Για «πτώματα στοιβαγμένα το ένα πάνω στο άλλο» σε νοσοκομείο, έκανε λόγο μάρτυρας στο CNN μιλώντας για την κατάσταση στους δρόμους της Τεχεράνης και τις διαδηλώσεις των τελευταίων δύο εβδομάδων.

Αλλοι διαδηλωτές μιλούν για εικόνες μαζικής συμμετοχής αλλά και ακραίας βίας στην ιρανική πρωτεύουσα, όπου άνθρωποι όλων των ηλικιών διαδηλώνουν στους δρόμους. Σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, που μίλησαν υπό τον όρο της ανωνυμίας στο διεθνές Μέσο, το βράδυ της Παρασκευής, οι δυνάμεις ασφαλείας, οπλισμένες με στρατιωτικά τυφέκια, άνοιξαν πυρ, σκοτώνοντας «πολλούς ανθρώπους».

Οι διαμαρτυρίες ξεκίνησαν στις 28 Δεκεμβρίου στα παζάρια της Τεχεράνης, με αφορμή την καλπάζουσα ακρίβεια, και επεκτάθηκαν σε περισσότερες από 100 πόλεις, αποτελώντας τη σοβαρότερη πρόκληση για το ιρανικό καθεστώς εδώ και χρόνια.

Παρά το εκτεταμένο μπλακάουτ στο διαδίκτυο, διαδηλωτές ανέφεραν ότι τα νοσοκομεία βρίσκονται σε κατάσταση χάους. Σύμφωνα με μαρτυρίες, άνδρας περίπου 65 ετών έφερε δεκάδες σκάγια στα πόδια και κάταγμα στο χέρι, ενώ γιατροί μιλούν για μαζική εισροή τραυματιών από πυρά, καθώς και για μεγάλο αριθμό ασθενών με τραύματα στα μάτια από σφαιρίδια.

Το αρχικό κλίμα, που διαδηλωτές περιέγραψαν ως ελπιδοφόρο, άλλαξε μετά το τηλεοπτικό διάγγελμα του ανώτατου ηγέτη αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ την Παρασκευή, οπότε και η καταστολή κλιμακώθηκε.

Μαρτυρίες που δημοσιεύθηκαν από το IranWire κάνουν λόγο για πυρά από ταράτσες κτιρίων σε πόλεις όπως η Νεϊσαμπούρ και για σοβαρά τραυματισμένους πολίτες στη Σιράζ. Στη Νατζαφαμπάντ, συγγενείς φέρονται να παραλάμβαναν τα σώματα των νεκρών απευθείας από τα νοσοκομεία για ταφή.

Η οργάνωση Human Rights Activists News Agency (HRANA) εκτίμησε ότι τουλάχιστον 78 διαδηλωτές έχουν σκοτωθεί τις τελευταίες 14 ημέρες. Συνολικά, οι νεκροί ανέρχονται σε τουλάχιστον 116, συμπεριλαμβανομένων 38 μελών των δυνάμεων ασφαλείας. Τουλάχιστον επτά από τους νεκρούς διαδηλωτές ήταν ανήλικοι, ενώ οι συλλήψεις ξεπερνούν τις 2.600.

Μάλιστα, το Σάββατο, ο στρατός δήλωσε ότι θα συμμετάσχει στην καταστολή, δεσμευόμενος πως θα «διασφαλίσει αποφασιστικά τα εθνικά συμφέροντα, τις στρατηγικές υποδομές και τη δημόσια περιουσία», αποδίδοντας την αναταραχή στο Ισραήλ και σε αυτό που χαρακτήρισε «τρομοκρατικές ομάδες» και υποσχόμενος ότι θα «αποτρέψει τα σχέδια του εχθρού».

Μέχρι τώρα, το κύριο βάρος της αντιμετώπισης βρισκόταν στην αστυνομία και στις παραστρατιωτικές δυνάμεις ασφαλείας.

Η εμπλοκή του στρατού σηματοδοτεί, σύμφωνα με το δημοσίευμα, μετάβαση σε πιο επιθετικό μοντέλο, την ώρα που τα αιτήματα των διαδηλώσεων μετακινούνται από την οικονομική δυσφορία στην ευθεία αμφισβήτηση του θεοκρατικού συστήματος.

Το CNN ανέφερε ότι ζήτησε σχόλιο από τις ιρανικές αρχές, χωρίς ανταπόκριση. Το Σάββατο, πάντως, ανακοινώθηκε η σύλληψη 100 ατόμων κοντά στην Τεχεράνη για διατάραξη της δημόσιας τάξης.

Σενάρια αεροπορικής επίθεσης των ΗΠΑ

Ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ έγραψε ότι «το Ιράν κοιτάζει προς την ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ, ίσως όπως ποτέ άλλοτε» και ότι «οι ΗΠΑ είναι έτοιμες να βοηθήσουν», συνδέοντας την αμερικανική στάση με τη νέα, μαζική έκρηξη διαμαρτυρίας στη χώρα, ενώ ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, Μάρκο Ρούμπιο, δήλωσε το Σάββατο ότι η Ουάσιγκτον στηρίζει τον λαό του Ιράν.

