Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε ένα νέο σχέδιο πέντε σημείων για την πρόληψη και την αντιμετώπιση «αιφνίδιων και μαζικών, παράτυπων αφίξεων», με βασικό στόχο την ενίσχυση της προστασίας των εξωτερικών συνόρων της Ευρωπαϊκής Ενωσης και της ετοιμότητας των κρατών-μελών απέναντι σε ενδεχόμενες κρίσεις.

Παρότι οι παράτυπες διελεύσεις στα εξωτερικά σύνορα βρίσκονται, σύμφωνα με την Επιτροπή, στο χαμηλότερο επίπεδο από το 2021, οι πρόσφατες εξελίξεις στα ανατολικά σύνορα και στη Μεσόγειο καταδεικνύουν ότι η ανάγκη για ενισχυμένα μέτρα παραμένει. Ως χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτής της ανάγκης αναφέρεται η κρίση που σημειώθηκε το φετινό καλοκαίρι στη Θέουτα, η οποία ανέδειξε την ταχύτητα με την οποία μπορεί να εκδηλωθεί μια μαζική εισροή και να δημιουργήσει συνθήκες έκτακτης ανάγκης, σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

Πέντε άξονες δράσης

Το ευρωπαϊκό σχέδιο στηρίζεται σε πέντε βασικές κατευθύνσεις: την ενίσχυση της συνεργασίας με τρίτες χώρες για την πρόληψη της παράτυπης μετανάστευσης, την περαιτέρω θωράκιση των εξωτερικών συνόρων, τη βελτίωση της επιτήρησης και των μηχανισμών έγκαιρης προειδοποίησης, την καταπολέμηση των δικτύων διακίνησης μεταναστών και εμπορίας ανθρώπων και, τέλος, την αποτελεσματικότερη εφαρμογή των επιστροφών.

Σε ό,τι αφορά τη συνεργασία με χώρες-εταίρους, η Επιτροπή προωθεί την εντατικότερη ανταλλαγή πληροφοριών, την παρακολούθηση των μεταναστευτικών διαδρομών και την ανάπτυξη μηχανισμών έγκαιρης προειδοποίησης. Παράλληλα, προβλέπεται στενότερος συντονισμός μεταξύ Frontex, Europol και Eurojust, ενώ εξετάζεται η δημιουργία κέντρων συντονισμού του Ευρωπαϊκού Συστήματος Επιτήρησης των Συνόρων (EUROSUR) σε συνεργασία με τρίτες χώρες.

Ενίσχυση των εξωτερικών συνόρων

Η Επιτροπή σχεδιάζει παράλληλα ένα νέο ευρωπαϊκό πλαίσιο για την αντιμετώπιση καταστάσεων έκτακτης ανάγκης στα εξωτερικά σύνορα, ιδιαίτερα σε περιπτώσεις όπου μεγάλες μετακινήσεις πληθυσμών χρησιμοποιούνται ως μέσο άσκησης πίεσης.

Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται η ενίσχυση του ρόλου του Frontex, με στόχο την ταχύτερη ανάπτυξη προσωπικού και τεχνικού εξοπλισμού μέσω του μόνιμου σώματός του. Προβλέπεται επίσης μεγαλύτερη συμμετοχή του Οργανισμού στις διαδικασίες επιστροφής, αλλά και ενισχυμένες δυνατότητες επιτήρησης των εξωτερικών συνόρων και των περιοχών πριν από αυτά.

Ιδιαίτερη θέση στο σχέδιο καταλαμβάνει και η ψηφιακή παρακολούθηση. Η Επιτροπή θέλει να ενισχυθεί η δυνατότητα του Frontex να αξιοποιεί πληροφορίες από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης για την καλύτερη αποτύπωση της κατάστασης στα σύνορα. Παράλληλα, τα κράτη-μέλη καλούνται να διαβιβάζουν εγκαίρως πληροφορίες στο EUROSUR και να ενημερώνουν άμεσα για εξελίξεις που ενδέχεται να επηρεάσουν τα εξωτερικά σύνορα.

Στο στόχαστρο βρίσκεται και η διαδικτυακή παραπληροφόρηση. Το σχέδιο προβλέπει μέτρα για την αντιμετώπιση της παραπληροφόρησης και της εσφαλμένης πληροφόρησης που σχετίζονται με την παράτυπη μετανάστευση.

Η Επιτροπή προτείνει τη δημιουργία νέων πρωτοκόλλων συνεργασίας με πολύ μεγάλες διαδικτυακές πλατφόρμες και μηχανές αναζήτησης, καθώς και ψηφιακές συνεργασίες με χώρες-εταίρους για τον εντοπισμό και την αντιμετώπιση περιεχομένου που, σύμφωνα με την Επιτροπή, μπορεί να ενθαρρύνει παράτυπες μεταναστευτικές ροές.

Μέτρα κατά των διακινητών

Σημαντικό μέρος της πρωτοβουλίας αφορά στην εξάρθρωση των δικτύων διακίνησης μεταναστών και εμπορίας ανθρώπων. Η Επιτροπή καλεί το Συμβούλιο να προχωρήσει στην έγκριση του προτεινόμενου πλαισίου κυρώσεων κατά των διακινητών, ενώ ζητά από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο να επιταχύνει τις διαδικασίες για την αναθεωρημένη οδηγία σχετικά με τη διευκόλυνση της παράνομης εισόδου και διαμονής.

Παράλληλα, προβλέπεται στενότερη συνεργασία με διαδικτυακές πλατφόρμες, χρηματοπιστωτικά ιδρύματα και παρόχους ψηφιακών πληρωμών, προκειμένου να εντοπίζονται οικονομικές συναλλαγές που συνδέονται με παράνομες δραστηριότητες διακίνησης.

Εμφαση στις επιστροφές

Ο τελευταίος άξονας επικεντρώνεται στην ενίσχυση των επιστροφών. Η Επιτροπή προτείνει στενότερη συνεργασία με τρίτες χώρες για την επανεισδοχή, μεγαλύτερη αξιοποίηση του Frontex και ενισχυμένη υποστήριξη για τις διαδικασίες επιστροφής, επανεισδοχής και επανένταξης.

Παράλληλα, προωθείται η ψηφιοποίηση των σχετικών διαδικασιών, με στόχο τον περιορισμό της γραφειοκρατίας και την ταχύτερη διεκπεραίωση των υποθέσεων.

Ο επίτροπος Εσωτερικών Υποθέσεων και Μετανάστευσης Μάγκνους Μπρούνερ υπογράμμισε ότι η Ε.Ε. επιδιώκει να ενισχύσει τα εξωτερικά σύνορα, τη συνεργασία με τις χώρες προέλευσης και διέλευσης, τον Frontex και τους μηχανισμούς αντιμετώπισης κρίσεων, στο πλαίσιο της ευρύτερης ευρωπαϊκής στρατηγικής για τη μετανάστευση.

Το σχέδιο αναμένεται να παρουσιαστεί στα κράτη-μέλη κατά τη συνεδρίαση του Συμβουλίου Δικαιοσύνης και Εσωτερικών Υποθέσεων την 1η και 2α Οκτωβρίου. Η Επιτροπή υπογραμμίζει ότι η εφαρμογή του προϋποθέτει στενό συντονισμό μεταξύ των κρατών-μελών, των ευρωπαϊκών οργανισμών που δραστηριοποιούνται στον χώρο της δικαιοσύνης και των εσωτερικών υποθέσεων και των ευρωπαϊκών θεσμών.

Με πληροφορίες από ΑΠΕ-ΜΠΕ