Σε έκτακτη Σύνοδο Κορυφής στις 26 Νοεμβρίου θα επιχειρήσουν οι Ευρωπαίοι ηγέτες να «γεφυρώσουν» τις μεγάλες διαφορές τους για τον επόμενο επταετή προϋπολογισμό της Ευρωπαϊκής Eνωσης, ύψους σχεδόν 2 τρισ. ευρώ, με τον πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα να αναλαμβάνει πλέον την καθοδήγηση των διαπραγματεύσεων και να προετοιμάζει νέα συμβιβαστική πρόταση.

Η απόφαση ελήφθη έπειτα από μακρά συζήτηση στη Σύνοδο Κορυφής των Βρυξελλών, η οποία ανέδειξε τόσο τις βαθιές διαφωνίες μεταξύ των «27» όσο και μια πρώτη διάθεση ουσιαστικής διαπραγμάτευσης.

Ο στόχος παραμένει η επίτευξη πολιτικής συμφωνίας έως το τέλος Δεκεμβρίου, αν και αρκετές πρωτεύουσες εξακολουθούν να διατηρούν σοβαρές επιφυλάξεις.

Σύμφωνα με ασφαλείς πληροφορίες, στο επίκεντρο της νέας προσπάθειας συμβιβασμού βρίσκονται τρία ζητήματα: το ύψος των εθνικών συνεισφορών, η εξεύρεση νέων ιδίων πόρων και η ανάγκη επαρκούς ευελιξίας στον προϋπολογισμό, ώστε η Ε.Ε. να μπορεί να ανταποκρίνεται σε απρόβλεπτες κρίσεις.

Ο Αντόνιο Κόστα αναμένεται να πραγματοποιήσει νέο γύρο επαφών με τις κυβερνήσεις, προτού παρουσιάσει αναθεωρημένο διαπραγματευτικό πλαίσιο, χωρίς να έχει ακόμη οριστικοποιηθεί ο χρόνος κατάθεσής του.

Παρά τις αντιθέσεις, σημαντικός αριθμός ηγετών από διαφορετικές γεωγραφικές ομάδες αναγνώρισε, πάντως, την ανάγκη προσαρμογής του ευρωπαϊκού προϋπολογισμού στις νέες γεωπολιτικές προκλήσεις.

Άλλοι, ωστόσο, επέμειναν στις παραδοσιακές τους θέσεις, ενώ εντείνονται οι πιέσεις στην Πολιτική Συνοχής, προκειμένου να εξευρεθούν πόροι για την ασφάλεια, τη μετανάστευση και τη στήριξη της ευρωπαϊκής βιομηχανίας και των θέσεων εργασίας.

Οι «φειδωλοί» και η πίεση Μακρόν

Ήδη προσερχόμενος στη σημερινή συνεδρίαση ο Έλληνας πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης είχε ξεκαθαρίσει ότι η Αθήνα δεν είναι ικανοποιημένη από την πρόταση της ιρλανδικής προεδρίας του Συμβουλίου της Ε.Ε., διαμηνύοντας ότι οι «Φίλοι της Συνοχής» δεν θα αποδεχθούν περικοπές στην Πολιτική Συνοχής και στην Κοινή Αγροτική Πολιτική. «Θα πρέπει να πειστούν και οι “φειδωλοί” φίλοι μας», σημείωσε.

Στην αντίπερα όχθη, οι «φειδωλοί» ζητούν μεγαλύτερες περικοπές από τα 141 δισ. ευρώ της ιρλανδικής πρότασης. Ο Σουηδός πρωθυπουργός Ουλφ Κρίστερσον την απέρριψε ως υπερβολικά δαπανηρή, υποστηρίζοντας ότι θα αύξανε τη σουηδική καθαρή συνεισφορά κατά περίπου 60%, ενώ και ο Ολλανδός πρωθυπουργός Ρομπ Γέτεν τάχθηκε υπέρ μικρότερου προϋπολογισμού.

Την ίδια ώρα, ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν φέρεται να επέμεινε στην ανάγκη συμφωνίας έως το τέλος του έτους, προειδοποιώντας, σύμφωνα με πληροφορίες, ότι από τον Ιανουάριο θα περιοριστούν δραστικά τα πολιτικά περιθώρια, ενόψει των γαλλικών εκλογών του Απριλίου 2027.

