Η εκλογική νίκη του ακροδεξιού υποψηφίου Αμπελάρδο δε λα Εσπριέγια στις προεδρικές εκλογές της Κολομβίας εντάσσει τη χώρα στην ευρύτερη περιφερειακή τάση ανόδου της Δεξιάς και της Ακροδεξιάς στη Λατινική Αμερική.

Σύμφωνα με ανάλυση στην ισπανική εφημερίδα El País, σε 12 χώρες της περιοχής ήδη κυβερνούν είτε δεξιές είτε συντηρητικές δυνάμεις, σε ένα πολιτικό τοπίο που χαρακτηρίζεται από αυστηρότερες πολιτικές ασφαλείας, περιορισμό κοινωνικών δικαιωμάτων και ευθυγράμμιση με τον πρόεδρο των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ και το πολιτικό του ρεύμα.

«Νέα δεξιά»

Ο πολιτικός επιστήμονας του Πανεπιστημίου Χάρβαρντ, Στίβεν Λεβίτσκι, κάνει λόγο για μία «νέα Δεξιά», η οποία διαφέρει από εκείνη των αρχών του 2000. Οπως σημειώνει, η σημερινή εκδοχή δίνει μεγαλύτερη έμφαση:

• στην ασφάλεια και την εγκληματικότητα,
• στις «πολιτισμικές μάχες» (δικαιώματα μειονοτήτων, φύλο, ΛΟΑΤΚΙ+ ζητήματα) και
• σε πιο επιθετική ρητορική απέναντι στο πολιτικό κατεστημένο.

Αντίστοιχα ρεύματα εκπροσωπούν ηγεσίες όπως του Χαβιέρ Μιλέι στην Αργεντινή και του Ναγίμπ Μπουκέλε στο Ελ Σαλβαδόρ.

Περιφερειακή τάση 

Η νίκη του Δε λα Εσπριέγια σηματοδοτεί στροφή της Κολομβίας από προηγούμενες κυβερνήσεις της Αριστεράς, όπως του Γκουστάβο Πέτρο, προς ένα πιο σκληρό μοντέλο διακυβέρνησης με έμφαση στην ασφάλεια και την καταπολέμηση της εγκληματικότητας.

H aνάλυση στην El País αναφέρει ότι η εκστρατεία του υποψηφίου στηρίχθηκε σε ρητορική «νόμου και τάξης», προτάσεις για αυστηρότερες των ποινές και επιρροές από το μοντέλο του Μπουκέλε στο Ελ Σαλβαδόρ.

Η Κολομβία αποτελεί το τελευταίο παράδειγμα σε σειρά χωρών που παρασύρονται από το νέο πολιτικό κύμα στη Λατινική Αμερική, όπου:

• η εγκληματικότητα και η ανασφάλεια κυριαρχούν στην πολιτική ατζέντα
• οι ψηφοφόροι στρέφονται σε «outsider» και αντισυστημικούς ηγέτες και
• η οικονομική δυσαρέσκεια μετά την πανδημία ενισχύει αντισυστημικές επιλογές.

Παλαιότερα παραδείγματα αποτελούν το Περού και η Χιλή, όπου έχουν παρατηρηθεί έντονες πολιτικές εναλλαγές και ενίσχυση συντηρητικών ή ακροδεξιών ρευμάτων.

Το νέο πολιτικό τοπίο

Σύμφωνα με πολιτικούς αναλυτές που επικαλείται η ισπανική εφημερίδα, η έμφαση στη «σκληρή καταστολή» λειτουργεί πιο αποτελεσματικά από πιο αργές και σύνθετες κοινωνικές μεταρρυθμίσεις, ιδιαίτερα σε περιοχές με βία και οργανωμένο έγκλημα.

Ωστόσο, υπογραμμίζουν ότι η αποτελεσματικότητα τέτοιων πολιτικών παραμένει υπό αμφισβήτηση, καθώς η μείωση της εγκληματικότητας δεν επιτυγχάνεται εύκολα ούτε άμεσα, παρά τις μεγάλες προσδοκίες των ψηφοφόρων.

Η συνολική εικόνα σκιαγραφεί μία Λατινική Αμερική όπου η πολιτική αλλαγή έχει ως αφετηρία τη βαθιά απογοήτευση προς το «παραδοσιακό σύστημα» και οδηγεί σε ενίσχυση ηγετών που χρησιμοποιούν αντισυστημικό λόγο και υπόσχονται γρήγορες λύσεις — ακόμη και αν αυτές εμπεριέχουν κινδύνους για τους δημοκρατικούς θεσμούς και τα δικαιώματα μειονοτήτων.

Με πληροφορίες από El País