Την ίδια στιγμή, σύμφωνα με πηγές που επικαλείται η Wall Street Journal, αξιωματούχοι της διοίκησης Τραμπ έχουν ήδη κάνει προκαταρκτικές συζητήσεις για το πώς θα μπορούσε να διεξαχθεί μια επίθεση κατά του Ιράν, αν κριθεί αναγκαία για να υποστηριχθούν οι προειδοποιήσεις του προέδρου.

Στο τραπέζι μπήκε -κατά τις ίδιες πηγές- το σενάριο μεγάλης κλίμακας αεροπορικής επίθεσης σε πολλαπλούς ιρανικούς στρατιωτικούς στόχους.

Άλλος αξιωματούχος, ωστόσο, τόνισε ότι δεν υπάρχει συναίνεση για την πορεία δράσης και ότι μέχρι τώρα δεν έχει μετακινηθεί στρατιωτικός εξοπλισμός ή προσωπικό που να δείχνει προετοιμασία άμεσης επίθεσης.

Οι συνομιλίες περιγράφονται ως «φυσιολογικός σχεδιασμός» και όχι ως ένδειξη επικείμενου χτυπήματος.

Το Ιράν ξανά στη φωτιά 

Από την Ισλαμική Επανάσταση του 1979 μέχρι σήμερα το Ιράν γνωρίζει κατά περιόδους ξεσπάσματα λαϊκών κινητοποιήσεων, που τελικά καταπνίγονται βίαια από το θεοκρατικό καθεστώς. Φοιτητικές εξεγέρσεις, αγανάκτηση για τις τιμές των καυσίμων, διαμαρτυρίες για την αστυνομία ηθών και την υποχρεωτική μαντίλα στις γυναίκες, όλα τα κινήματα του παρελθόντος απέτυχαν έως τώρα να ανατρέψουν το σύστημα των μουλάδων, το οποίο επιδεικνύει απροσδόκητη ανθεκτικότητα.

Κάθε φορά, οι διεθνείς αναλυτές μετρούν μήνες μέχρι την πτώση του και κάθε φορά εκείνο τους διαψεύδει, χρησιμοποιώντας περίπου τα ίδια εργαλεία: βία, φυλακίσεις, λογοκρισία και απομόνωση από τη διεθνή κοινότητα. Ωστόσο, ένα στοιχείο που διαφοροποιεί τη σημερινή κοινωνική κρίση στη χώρα είναι ότι, ενώ παλιότερες διαδηλώσεις περιορίζονταν συνήθως στη μεσαία τάξη, αυτή τη φορά η δυσαρέσκεια διατρέχει τις κοινωνικές τάξεις, αφού ο πληθωρισμός και η ακρίβεια επηρεάζουν την καθημερινότητα της συντριπτικής πλειονότητας των πολιτών.

Ελλείψει μιας χαρισματικής προσωπικότητας που θα μπορούσε να συσπειρώσει μεγάλα κι ετερόκλητα μέρη της ιρανικής κοινωνίας, δύσκολα θα μπορούσε να είναι διαφορετική η έκβαση και αυτή τη φορά. Το μοναδικό όνομα που έχουν αναφέρει οι διαδηλωτές είναι αυτό του σάχη και του γιου και διαδόχου του, πρίγκιπα Ρεζά Παχλαβί. Αν και πολλοί πιστεύουν ότι θα κληθεί να παίξει ρόλο στις εξελίξεις, ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος σημειωτέον απείλησε το καθεστώς εάν συνεχίσει να σκοτώνει διαδηλωτές, απέφυγε αυτήν την εβδομάδα να δεσμευθεί ότι θα τον συναντήσει για να του δώσει το χρίσμα του εκλεκτού της Ουάσιγκτον.

O Παχλαβί

Ερωτηθείς σε αδημοσίευτη συνέντευξη με την «Κ» και τον Αθανάσιο Κατσικίδη εάν σκοπεύει να επιστρέψει στη χώρα, ο Παχλαβί είχε δηλώσει το 2024: «Ποτέ δεν έδινα έμφαση στην αναζήτηση ενός τίτλου. Στόχος μου είναι να διευκολύνω τη δημοκρατική και ειρηνική μετάβαση στο Ιράν. Αυτό απαιτεί εθνική ενότητα, διεθνή αλληλεγγύη προς τον ιρανικό λαό και μηχανισμούς που θα διασφαλίζουν τη λογοδοσία και τη δικαιοσύνη κατά τη διάρκεια της μετάβασης. Θα επιστρέψω στο Ιράν και δεσμεύομαι να ηγηθώ αυτού του κινήματος και της διαδικασίας μετάβασης. Ας μη βάλουμε το κάρο μπροστά από το άλογο και ας μην αναθέσουμε μελλοντικούς ρόλους μέχρι να ολοκληρωθεί το πιο σημαντικό έργο, δηλαδή η απελευθέρωση της χώρας».