Όταν ο καγκελάριος της Γερμανίας, Φρίντριχ Μερτς, προσέφερε στον πρόεδρο των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ μια ποδοσφαιρική φανέλα με τον αριθμό 47 το πρωί της Τρίτης, επρόκειτο για μια χειρονομία που θα ταίριαζε περισσότερο στην πρώτη θητεία του Αμερικανού προέδρου: κολακευτική, συμφιλιωτική και προσεκτικά σχεδιασμένη ώστε να τον ευχαριστήσει.

Κι όμως, ο Μερτς προέβη σε αυτή την κίνηση ύστερα από μια περίοδο έντονων τριβών, κατά την οποία ο ίδιος και άλλοι Ευρωπαίοι ηγέτες καταδίκασαν τον πόλεμο με το Ιράν, προκαλώντας την αντίδραση του Τραμπ, ο οποίος ανακοίνωσε ότι οι ΗΠΑ θα αποσύρουν μέρος των αμερικανικών στρατευμάτων από την ευρωπαϊκή ήπειρο.

Η διατλαντική συμμαχία ίσως εξακολουθεί να δοκιμάζεται, ωστόσο κατά την πρώτη πλήρη ημέρα της συνόδου της G7 στο ορεινό θέρετρο της Γαλλίας, οι ηγέτες έδειξαν ότι παραμένουν διατεθειμένοι να διατηρήσουν ευγενικούς τόνους απέναντι στον Τραμπ.

Παρά τις συγκρούσεις του τελευταίου έτους, φαίνεται ότι έχουν καταλήξει στο συμπέρασμα πως ο καλύτερος τρόπος διαχείρισης ενός απρόβλεπτου προέδρου είναι ο κατευνασμός του, ιδίως καθώς εξακολουθούν να επιδιώκουν τη συνεργασία των ΗΠΑ σε ακανθώδη ζητήματα όπως ο πόλεμος στην Ουκρανία.

«Είμαστε στην ίδια ομάδα», έγραψε ο Μερτς στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης αναφερόμενος στον Τραμπ, ευχόμενός μάλιστα για τα 80ά γενέθλιά του Αμερικανού προέδρου.

Τέτοιου είδους συμφιλιωτικές δηλώσεις θα φάνταζαν απίθανες ακόμη και πριν από μία εβδομάδα, δεδομένης της σφοδρής αντιπαράθεσης για το Ιράν, των απειλών του Τραμπ για την προσάρτηση της Γροιλανδίας και των συχνών επιθέσεών του κατά των κεντρώων Ευρωπαίων ηγετών. Ολα αυτά είχαν πείσει αρκετούς στην Ευρώπη ότι οι ΗΠΑ δεν αποτελούν πλέον αξιόπιστο σύμμαχο και, σε ορισμένες περιπτώσεις, συνιστούν ακόμη και απειλή.

Ο Ντόναλντ Τραμπ και οι υπόλοιποι ηγέτες της G7 προετοιμάζονται για την καθιερωμένη αναμνηστική φωτογραφία της συνόδου. Πηγή: Τhe New York Times

Τώρα όμως ο Τραμπ έχει παρουσιάσει το περίγραμμα μιας ειρηνευτικής συμφωνίας με το Ιράν και οι Ευρωπαίοι ηγέτες έχουν επιστρέψει σε μια πιο φιλική στάση απέναντί του.

«Αυτό είναι το αποτέλεσμα της διπλωματίας», δήλωσε η πρόεδρος της Κομισιόν, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, συγχαίροντας τον Τραμπ για τη συμφωνία-πλαίσιο. Οπως είπε, η συμφωνία θα οδηγήσει στο άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ, θα μειώσει τις τιμές του πετρελαίου και ενδεχομένως θα συμβάλει στον τερματισμό των πυρηνικών φιλοδοξιών του Ιράν.

Σε ένα επίπεδο, το θερμότερο κλίμα δεν αποτέλεσε έκπληξη. Ακόμη και χωρίς ειρηνευτική συμφωνία, αναλυτές και διπλωμάτες προέβλεπαν ότι οι υπόλοιποι έξι ηγέτες της G7 θα επιδίωκαν να αποτρέψουν την κατάρρευση της συνόδου μέσα σε κλίμα αντιπαράθεσης.

