Διπλό πολιτικό μήνυμα προς τη Μόσχα έστειλε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, προτείνοντας το 21ο πακέτο κυρώσεων κατά της Ρωσίας, το οποίο προβλέπει νέα μέτρα κατά των εσόδων από την ενέργεια, επέκταση των κυρώσεων στον ρωσικό «σκιώδη» στόλο, αυστηρότερους περιορισμούς σε τράπεζες και πλατφόρμες κρυπτονομισμάτων, καθώς και κυρώσεις, που εφαρμόζονται για πρώτη φορά στον τομέα της αλιείας.

Στη νέα δέσμη περιλαμβάνεται, επίσης, απαγόρευση εισόδου στην Ευρωπαϊκή Ενωση για όσους υπηρέτησαν στις ρωσικές ένοπλες δυνάμεις μετά την έναρξη του πολέμου στην Ουκρανία. Το νέο «πακέτο» κυρώσεων έρχεται λίγους μόνο μήνες μετά την έγκριση του 20ου τον περασμένο Απρίλιο, την ώρα, μάλιστα, που η Ε.Ε. ετοιμάζεται να προχωρήσει στην επόμενη φάση της ενταξιακής διαδικασίας της Ουκρανίας, με το Συμβούλιο της Ε.Ε να αναμένεται να ανοίξει την πρώτη δέσμη διαπραγματευτικών κεφαλαίων τις επόμενες ημέρες.

Παρουσιάζοντας τις προτάσεις της Επιτροπής για το 21ο πακέτο κυρώσεων εναντίον της Ρωσίας, η πρόεδρος της Κομισιόν Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν αναφέρθηκε στις πρόσφατες παραβιάσεις του ευρωπαϊκού εναέριου χώρου από ρωσικά drones, σημειώνοντας ότι πριν από δύο εβδομάδες ένα μη επανδρωμένο αεροσκάφος συνετρίβη σε πολυκατοικία στη Ρουμανία, ενώ ένα ακόμη εξερράγη στο λιμάνι της Κωνστάντζας την περασμένη εβδομάδα. Ωστόσο, απέρριψε την άποψη ότι τα περιστατικά αυτά συνιστούν ένδειξη ρωσικής κλιμάκωσης.

«Το βλέπω διαφορετικά. Είναι απλώς αποτυχία», τόνισε η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν υποστηρίζοντας ότι τέσσερα χρόνια μετά την έναρξη της πλήρους εισβολής η Ρωσία δεν κατάφερε να υποτάξει την Ουκρανία. Αντίθετα, όπως είπε, το κόστος του πολέμου γίνεται ολοένα βαρύτερο για τη ρωσική κοινωνία και οικονομία, ενώ οι ευρωπαϊκές κυρώσεις συνεχίζουν να διαβρώνουν τις οικονομικές βάσεις της ρωσικής πολεμικής μηχανής.

Η πρόεδρος της Κομισιόν ισχυρίστηκε ότι οι ευρωπαϊκές κυρώσεις αποδίδουν ήδη αποτελέσματα. Οπως ανέφερε, η Ρωσία έχει ουσιαστικά αποκλειστεί από τις παγκόσμιες κεφαλαιαγορές, η οικονομική της ανάπτυξη επιβραδύνεται αισθητά, ενώ ο κρατικός προϋπολογισμός δέχεται ολοένα μεγαλύτερες πιέσεις.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε, περισσότερο από τα δύο τρίτα των ρευστών διαθεσίμων του ρωσικού κρατικού επενδυτικού ταμείου έχουν εξαντληθεί, ενώ τα έσοδα από την ενέργεια μειώθηκαν κατά περίπου 40% στις αρχές του 2026. Παράλληλα, οι περιορισμοί στις εξαγωγές στερούν από τη ρωσική αμυντική βιομηχανία κρίσιμες τεχνολογίες και εξαρτήματα, ενώ εκατοντάδες πλοία του λεγόμενου «σκιώδους στόλου» έχουν ήδη τεθεί υπό καθεστώς κυρώσεων.

