα, στην Ισπανία οι καταγγελίες προσέλαβαν και μια άλλη, περισσότερο τοπι(κιστι)κή διάσταση. «Δίνουν λεφτά σε ταυρομαχίες, αλλά όχι για πυροσβεστικές δυνάμεις», κατήγγειλαν οι διαμαρτυρόμενοι με το βλέμμα στραμμένο στην αυτόνομη κοινότητα της Μαδρίτης και στην πρόεδρό της Ισαμπέλ Ντίαθ Αγιούσο του κεντροδεξιού Λαϊκού Κόμματος (PP), η τοπική κυβέρνηση της οποίας πρόκειται να «επενδύσει» το ποσό-ρεκόρ των 7,2 εκατ. ευρώ φέτος σε ταυρομαχίες, αυξημένο κατά 60% από το 2025. «Τι σχέση έχουν οι ταυρομάχοι με όλα αυτά;», διαμαρτυρήθηκε η Αγιούσο, αποκηρύσσοντας την κριτική που της ασκήθηκε ως κακοπροαίρετη, κομματικά υποκινούμενη και αποπροσανατολιστική.

«Στη Γαλλία και στην Ισπανία οι μεγαλύτερες πυρκαγιές στη σύγχρονη Ιστορία αυτών των χωρών οδήγησαν στις μεγαλύτερες εκκενώσεις εν καιρώ ειρήνης, με χωριά να καταστρέφονται και εκατοντάδες χιλιάδες στρέμματα να καίγονται», γράφουν οι ανταποκριτές των New York Times, κάνοντας ανασκόπηση στις εξελίξεις των τελευταίων 24ώρων.

Εκατομμύρια στρέμματα

Πράγματι, οι πυρκαγιές των περασμένων ημερών είχαν έως και χθες το βράδυ κατακάψει περισσότερα από 800.000 στρέμματα γης στην Ισπανία (κυρίως σε Λα Μιέρλα, Αβιλα, Τολέδο, Μαδρίτη) και πάνω από 400.000 στη Γαλλία (κυρίως στη Ζιρόντ, κοντά στο Μπορντό). Εάν αρχίσουμε να μετρούμε, δε, από την αρχή του έτους, τότε οι καμένες εκτάσεις ξεπερνούν το 1,5 εκατ. στρέμματα στην Ισπανία και το 1,1 εκατ. στρέμματα στη Γαλλία. «Οι πυρκαγιές στη Γαλλία και στην Ισπανία σπάνε ρεκόρ», γράφουν οι New York Times.

«Η Ευρώπη εισέρχεται σε μια νέα εποχή μεγα-πυρκαγιών», αναφέρει το CNN. «Οι τρεις χειρότερες πυρκαγιές που έχουν ξεσπάσει στην Ισπανία μετά το 1961 σημειώθηκαν τα τελευταία δύο χρόνια», σημειώνει σε ανάλυσή του το γαλλικό πρακτορείο AFP. «Τρεις από τις δεκαπέντε μεγαλύτερες ευρωπαϊκές πυρκαγιές της τελευταίας δεκαετίας σημειώθηκαν αυτόν τον μήνα — δύο κοντά στη Μαδρίτη και μία κοντά στο Μπορντό», γράφουν σε δική τους ανάλυση οι New York Times.

«Η Ευρώπη αντιμετωπίζει μερικές από τις μεγαλύτερες πυρκαγιές και τις υψηλότερες θερμοκρασίες που έχουν καταγραφεί ποτέ. Οι κάτοικοι εγκαταλείπουν τις εστίες τους. Οι ηγέτες αγωνίζονται να ανταποκριθούν», σημειώνουν οι New York Times, παρουσιάζοντας την τρέχουσα περίοδο ως «καλοκαίρι της κρίσεως» για τη Γηραιά Ηπειρο.

«Το 2026 είναι μόνο η αρχή. Αναπόφευκτα τα πράγματα θα χειροτερέψουν. Θα χειροτερεύουν όλο και περισσότερο, σε σημείο που φοβάμαι ότι δεν θα μπορούμε να προσαρμοστούμε», σχολιάζει ο Σουηδός ακαδημαϊκός Γιόχαν Ρόκστρομ, διευθυντής του γερμανικού Ινστιτούτου Ερευνας για τις Κλιματικές Επιπτώσεις, στο Πότσνταμ.