Αναγκασμένοι να διατηρούν καλές σχέσεις με τον Τραμπ

«Οι Ευρωπαίοι πλέον αποδέχονται ότι δεν μπορούν απλώς να περιμένουν να περάσει η εποχή Τραμπ και ότι κάτι βαθύτερο έχει αλλάξει στη διατλαντική σχέση», δήλωσε ο Τζέρεμι Σαπίρο, διευθυντής στο European Council on Foreign Relations.

«Η ρήξη, ωστόσο, δεν προσφέρει στους Ευρωπαίους κάποιο εναλλακτικό σχέδιο. Γι’ αυτό και είναι υποχρεωμένοι να διατηρήσουν καλές σχέσεις με τον Τραμπ», πρόσθεσε.

Ο Αμερικανός πρόεδρος ανακοίνωσε τη συμφωνία με το Ιράν λίγο πριν από την έναρξη της συνόδου. Αν οι ΗΠΑ και το Ιράν καταφέρουν να καταλήξουν σε οριστική συμφωνία, κάτι που παραμένει αβέβαιο, η εξέλιξη αυτή θα μπορούσε να προσφέρει σημαντική οικονομική ανάσα στις ευρωπαϊκές οικονομίες, οι οποίες έχουν πληγεί από τις αναταράξεις στις αγορές πετρελαίου και φυσικού αερίου.

Οι τρεις μήνες εχθροπραξιών μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν έφεραν τους Ευρωπαίους ηγέτες σε εξαιρετικά δύσκολη θέση. Από τη μία πλευρά ήταν αντιμέτωποι με τον Τραμπ, ο οποίος τους κατηγορούσε ότι δεν στήριξαν επαρκώς την αμερικανική προσπάθεια, ενώ ταυτόχρονα υποβάθμιζε τη συμβολή τους. Από την άλλη, έπρεπε να διαχειριστούν τους πολίτες τους, οι οποίοι στην πλειονότητά τους αντιτίθενται στον πόλεμο και εμφανίζονται ολοένα και πιο δυσαρεστημένοι από τις οικονομικές συνέπειές του.

Ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν και ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ. Πηγή: Τhe New York Times

Ο πρόεδρος της Γαλλίας Εμανουέλ Μακρόν και ο πρωθυπουργός της Βρετανίας Κιρ Στάρμερ δεσμεύθηκαν αυτή την εβδομάδα να αναπτύξουν άμεσα στρατιωτικά μέσα για να βοηθήσουν στη διέλευση των πλοίων τα Στενά του Ορμούζ, μόλις καταστεί σαφές ότι η νέα εκεχειρία θα διατηρηθεί.

«Θέλουμε να διασφαλίσουμε ότι όπου διαθέτουμε δυνατότητες – η εξουδετέρωση ναρκών είναι ένα προφανές παράδειγμα – θα συντονιστούμε με τις ΗΠΑ και άλλους εταίρους ώστε να συμφωνήσουμε σε έναν οδικό χάρτη για το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ το συντομότερο δυνατό», δήλωσε ο Στάρμερ.

Ο Μακρόν, οικοδεσπότης της συνόδου, σηματοδότησε την αλλαγή στην προσέγγιση έναντι του Τραμπ, προσκαλώντας τον σε δείπνο στις Βερσαλλίες την Τετάρτη, στο πλαίσιο των εορτασμών για τα 250 χρόνια από την αμερικανική ανεξαρτησία.

Ηταν μια τακτική που είχε εφαρμόσει και κατά την πρώτη θητεία του Τραμπ, όταν τον είχε προσκαλέσει να παρακολουθήσει τη στρατιωτική παρέλαση στα Ηλύσια Πεδία στο Παρίσι. Και αυτή τη φορά η στρατηγική φαίνεται να απέδωσε, καθώς ο Τραμπ δεν έκρυψε τον θαυμασμό του για τη χρυσοποίκιλτη διακόσμηση των Βερσαλλιών.

«Σκόπευα να φύγω το απόγευμα, αλλά ο Γάλλος πρόεδρος, που είναι ένας πολύ καλός άνθρωπος, με κάλεσε για δείπνο στις Βερσαλλίες», δήλωσε ο Τραμπ στους δημοσιογράφους. «Οι Βερσαλλίες δεν είναι απλώς επίχρυσες διακοσμήσεις. Οι Βερσαλλίες είναι το αυθεντικό μεγαλείο».

