ΚΟΡΚ – ΑΠΟΣΤΟΛΗ. Για όγδοη φορά στην ιστορία της η Ιρλανδία ανέλαβε την 1η Ιουλίου το «τιμόνι» της εξάμηνης προεδρίας του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ενωσης εν μέσω μιας απαιτητικής συγκυρίας για την Ευρώπη λόγω των συνεχιζόμενων γεωπολιτικών εξελίξεων στην Ουκρανία και στη Μέση Ανατολή, αλλά και της πρόθεσης να απαντήσει «αποφασιστικά» έναντι των οικονομικών αντιπάλων της, ΗΠΑ και Κίνα. Στην κορυφή της ιρλανδικής «ατζέντας» θα βρεθούν οι επίπονες διαπραγματεύσεις γύρω από τον νέο ευρωπαϊκό προϋπολογισμό (2028-2034), η ενίσχυσης της ευρωπαϊκής ανταγωνιστικότητας και η ολοκλήρωση της Ενωσης Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων.

Η ευρωπαϊκή «σκυτάλη», πάντως, πέρασε σε χώρα που αποτελεί ίσως το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα οικονομικής σύγκλισης στην Ιστορία της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης: από καθαρός αποδέκτης κοινοτικών πόρων κατέληξε –μέσα σε λίγες δεκαετίες– σε καθαρό συνεισφορέα του ευρωπαϊκού προϋπολογισμού.

Τη «διαδρομή» έως την επίτευξη του ιρλανδικού «success story» υπενθύμισε, άλλωστε, ο Ιρλανδός πρωθυπουργός Μιχόλ Μάρτιν σε ευρωπαϊκά μέσα ενημέρωσης –ανάμεσά τους και η «Κ»– στο Κορκ, τη γενέτειρά του και έδρα αρκετών τεχνολογικών εταιρειών.

Στα μέσα του ’80 η ανεργία στην Ιρλανδία εκτοξεύθηκε στο 17%, ενώ η οικονομία αντιμετώπιζε δημοσιονομική «στενότητα» και μαζική μετανάστευση. Η επιλογή, τότε, του Δουβλίνου ήταν να αξιοποιήσει τους ευρωπαϊκούς πόρους πρωτίστως για επενδύσεις «στο ανθρώπινο κεφάλαιο, παρά στις φυσικές υποδομές», τόνισε ο Μάρτιν, σημειώνοντας ότι οι πόροι του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταμείου κατευθύνθηκαν σε επαγγελματική κατάρτιση, δεξιότητες και αντιμετώπιση της πρόωρης εγκατάλειψης του σχολείου, ενώ έργα υποδομής ακολούθησαν, κυρίως το ’90 μέσω των Ταμείων Συνοχής.

Τα στοιχεία της Κομισιόν επιβεβαιώνουν το «αφήγημα» του Μάρτιν, καθώς από την ένταξή της στην ΕΟΚ το 1973 έως το 2018 η Ιρλανδία ήταν αποδέκτρια άνω των 40 δισ. ευρώ από τον κοινοτικό προϋπολογισμό, ενώ σήμερα συγκαταλέγεται στους καθαρούς «συνεισφορείς». Η περίοδος της «Κέλτικης τίγρης», από τα μέσα του ’90 έως τη χρηματοπιστωτική κρίση, οικοδομήθηκε κυρίως στη χαμηλή φορολογία επιχειρήσεων, στο αγγλόφωνο εξειδικευμένο εργατικό δυναμικό και στην πλήρη αξιοποίηση της ενιαίας ευρωπαϊκής αγοράς, ενώ στην ίδια στρατηγική εντάσσεται η προσέλκυση περίπου 1.800 πολυεθνικών επιχειρήσεων, όπως Google, Apple, Meta, Microsoft και TikTok, που συνέβαλαν στην αύξηση της απασχόλησης, των εξαγωγών και των φορολογικών εσόδων.

Ισως η «εμπειρία» αυτή να εξηγεί τη στάση της Ιρλανδίας ως προς τις ευρωπαϊκές διαπραγματεύσεις, καθώς σε αντίθεση με άλλους καθαρούς συνεισφορείς δεν ταυτίζεται με τις «φειδωλές» χώρες, όπως άφησε να εννοηθεί ο Μάρτιν, καυτηριάζοντας την απαίτηση της Γερμανίας για περικοπή ύψους 400 δισ. ευρώ (από συνολικά 1 τρισ. της πρότασης της Κομισιόν). Επισήμανε, πάντως, ότι οι διαπραγματεύσεις αποτελούν «ουσιαστικά προσπάθεια να συμφιλιωθούν ασυμβίβαστες μεταξύ τους θέσεις», υπενθυμίζοντας τις νέες προτεραιότητες, όπως η άμυνα.

Σε ό,τι αφορά τον τρόπο αντιμετώπισης Κίνας και ΗΠΑ, τόνισε ότι η Ευρώπη πρέπει να επιμείνει στον διάλογο, χωρίς αφέλεια: να προστατεύσει τη βιομηχανία της από αθέμιτο ανταγωνισμό και να ενισχύσει τη δική της ανταγωνιστικότητα.

Στο πλαίσιο, αυτό, άλλωστε, οι Ιρλανδοί «φιλοδοξούν» ουσιαστική πρόοδο ως προς τη μεταρρύθμιση της Ενωσης Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων, τη βάση δηλαδή μιας ενιαίας αγοράς κεφαλαίων.

Μιλώντας στους Ευρωπαίους ανταποκριτές, ο υπουργός Οικονομικών Σάιμον Χάρις έθεσε στόχο την επίτευξη πολιτικής συμφωνίας έως τον Οκτώβριο, αναγνωρίζοντας, ωστόσο, ότι θα απαιτηθούν αμοιβαίοι συμβιβασμοί. Η Ιρλανδία, πάντως, συγκαταλέγεται στις χώρες που αντιμετώπιζαν επιφυλακτικά την ενίσχυση αρμοδιοτήτων της ευρωπαϊκής εποπτικής αρχής ESMA, καθώς θα μπορούσε να επηρεάσει τη θέση του Δουβλίνου ως χρηματοπιστωτικού κέντρου. Ομως, ο Χάρις επισήμανε το διακύβευμα: «Η Ευρώπη συνολικά χάνει επενδύσεις και αυτό είναι το πραγματικό πρόβλημα».