«Η συνέπειά μας με τα πακέτα κυρώσεων αποδίδει» είπε χαρακτηριστικά η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, εξηγώντας ότι το νέο «πακέτο» επικεντρώνεται στους τομείς με τον μεγαλύτερο αντίκτυπο: δηλαδή, την ενέργεια, τις χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες και τις συναλλαγές με κρυπτονομίσματα.

Σε ό,τι αφορά την ενέργεια, η οποία εξακολουθεί να αποτελεί τη σημαντικότερη πηγή χρηματοδότησης της ρωσικής πολεμικής μηχανής, η πρόεδρος της Κομισιόν υποστήριξε ότι οι πρόσφατες εντάσεις στη Μέση Ανατολή και οι διαταραχές στις παγκόσμιες αλυσίδες εφοδιασμού ενέργειας έχουν περιορίσει μέρος της «πίεσης», που δεχόταν η Ρωσία. 

Για τον λόγο αυτό, η Κομισιόν προτείνει να διατηρηθεί αμετάβλητο έως τον Ιανουάριο του επόμενου έτους το υφιστάμενο «πλαφόν» στην τιμή του ρωσικού πετρελαίου, «παγώνοντας» προσωρινά τον μηχανισμό αυτόματης προσαρμογής του στις συνθήκες της αγοράς. Στόχος, όπως εξήγησε, είναι να δοθεί χρόνος στις διεθνείς αγορές να σταθεροποιηθούν χωρίς να μειωθεί η πίεση στα έσοδα της Μόσχας.

Στο «στόχαστρο» της Ε.Ε παραμένει και ο σκιώδης στόλος, που χρησιμοποιεί η Ρωσία για να παρακάμπτει τις διεθνείς κυρώσεις στο πετρέλαιο. Η Επιτροπή προτείνει την επιβολή κυρώσεων σε ακόμη 30 πλοία, πέραν των 632 που έχουν ήδη καταχωρηθεί στις ευρωπαϊκές λίστες. Για πρώτη φορά, όμως, οι κυρώσεις επεκτείνονται και σε πλοία ή εταιρείες που υποστηρίζουν τη λειτουργία του σκιώδους στόλου, παρέχοντας καύσιμα, ανεφοδιασμό ή άλλες υπηρεσίες.

Παράλληλα, η Κομισιόν εισηγείται να «στοχοποιηθούν» κρίσιμες υποδομές όπως λιμάνια, αεροδρόμια και διυλιστήρια, που εμπλέκονται στη διακίνηση ή επεξεργασία ρωσικού πετρελαίου, ενώ προτείνεται απαγόρευση πώλησης δεξαμενόπλοιων μεταφοράς υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) προς τη Ρωσία, όπως ισχύει ήδη για τα πετρελαιοφόρα.

Στις προτεινόμενες κυρώσεις, εξάλλου, περιλαμβάνεται επέκταση των απαγορεύσεων συναλλαγών σε ακόμη 31 ρωσικές τράπεζες, αλλά και σε 20 τράπεζες, πλατφόρμες κρυπτονομισμάτων, εταιρείες και εμπόρους πετρελαίου σε τρίτες χώρες που εξυπηρετούν κυρώσεις-στόχους ή διευκολύνουν την παράκαμψη των ευρωπαϊκών μέτρων. Για πρώτη φορά εισάγεται η δυνατότητα πλήρους αποκλεισμού παρόχων υπηρεσιών κρυπτονομισμάτων σε τρίτες χώρες, εξέλιξη που, σύμφωνα με την Κομισιόν, θα λειτουργήσει αποτρεπτικά για όσους βοηθούν τη Ρωσία να παρακάμπτει τις κυρώσεις.

