Εν μέσω νέων απειλών του προέδρου Τραμπ να αφανίσει το Ιράν, οι Ιρανοί αξιωματούχοι αξιοποιούν το βήμα της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ αυτής της εβδομάδας για να αναδείξουν τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή.

Επισήμως, το Ιράν εκπροσωπήθηκε στα Ηνωμένα Εθνη από τον πρόεδρό του, Μασούντ Πεζεσκιάν, ο οποίος μεταξύ άλλων κατήγγειλε τις ΗΠΑ και το Ισραήλ για τις επιθέσεις κατά της χώρας του και δήλωσε πως οι Ιρανοί είναι «θύματα της τρομοκρατίας».

Στην ομιλία της Τετάρτης, ο Πεζεσκιαν δεν αναφέρθηκε στον νέο ανώτατο ηγέτη, αλλά έκανε ειδική μνεία στον πατέρα του, Αλί, κρατώντας φωτογραφίες του εκλιπόντος.

Ωστόσο, η εμφάνιση του Ιρανού προέδρου επανέφερε εμφατικά το μείζον ερώτημα που πλανάται εδώ και μήνες: Ποιος κυβερνά στην πραγματικότητα το Ιράν.

Ο νέος ανώτατος ηγέτης του Ιράν, ο Αγιατολάχ Μοντζτάμπα Χαμενεΐ δεν έχει πραγματοποιήσει δημόσια εμφάνιση εδώ και μήνες, από τη στιγμή έναρξης του πολέμου ΗΠΑ και Ισραήλ κατά του Ιράν, στα τέλη Φεβρουαρίου, οπότε και τραυμαστίστηκε σοβαρά στην επίθεση που σκότωσε τον πατέρα του.

Ιρανοί αξιωματούχοι έχουν δηλώσει ότι ο Χαμενεΐ ο νεότερος κρύβεται για να αναρρώσει και να αποφύγει τη δολοφονία. Ωστόσο, επτά μήνες μετά την έναρξη της σύγκρουσης, η απουσία του αναπόφευκτα οδηγεί σε επίμονα σενάρια σχετικά με το αν ζει, αν παραμένει διανοητικά ικανός και αν πραγματικά είναι σε θέση να κυβερνήσει.

Οι γραπτές δηλώσεις που κατά καιρούς τού αποδίδονται, κάθε άλλο παρά διαλύουν τη συνωμοσιολογία.

Σύμφωνα με πρόσφατη έρευνα της Φαρνάζ Φασίχι για τους New York Times, ακόμη και ο Πεζεσκιάν δεν είναι σίγουρος για την κατάσταση του Χαμενεΐ. Στο εσωτερικό του Ιράν, οι πολίτες εμφανίζονται εξίσου επιφυλακτικοί. «Αν ήταν ζωντανός, θα μπορούσε τουλάχιστον να δημοσιεύσει ένα βίντεο», λέει ένας υδραυλικός στην Τεχεράνη στους Financial Times.

Οπως αναφέρουν Αμερικανοί πρώην αξιωματούχοι και άλλοι αναλυτές με επαφές στο καθεστώς, όσο παραμένει κρυμμένος ο νεότερος Χαμενεΐ, τόσο περισσότερο υπονομεύει την εξουσία που διαθέτει.

«Είναι αρκούντως σαφές ότι ο Μοντζτάμπα δεν έχει την ίδια επιρροή στη λήψη αποφάσεων που είχε ο πατέρας του», σημειώνει στο Politico ο Νέιτ Σουάνσον, πρώην αξιωματούχος εθνικής ασφάλειας των ΗΠΑ που εργάστηκε υπό διάφορους προέδρους, μεταξύ των οποίων και ο Τραμπ.

«Το ιρανικό καθεστώς δεν υπήρξε ποτέ μονολιθικό· οι ομάδες που το απαρτίζουν -εκλεγμένες και μη- πάντα διαγκωνίζονταν μεταξύ τους για επιρροή. Η προεδρία, για παράδειγμα, αποτελεί εδώ και καιρό έναν σχετικά αδύναμο θεσμό στο Ιράν. Ωστόσο, ο ανώτατος ηγέτης έχει τον τελευταίο λόγο στο θεοκρατικό σύστημα διακυβέρνησης», σημειώνει το δημοσίευμα του Politico.

Ο πατέρας του Χαμενεΐ κατάφερε να επικρατήσει μεταξύ των διαφόρων παρατάξεων για σχεδόν 40 χρόνια. Ο 57χρονος γιος του ήταν σχετικά άγνωστος προτού οι ιρανικές αρχές τον επιλέξουν ως διάδοχο.

Κάποιοι υποστηρίζουν ότι το Σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης του Ιράν (IRGC) ίσως εκμεταλλεύεται πολιτικά την παρατεταμένη απουσία του Χαμενεΐ για να ενισχύσει την ήδη σημαντική επιρροή του, επιδιώκοντας μεγαλύτερη στροφή του καθεστώτος στον μιλιταρισμό.

«Μπορεί να μην είναι ικανός να κυβερνήσει και να μην λαμβάνει πραγματικά ο ίδιος τις αποφάσεις, αλλά το καθεστώς και οι Φρουροί της Επανάστασης προχωρούν μπροστά, χρησιμοποιώντας τον ως αντιπερισπασμό», λέει η Αριάνε Ταμπαταμπάι, πρώην αξιωματούχος του Πενταγώνου με εξειδίκευση στο Ιράν.

«Η τύχη του Χαμενεΐ δεν μπορεί να παραμείνει κρυφή για πάντα. Ωστόσο, τουλάχιστον στα χαρτιά, μια ανακοίνωση ότι είναι ανήμπορος να ασκήσει τα καθήκοντά του ή ότι έχει πεθάνει δεν θα αποτελούσε απαραιτήτως πρόβλημα για τη συνταγματική τάξη του Ιράν — εφόσον οι ιρανικές δυνάμεις καταφέρουν να διατηρήσουν τον έλεγχο στους δρόμους. Το καθεστώς θα μπορούσε, τελικά, απλώς να ορίσει έναν νέο ανώτατο ηγέτη», καταλήγει το δημοσίευμα του Politico.