Ο Ιούνιος που προηγήθηκε ήταν ο θερμότερος που έχει καταγραφεί στη Δυτική Ευρώπη, ενώ συνολικά η Γηραιά Ηπειρος παρουσιάζεται πια από τους επιστήμονες ως η ταχύτερα θερμαινόμενη από όλες τις ηπείρους. Παράλληλα, τα ποτάμια στην Κεντρική Ευρώπη στερεύουν καθώς η λειψυδρία χτυπάει σε πολλές περιοχές «κόκκινο», διαμορφώνοντας ένα τοπίο λίαν εύφλεκτο και επιρρεπές σε πυρκαγιές.

Οι πύρινες προκλήσεις, λοιπόν, εντείνονται. Τι κάνει, όμως, η Ευρώπη γι’ αυτό; Θωρακίζεται; Και αν ναι, είναι επαρκής η όποια υπαρκτή θωράκιση;

Αδυναμίες

«Οι πυρκαγιές στην Ευρώπη αποκαλύπτουν τις ελλείψεις σε αεροσκάφη πυρόσβεσης Canadair», γράφουν οι Financial Times, θίγοντας ένα θέμα που είναι δυστυχώς «οικείο» στους Ελληνες αναγνώστες. «Στη Γαλλία, οι πολιτικοί της αντιπολίτευσης έχουν κατηγορήσει τον πρόεδρο Μακρόν ότι δεν διαθέτει αρκετά λειτουργικά Canadair, ενώ στην Ισπανία η αντιπολίτευση έχει επικρίνει την “αδυναμία ολόκληρου του στόλου”», προσθέτουν οι FT. «Το 2022, όταν έκανε εκστρατεία για την επανεκλογή του στην προεδρία, ο Μακρόν είχε υποσχεθεί να αυξήσει τον αριθμό των Canadair σε 16 μέχρι το 2027. Ωστόσο, σήμερα υπάρχουν μόνο 12 και ενώ έχουν παραγγελθεί επιπλέον τέσσερα, τα πρώτα από αυτά δεν θα παραδοθούν πριν από το 2028», έγραφε προ ημερών η Le Monde.

Ετσι, η Γαλλία διαθέτει 12 Canadair, τα οποία αγόρασε πριν από δεκαετίες, και η Ισπανία 14, που επίσης αγοράστηκαν πριν από δεκαετίες. Από αυτά τα 12 της Γαλλίας, ωστόσο, έτοιμα να αναλάβουν δράση είναι μόνο τα επτά, ενώ από τα 14 της Ισπανίας λειτουργικά είναι μόνο τα οκτώ, σύμφωνα με τους FT. Οι αριθμοί ωχριούν, ειδικά εάν συγκριθούν με εκείνους των συνολικά περισσοτέρων από 1.000 πολεμικών αεροσκαφών που διαθέτουν οι εν λόγω χώρες. Προφανώς αυτά τα στοιχεία απορρέουν από ζητήματα προσφοράς και ζήτησης. Η Canadair είχε ως εταιρεία βρεθεί αντιμέτωπη με το φάσμα της χρεοκοπίας προτού εξαγοραστεί, ενώ είναι ενδεικτικό ότι σε μια περίοδο περίπου 30 ετών (1993-2015) είχαν κατασκευαστεί συνολικά λιγότερα από 100 τέτοιου τύπου πυροσβεστικά αεροσκάφη (CL-415).

Εν έτει 2026 πια, οι Ευρωπαίοι περιμένουν να παραλάβουν νέα Canadair (De Havilland 515) το 2028 και, εν τω μεταξύ, τρέχουν να βρουν εναλλακτικές λύσεις, με τους Γάλλους, για παράδειγμα, να τροποποιούν το μεταγωγικό A400M σε πυροσβεστικό.

«Οι περίοδοι των πυρκαγιών επεκτείνονται χρονικά και η εύρεση πιλότων γίνεται όλο και πιο δύσκολη. Παλαιότερα, η περίοδος αιχμής ήταν τρεις ή τέσσερις μήνες. Τώρα έχουμε αεροσκάφη που ξεκινούν τις πτήσεις τον Μάρτιο και συνεχίζουν μέχρι τον Οκτώβριο», δηλώνει στο Reuters ο Τζον Μπόαγκ, διευθύνων σύμβουλος της εταιρείας παροχής πυροσβεστικών υπηρεσιών Avincis.