ΒΡΥΞΕΛΛΕΣ – ΑΝΤΑΠΟΚΡΙΣΗ. Ηρθε η ώρα για την Ευρώπη να συνομιλήσει απευθείας με τον Βλαντιμίρ Πούτιν; Το ερώτημα επανήλθε στην ατζέντα των Βρυξελλών, τέσσερα χρόνια μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία και την απόφαση των κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ενωσης για διπλωματική απομόνωση της Μόσχας. Επανήλθε, καθώς οι διαπραγματεύσεις για ειρήνευση στην Ουκρανία έχουν εντατικοποιηθεί, με την Ουάσιγκτον να «πιέζει» πλέον για ολοκλήρωσή τους έως τον Iούνιο.

Το θέμα μιας διπλωματικής επαναπροσέγγισης με το Κρεμλίνο επανέφεραν ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν και η Ιταλίδα πρωθυπουργός Τζόρτζια Μελόνι. Αν και οι δύο ηγέτες συχνά συγκρούονται για διάφορα ζητήματα, αναγνωρίζουν από κοινού την ανάγκη η Ευρώπη να διεκδικήσει θέση στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων, κυρίως για το μέλλον της «ευρωπαϊκής ασφάλειας».

Στη συνέντευξη

Ο Γάλλος πρόεδρος, μάλιστα, υπήρξε ιδιαίτερα επεξηγηματικός ως προς το τι ακριβώς αφορά άνοιγμα διαλόγου με τη Ρωσία στη συνέντευξη που παραχώρησε σε έξι ευρωπαϊκές εφημερίδες –ανάμεσά τους η «Κ»– την περασμένη Δευτέρα.

Κατ’ αρχάς, ξεκαθάρισε ότι δεν θα πρόκειται για διμερή διάλογο εκτός ευρωπαϊκού πλαισίου, αλλά για μια συλλογική προσέγγιση. Αν και επισήμανε ότι «η Ρωσία δεν επιθυμεί ουσιαστικό διάλογο αυτή τη στιγμή», ανέφερε ότι πρέπει να διατηρηθούν κανάλια επικοινωνίας σε τεχνικό επίπεδο με τη Μόσχα, καθώς θα είναι απαραίτητα στο μέλλον και γιατί ο διάλογος δεν θα αφορά μόνο το τέλος του πολέμου, αλλά τη συνολική ευρωπαϊκή ασφάλεια. «Την ημέρα που θα υπάρξει ειρήνη, θα πρέπει να οικοδομήσουμε νέα αρχιτεκτονική ασφαλείας», σημείωσε, προσθέτοντας ότι οι εγγυήσεις ασφαλείας, τα σύνορα και η μελλοντική σταθερότητα της ηπείρου «αφορούν πρώτον και κύριον τους Ευρωπαίους».

Αν και ο Μακρόν ξεγελάστηκε από τον Πούτιν το 2022, όταν τον είχε πείσει ότι δεν θα εισβάλει στην Ουκρανία, ήταν ο πρώτος που τον περασμένο Ιούλιο «έσπασε» το διπλωματικό εμπάργκο συνομιλώντας μαζί του τηλεφωνικά, ενώ την περασμένη εβδομάδα απέστειλε τον διπλωματικό του σύμβουλο Εμανουέλ Μπον στη Μόσχα. Καθώς, όμως, το ταξίδι του Μπον δεν απέφερε καρπούς, ο Γάλλος πρόεδρος έκτοτε εξηγεί ότι η επαναφορά του διαλόγου θα πρέπει να γίνει «χωρίς πολλούς συνομιλητές» και με ξεκάθαρη εντολή. «Η επιθυμία μου είναι να μοιραστώ (σ.σ. την ιδέα) με τους Ευρωπαίους εταίρους μου και να έχω μια καλά οργανωμένη ευρωπαϊκή προσέγγιση», υπογραμμίζει και αυτό αφορά και την επιλογή ενός ειδικού απεσταλμένου για συνομιλίες με τη Μόσχα.

Με την ιδέα συμφωνεί η Ιταλίδα πρωθυπουργός Τζόρτζια Μελόνι. «Πιστεύω ότι ήρθε η ώρα για την Ευρώπη να μιλήσει με τη Ρωσία», τόνισε, μετά την τελευταία συνάντηση της «συμμαχίας των προθύμων» στο Παρίσι. «Εάν η Ευρώπη αποφασίσει να πάρει μέρος σε αυτήν τη φάση των διαπραγματεύσεων συνομιλώντας μόνο με μία από τις δύο πλευρές, φοβάμαι πως στο τέλος η θετική συνεισφορά της θα είναι περιορισμένη», είπε. Με το Παρίσι και τη Ρώμη συντάσσονται Αυστρία, Τσεχία και Λουξεμβούργο, με το σκεπτικό ότι θα πρέπει η Ευρωπαϊκή Ενωση να μετέχει στις διαπραγματεύσεις.

Οι διαφωνίες

Δεν συμφωνούν, ωστόσο, όλοι με αυτή την προσέγγιση. Κατ’ αρχάς η θεσμική Ευρωπαϊκή Ενωση, τόσο η πρόεδρος της Κομισιόν όσο και η επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας Κάγια Κάλας την απορρίπτουν. Η εκπρόσωπος της Κομισιόν ανέφερε πρόσφατα ότι «κάποια στιγμή, θα πρέπει να συνομιλήσουμε με τη Ρωσία, αλλά δεν είμαστε ακόμη εκεί», ενώ η Κάλας «έθαψε» κυριολεκτικά την ιδέα σε συνάντηση που είχε χθες με τους πρέσβεις της Ε.Ε., σύμφωνα με ευρωπαϊκές διπλωματικές πηγές.

Η πατρίδα της Κάλας, Εσθονία, όπως και όλες οι Βαλτικές και η Γερμανία απορρίπτουν την ιδέα, θεωρώντας ότι ο Πούτιν δεν δείχνει καμία διάθεση για τέλος του πολέμου. «Δεν βλέπω κάποια χρησιμότητα ενός διαλόγου με τη Μόσχα. Τι θα κερδίσουμε; Αντιθέτως, ο Πούτιν θα το χρησιμοποιήσει για έξωθεν καλή μαρτυρία ότι μας έχει στο πλευρό του», σχολιάζει στην «Κ» Ευρωπαίος διπλωμάτης από βόρεια χώρα, εξηγώντας συνοπτικά τη διάθεση του «μπλοκ» που εναντιώνεται στην ιδέα.

Στο παρασκήνιο, πάντως, Ευρωπαίοι διπλωμάτες και αξιωματούχοι παραδέχονται ότι διεξάγεται σχετική συζήτηση, αν και αρκετοί από αυτούς εκτιμούν ότι προσώρας δεν οδηγεί κάπου και λόγω των διαφορετικών στάσεων ανάμεσα στα κράτη-μέλη. Εχουν, ωστόσο, ήδη κυκλοφορήσει διάφορα ονόματα που θα μπορούσαν να αναλάβουν τον ρόλο ειδικού απεσταλμένου, όπως αυτά του πρώην πρωθυπουργού της Ιταλίας Μάριο Ντράγκι, του προέδρου της Φινλανδίας Αλεξάντερ Στουμπ, αλλά και του προκατόχου του, Σάουλι Νιίστο. Προς το παρόν, όμως, δεν φαίνεται το ζήτημα να έχει μπει στην επίσημη ατζέντα των «27».