Μία αιφνιδιαστική τρίωρη συνάντηση στη Νέα Υόρκη έφερε ξανά τις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν στο ίδιο τραπέζι, με φόντο τα Στενά του Ορμούζ και την προσπάθεια αποκλιμάκωσης μιας κρίσης που εξακολουθεί να πιέζει τις διεθνείς αγορές ενέργειας.

Οι συνομιλίες πραγματοποιήθηκαν στην έδρα των Ηνωμένων Εθνών, με τη μεσολάβηση του Κατάρ, ανάμεσα στον Ιρανό υπουργό Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί και τους απεσταλμένους του Ντόναλντ Τραμπ, Στιβ Γουίτκοφ και Τζάρεντ Κούσνερ.

Ο Αμερικανός πρόεδρος παρουσίασε τη συνάντηση ως ιδιαίτερα θετική, δηλώνοντας ότι οι τρίωρες συζητήσεις πήγαν «πολύ καλά» και ήταν «πολύ παραγωγικές», ενώ άφησε ανοικτό το ενδεχόμενο νέας επαφής πολύ σύντομα.

Ο Γουίτκοφ χαρακτήρισε από την πλευρά του τις συνομιλίες «ενθαρρυντικές, εποικοδομητικές και επιτυχημένες».

Οι εξελίξεις είχαν άμεσο αντίκτυπο και στις αγορές, με την τιμή του Brent να υποχωρεί κάτω από τα 100 δολάρια το βαρέλι για πρώτη φορά εδώ και δύο εβδομάδες.

Η Τεχεράνη διαψεύδει ότι εγκατέλειψε τους όρους της

Παρά το θετικό κλίμα που μετέφερε η αμερικανική πλευρά, η Τεχεράνη έσπευσε να απορρίψει τις εκτιμήσεις ότι υποχώρησε από τις προϋποθέσεις που είχε θέσει για την επανέναρξη της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ.

Ο εκπρόσωπος του ιρανικού υπουργείου Εξωτερικών, Εσμαΐλ Μπαγαΐ, επιβεβαίωσε ότι υπήρξε επικοινωνία με την αμερικανική πλευρά μέσω της μεσολάβησης του Κατάρ, επιμένοντας όμως ότι στόχος ήταν να μεταφερθούν στην Ουάσιγκτον οι όροι του Ιράν. Οπως ανέφερε, αυτοί περιλαμβάνουν τον τερματισμό του πολέμου «σε όλες του τις διαστάσεις», τη διακοπή των αμερικανικών στρατιωτικών ενεργειών, του ναυτικού αποκλεισμού και του οικονομικού πολέμου, αλλά και την αποδέσμευση ιρανικών περιουσιακών στοιχείων.

Η ιρανική κυβέρνηση είχε θέσει συνολικά επτά προϋποθέσεις προκειμένου να επιστρέψει στις συνομιλίες. Τις τελευταίες 48 ώρες, πάντως, είχε αφήσει να εννοηθεί ότι τα Στενά του Ορμούζ θα μπορούσαν να ανοίξουν μέσα σε επτά ημέρες, εφόσον ικανοποιηθούν οι συγκεκριμένοι όροι.

Στο επίκεντρο τα Στενά του Ορμούζ

Το μέλλον της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ αποτελεί ένα από τα πλέον κρίσιμα σημεία των διαπραγματεύσεων. Σύμφωνα με τον Guardian, ενδεχόμενη συμφωνία ενδέχεται να προϋποθέτει ότι οι ΗΠΑ και οι χώρες του Κόλπου θα αποδεχθούν μια διαδρομή για τα εμπορικά πλοία η οποία θα περνά κυρίως μέσα από ιρανικά ύδατα και θα βρίσκεται υπό τον έλεγχο της Τεχεράνης και όχι του Ομάν.

Τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία που επικαλείται το βρετανικό μέσο δείχνουν ότι λιγότερα από πέντε αναγνωρίσιμα δεξαμενόπλοια την ημέρα καταφέρνουν να περάσουν από τα Στενά, αν και οι εκτιμήσεις του αμερικανικού Πολεμικού Ναυτικού είναι σημαντικά υψηλότερες.

Την κατάσταση περιπλέκει ακόμη περισσότερο η αβεβαιότητα γύρω από ένα δεύτερο κομβικό πέρασμα για τις παγκόσμιες ενεργειακές μεταφορές, το Μπαμπ ελ Μαντέμπ, το οποίο συνδέει την Ερυθρά Θάλασσα με τον Ινδικό Ωκεανό και όπου σημαντικό ρόλο διαδραματίζουν οι υποστηριζόμενοι από το Ιράν Χούθι της Υεμένης.