Η πίεση του χρόνου είναι καθοριστική, καθώς ο πυκνός εκλογικός κύκλος του επόμενου έτους ενδέχεται, εάν χαθεί η προθεσμία του Δεκεμβρίου, να μεταθέσει την επίτευξη συμφωνίας ακόμη και έως το φθινόπωρο του 2027, θέτοντας σε κίνδυνο την έγκαιρη εφαρμογή του νέου προϋπολογισμού από την 1η Ιανουαρίου 2028.

Ενέργεια: Παραμένει ανοικτό το ζήτημα του ETS

Στο ενεργειακό μέτωπο, οι διαπραγματεύσεις συνεχίζονται, με τους ηγέτες να αναμένεται να επανέλθουν στο ζήτημα μετά τη συζήτηση για τη διεύρυνση, κατά τη διάρκεια του δείπνου, που είναι σε εξέλιξη,

Έπειτα από πολύωρη πρωινή αντιπαράθεση, οι «27» εξέτασαν εκ νέου τις τροποποιήσεις στο σχέδιο συμπερασμάτων.

Για αρκετές διατυπώσεις έχει διαμορφωθεί καταρχήν συμφωνία, ωστόσο παραμένει ανοικτό το κρίσιμο ζήτημα της επανεξέτασης του ευρωπαϊκού Συστήματος Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών (ETS). Η εκκρεμότητα αυτή θα μπορούσε να οδηγήσει σε επαναδιαπραγμάτευση και άλλων σημείων.

Η αντιπαράθεση δεν περιορίζεται στο ETS. Η Ελλάδα και άλλα κράτη-μέλη πιέζουν για πιο συγκεκριμένα και επείγοντα μέτρα αντιμετώπισης της ενεργειακής ακρίβειας, απέναντι στις επιφυλάξεις χωρών που ανησυχούν για παρεμβάσεις στην αγορά και τη δημοσιονομική πειθαρχία.

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης υπογράμμισε κατά τη συζήτηση ότι το σχέδιο συμπερασμάτων δεν ανταποκρίνεται στον επείγοντα χαρακτήρα της κατάστασης. Ζήτησε μεγαλύτερη ευελιξία εντός του υφιστάμενου δημοσιονομικού πλαισίου, ώστε να χρηματοδοτηθούν στοχευμένα και προσωρινά μέτρα στήριξης από μέρος των πρόσθετων δημόσιων εσόδων που δημιουργεί ο υψηλότερος πληθωρισμός, χωρίς να διακυβεύεται η δημοσιονομική βιωσιμότητα.

Παράλληλα, τάχθηκε υπέρ της επανεξέτασης βασικών χαρακτηριστικών του ETS, διατηρώντας τον ρόλο του ως πυλώνα της ευρωπαϊκής απανθρακοποίησης. Η Ιταλία και χώρες του Βίσεγκραντ πιέζουν επίσης για αλλαγές στο ETS2, που αφορά τις μεταφορές και τα κτίρια, ενώ η Γερμανία αντιτίθεται στην αναβολή του συστήματος και έχει καταθέσει συμβιβαστική πρόταση.

Κοινή «γραμμή» για την Κίνα

Αντίθετα, μεγαλύτερη ενότητα καταγράφηκε στη συζήτηση για την Κίνα, με τους ηγέτες να επιβεβαιώνουν τη στρατηγική δύο κατευθύνσεων: συνέχιση του διαλόγου με το Πεκίνο και ταυτόχρονη ενίσχυση των ευρωπαϊκών εργαλείων εμπορικής άμυνας.

Η πρόσφατη επίσκεψη του επιτρόπου Εμπορίου Μάρους Σέφκοβιτς στην Κίνα απέφερε ορισμένα πρώτα αποτελέσματα, τα οποία όμως δεν θεωρούνται επαρκή.

Οι «27» εμφανίζονται αποφασισμένοι να συνεχίσουν τις διαπραγματεύσεις, επιταχύνοντας παράλληλα την προετοιμασία πρόσθετων μέτρων προστασίας της ευρωπαϊκής βιομηχανίας από τις κινεζικές εμπορικές πρακτικές.