Στον τομέα του εμπορίου προβλέπονται νέοι περιορισμοί στις εξαγωγές προϊόντων και τεχνολογιών, που χρησιμοποιούνται από τη ρωσική αμυντική βιομηχανία, συμπεριλαμβανομένων ειδικών μετάλλων και κραμάτων που αξιοποιούνται στην αεροδιαστημική βιομηχανία, στην άμυνα και στην κατασκευή drones. Προτείνονται επίσης νέες απαγορεύσεις εξαγωγών εξοπλισμού υποστήριξης εδάφους, συστημάτων παρεμβολών και εκτόξευσης, καθώς και νέες απαγορεύσεις εισαγωγών ρωσικών προϊόντων αξίας περίπου 60 εκατ. ευρώ, μεταξύ των οποίων μέταλλα, μεταλλεύματα και ανταλλακτικά αυτοκινήτων.

Το 21ο πακέτο περιλαμβάνει, ωστόσο, και μέτρα, που εφαρμόζονται για πρώτη φορά. Το πρώτο αφορά την αλιεία, έναν από τους τελευταίους μεγάλους κλάδους της ρωσικής οικονομίας, που παρέμενε ουσιαστικά εκτός ευρωπαϊκών κυρώσεων. Η Κομισιόν προτείνει σημαντικούς περιορισμούς στις εισαγωγές αλιευτικών προϊόντων και πλήρη απαγόρευση για ορισμένα είδη, συμπεριλαμβανομένου του μπακαλιάρου.

Το δεύτερο αφορά την απαγόρευση εισόδου στην Ε.Ε για όσους υπηρέτησαν στις ρωσικές ένοπλες δυνάμεις από την έναρξη του πολέμου στην Ουκρανία. «Η Ευρώπη παραμένει εκτός ορίων για όσους συμμετείχαν στην εισβολή κατά της Ουκρανίας», τόνισε η πρόεδρος της Κομισιόν.

Παράλληλα, η Επιτροπή προτείνει την περαιτέρω ευθυγράμμιση των περιοριστικών μέτρων και κατά της Λευκορωσίας, ώστε να αποτραπεί η χρήση της ως εναλλακτικής οδού για το ρωσικό εμπόριο και την παράκαμψη των ευρωπαϊκών κυρώσεων.

Το δεύτερο πολιτικό μήνυμα της Κομισιόν προς τη Μόσχα αφορά την ευρωπαϊκή πορεία της Ουκρανίας. Η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν ανακοίνωσε ότι η Ε.Ε. συνεχίζει αδιάκοπα τη στήριξή της προς το Κίεβο, υπενθυμίζοντας ότι μόλις χθες εκταμιεύθηκαν σχεδόν 3 δισ. ευρώ από τον Μηχανισμό για την Ουκρανία, ενώ εντός του μήνα θα ακολουθήσει η πρώτη εκταμίευση στο πλαίσιο του δανειακού προγράμματος ύψους 90 δισ. ευρώ. Συνολικά, μέχρι το τέλος του μήνα η Ουκρανία αναμένεται να λάβει 6 δισ. ευρώ για drones και επιπλέον 3 δισ. ευρώ σε μακροοικονομική χρηματοδοτική στήριξη.

Η πρόεδρος εξήρε ιδιαίτερα την αποφασιστικότητα των Ουκρανών να συνεχίσουν τις μεταρρυθμίσεις, παρά τις συνθήκες πολέμου. Οπως ανέφερε, η χώρα προχωρά σε μεταρρύθμιση μετά τη μεταρρύθμιση, παρά τις επιθέσεις, τις σειρήνες αεροπορικών επιδρομών και τις καταστροφές. «Η Ουκρανία έχει ανταποκριθεί στις δεσμεύσεις της. Τώρα είναι η δική μας στιγμή να ανταποκριθούμε», υπογράμμισε.

Στο πλαίσιο αυτό, η Ε.Ε αναμένεται την επόμενη εβδομάδα να ανοίξει την πρώτη δέσμη (cluster) των διαπραγματευτικών κεφαλαίων με την Ουκρανία και τη Μολδαβία, εγκαινιάζοντας επίσημα την πρώτη φάση της ενταξιακής τους διαδικασίας.