Η πίεση για αποκλιμάκωση και οι τιμές του πετρελαίου

Η Ουάσιγκτον βρίσκεται υπό πίεση να συμβάλει στην αποκλιμάκωση των τιμών του πετρελαίου και να αυξηθεί η διαθεσιμότητα διυλισμένων καυσίμων, ενόψει και των ενδιάμεσων εκλογών του Νοεμβρίου στις ΗΠΑ.

Ο Guardian σημειώνει ότι υπάρχουν ελάχιστες ενδείξεις πως ο Τραμπ επιδιώκει την επανέναρξη ενός πολέμου πλήρους κλίμακας με το Ιράν ή μια νέα μεγάλη σύγκρουση με τους Χούθι, την ώρα που οι Ρεπουμπλικανοί επιχειρούν να μεταφέρουν το βάρος της εσωτερικής πολιτικής συζήτησης μακριά από τον πόλεμο.

Την ίδια ώρα, οι οικονομικές πιέσεις προς την Τεχεράνη εντείνονται. Οι κυρώσεις και ο αμερικανικός ναυτικός αποκλεισμός έχουν καταστήσει, σύμφωνα με το δημοσίευμα, εξαιρετικά δύσκολες τις εξαγωγές ιρανικού πετρελαίου, περιορίζοντας σημαντικά την εισροή ξένου συναλλάγματος στη χώρα.

Νέες πιέσεις αντιμετωπίζει και η ιρανική πολιτική αεροπορία, λόγω της απειλής αμερικανικών δευτερογενών κυρώσεων σε όσους συνεργάζονται με τον πολιτικό αεροπορικό στόλο της χώρας. Ιρανοί αξιωματούχοι επιχείρησαν να εξασφαλίσουν τη διατήρηση αεροπορικών συνδέσεων με γειτονικές χώρες, ωστόσο, σύμφωνα με τον Guardian, το Ομάν και το Ιράκ φαίνεται ότι αναγκάστηκαν να κλείσουν τον εναέριο χώρο τους για ιρανικά πολιτικά αεροσκάφη.

Ο Πεζεσκιάν στον ΟΗΕ

Ο Ιρανός πρόεδρος Μασούντ Πεζεσκιάν έφθασε στη Νέα Υόρκη ενώ οι συνομιλίες βρίσκονταν σε εξέλιξη και αναμένεται να απευθυνθεί στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ. Ο Πεζεσκιάν υποστηρίζει την προοπτική διαπραγματεύσεων με τις Ηνωμένες Πολιτείες, χωρίς ωστόσο να έχει άμεση συμμετοχή στις συνομιλίες που πραγματοποιούνται αυτές τις ημέρες.

Εχει επιμείνει ότι το μνημόνιο κατανόησης που συμφωνήθηκε μεταξύ των δύο πλευρών στις 17 Ιουνίου θα πρέπει να αποτελέσει την αφετηρία για οποιαδήποτε νέα συμφωνία. Η εφαρμογή του συγκεκριμένου μνημονίου κατέρρευσε όταν οι δύο πλευρές αλληλοκατηγορήθηκαν ότι παραβίασαν τους όρους του επιχειρώντας να αποκτήσουν τον έλεγχο των Στενών του Ορμούζ.

Η Τεχεράνη υποστηρίζει ότι η συμφωνία προέβλεπε σαφώς πως το Ιράν θα διατηρούσε προσωρινά τον έλεγχο του περάσματος, έως ότου επιτευχθεί μια μακροπρόθεσμη συμφωνία για τη διαχείρισή του, στην οποία θα μπορούσε να περιλαμβάνεται ακόμη και η δυνατότητα του Ιράν και του Ομάν να επιβάλλουν τέλη για υπηρεσίες ναυσιπλοΐας.

Η σκληρή προειδοποίηση Τραμπ

Παρά τις συνομιλίες και τις αναφορές περί προόδου, ο τόνος του Ντόναλντ Τραμπ από το βήμα της Γενικής Συνέλευσης παρέμεινε ιδιαίτερα σκληρός. Ο Αμερικανός πρόεδρος δήλωσε ότι σύντομα θα πρέπει να αποφασίσει εάν θα «αφανίσει την Ισλαμική Δημοκρατία» ή εάν θα συμβάλει ώστε το Ιράν να εξελιχθεί σε μία από τις μεγάλες χώρες της Μέσης Ανατολής.

Με πληροφορίες από Guardian