Αγκάθι το Ουκρανικό

Παρά το κλίμα ευγένειας στις συνομιλίες μεταξύ του Τραμπ και των Ευρωπαίων ηγετών, ο Αμερικανός πρόεδρος δεν έδωσε την εικόνα πως έχει αλλάξει στάση ως προς την εμπλοκή των ΗΠΑ σε μια συμφωνία για τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία.

Μιλώντας σε δημοσιογράφους, επανέλαβε ότι δεν θεωρεί τον πόλεμο αμερικανική υπόθεση. «Δεν έχουμε καμία σχέση με αυτόν τον πόλεμο. Τους πουλάμε όπλα», είπε ο Τραμπ. «Δεν μας επηρεάζει σε τίποτα, πέρα από το ότι πουλάμε όπλα. Βρισκόμαστε χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά».

Υπήρξαν επίσης πιο διακριτικά σημάδια ότι οι προσωπικές σχέσεις του Τραμπ με τους Ευρωπαίους ηγέτες έχουν επιδεινωθεί. Ο Αμερικανός πρόεδρος δεν πραγματοποίησε κατ’ ιδίαν συνάντηση με τον Στάρμερ, γεγονός που ανάγκασε τον Βρετανό πρωθυπουργό να επιμείνει δημοσίως ότι δεν είχε αγνοηθεί.

Αντιθέτως, ο Τραμπ συναντήθηκε με τον πρόεδρο των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων Μοχάμεντ μπιν Ζαγέντ αλ Ναχιάν και τον εμίρη του Κατάρ Ταμίμ μπιν Χαμάντ αλ Θάνι, τους οποίους ευχαρίστησε για τη στήριξή τους στον πόλεμο με το Ιράν, επιδεικνύοντας μια θερμότητα που έλειπε από τις επαφές του με τους Ευρωπαίους.

Ο Ντόναλντ Τραμπ και άλλοι Αμερικανοί αξιωματούχοι κατά τη συνάντησή τους με τον πρόεδρο των ΗΑΕ, σεΐχη Μοχάμεντ μπιν Ζαγέντ αλ Ναχιάν. Πηγή: Τhe New York Times

Οταν ο σεΐχης Μοχάμεντ τον ευχαρίστησε χαμηλοφώνως, ο Τραμπ αστειεύτηκε ότι μόνο ένας άνθρωπος με τόσο μεγάλη περιουσία θα μπορούσε να μιλά τόσο σιγά και παρ’ όλα αυτά να επιβάλλεται σε μια αίθουσα. Παράλληλα εξήρε τον σεΐχη Ταμίμ για το θάρρος του και για τις επενδύσεις δισεκατομμυρίων δολαρίων που πραγματοποιεί το Κατάρ στις ΗΠΑ.

Ο Τραμπ αφιέρωσε μεγάλο μέρος της ημέρας υπερασπιζόμενος τη συμφωνία του με το Ιράν, οι λεπτομέρειες της οποίας δεν έχουν ακόμη δημοσιοποιηθεί.

Απέρριψε τα δημοσιεύματα που ανέφεραν ότι οι ΗΠΑ συμφώνησαν να επενδύσουν 300 δισ. δολάρια στο Ιράν. «Δεν επενδύουμε ούτε ένα δολάριο», δήλωσε. «Δεν έχουμε καμία υποχρέωση να επενδύσουμε χρήματα στο Ιράν».

Ο Αμερικανός πρόεδρος πρόσθεσε ότι η συμφωνία περιλαμβάνει τη δέσμευση του Ιράν να μην αποκτήσει ποτέ πυρηνικό όπλο — κάτι που η Τεχεράνη δηλώνει εδώ και χρόνια δημοσίως — και προειδοποίησε ότι η χώρα θα αντιμετωπίσει «αδιανόητες συνέπειες» εάν επιχειρήσει να αποκτήσει ένα.

«Αυτός είναι ο λόγος που ενεπλάκην», είπε ο Τραμπ, «και αυτός είναι ο λόγος που συμφώνησα να υπογράψω».

Πηγή: Τhe New York Times