Με τη φιλοδοξία της ώθησης των αποφάσεων για την ανθεκτικότητα, την κυριαρχία και την ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής οικονομίας συναντήθηκαν εκ νέου σήμερα οι υπουργοί Οικονομικών των έξι ισχυρότερων οικονομιών της Ευρωζώνης, πριν από τη συνεδρίαση του Eurogroup, στις Βρυξέλλες.

Η ομάδα των «Ε6» που συγκροτήθηκε τον περασμένο μήνα με πρωτοβουλία του Βερολίνου και τη συμμετοχή της Γαλλίας, Ιταλίας, Ολλανδίας, Πολωνίας και Ισπανίας — παρουσιάστηκε, μάλιστα, σήμερα από τον Γερμανό υπουργό Οικονομικών στη διάρκεια της συνεδρίασης του Eurogroup ως ένας προσωρινός και συμπληρωματικός μηχανισμός πολιτικού συντονισμού, χωρίς θεσμικές φιλοδοξίες υποκατάστασης των οργάνων της ΕΕ.

Η δεύτερη συνάντηση των «έξι» πραγματοποιήθηκε πριν την έναρξη του Eurogroup, με τη γερμανική πλευρά να κάνει λόγο για «ουσιαστική, παραγωγική και προσανατολισμένη σε αποτελέσματα» ανταλλαγή απόψεων και πως η επόμενη συνάντηση θα γίνει πάλι πριν τη συνάντηση των υπουργών Οικονομικών της ζώνης του ευρώ, στις 9 Μαρτίου.

Κατά την πρώτη τηλεδιάσκεψη των έξι υπουργών Οικονομικών, ο Γερμανός ομόλογός τους είχε δηλώσει πως «ήρθε η ώρα για μια Ευρώπη των δύο ταχυτήτων». Σήμερα κατά όπως φαίνεται ο Λαρς Κλιγκμπαϊλ επιχείρησε να δώσει εξηγήσεις στους άλλους ομολόγους του. 

«Ατυπη και επικουρική» πρωτοβουλία

Ο πρόεδρος του Eurogroup, Κυριάκος Πιερρακάκης υπογράμμισε ότι η «E6» δεν θα λειτουργεί εκτός του ευρωπαϊκού πλαισίου, τουλάχιστον όπως δηλώθηκε από τον Γερμανό υπουργό Οικονομικών κατά τη σχετική συζήτηση.

«Πρόκειται για προσωρινή και άτυπη πρωτοβουλία. Είναι επικουρική προς τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα. Κάθε δράση και κάθε συντονισμός πραγματοποιείται εντός του πλαισίου του Συμβουλίου της ΕΕ των 27 ή, για ζητήματα της Ευρωζώνης, εντός του Eurogroup. Αυτό μπορεί να λειτουργήσει θετικά και να καταλύσει τη σύγκλιση. Η λέξη-κλειδί είναι η διαφάνεια» είπε ο Κυριάκος Πιερρακάκης στη συνέντευξη Τύπου, μετά την ολοκλήρωση της συνεδρίασης του Eurogroup.

Ο Γερμανός αντικαγκελάριος και υπουργός Οικονομικών Λαρς Κλινγκμπαϊλ παρουσίασε στους ομολόγους του τη λογική της πρωτοβουλίας του ως έναν τρόπο αξιοποίησης της «πολιτικής δυναμικής για τον κοινό ευρωπαϊκό σκοπό».

Νωρίτερα, εκπρόσωπος του γερμανικού υπουργείου Οικονομικών είχε υπογραμμίσει ότι «οι υπουργοί Οικονομικών των έξι μεγάλων ευρωπαϊκών οικονομιών ένωσαν τις δυνάμεις τους για να προωθήσουν την ανθεκτικότητα, την κυριαρχία και την ανταγωνιστικότητα της Ευρώπης. Στόχος είναι να αξιοποιηθεί η δυναμική προς όφελος της κοινής ευρωπαϊκής υπόθεσης».

Ουσιαστικά, το Βερολίνο επιχείρησε να διασκεδάσει τις εντυπώσεις για τον σχηματισμό της εν λόγω ομάδας με αποκλεισμό άλλων κρατών μελών της Ευρωζώνης.  Αν και η Ε6 «δεν λειτουργεί εκτός ευρωπαϊκού πλαισίου»- όπως φέρεται να δήλωσε ο Γερμανός ΥΠΟΙΚ στη διάρκεια της συνεδρίασης του Eurogroup -και λειτουργεί «άτυπα» έχουν δημιουργηθεί, πάντως, ερωτηματικά για τη μη πρόσκληση του προέδρου του θεσμικού οργάνου.

Οι προτεραιότητες: κεφάλαια, πρώτες ύλες και ευρώ

Στο επίκεντρο της σημερινής συζήτησης βρέθηκαν δύο βασικά θέματα: η επιτάχυνση της Ένωσης Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων (SUI) — με στόχο τη διοχέτευση ευρωπαϊκών κεφαλαίων σε ευρωπαϊκές επενδύσεις, αντί στις ΗΠΑ — και η ενίσχυση της ανθεκτικότητας των εφοδιαστικών αλυσίδων σε κρίσιμες πρώτες ύλες.

Στην επόμενη συνάντηση, που έχει προγραμματιστεί για τις 9-10 Μαρτίου, οι υπουργοί της «Ε6» αναμένεται να επικεντρωθούν στην ενίσχυση του διεθνούς ρόλου του ευρώ και στη βελτίωση της αποτελεσματικότητας των επενδύσεων στον τομέα της άμυνας.

Προωθείται η «ενισχυμένη συνεργασία»

Η Κομισιόν, συγχρόνως, προωθεί την λεγόμενη «ενισχυμένη συνεργασία», που προβλέπεται από τις ευρωπαϊκές συνθήκες και αποτελεί κομβικό «εργαλείο» για να ξεπεραστεί η ομοφωνία, που αποτελεί «εμπόδιο» ως προς την επιτάχυνση λήψης αποφάσεων σχετικών με τις απαιτούμενες μεταρρυθμίσεις για την ανταγωνιστικότητα της Ε.Ε. Η «ενισχυμένη συνεργασία» απαιτεί μόνο συναίνεση από τουλάχιστον εννέα κράτη μέλη.

Πάντως, ο επίτροπος Βάλντις Ντομπρόβσκις ξεκαθάρισε ότι η προτεραιότητα παραμένει η λήψη αποφάσεων και δράσεων εκ μέρους και των «27». 

«Ως Ευρωπαϊκή Επιτροπή προτιμούμε να δρούμε όλοι μαζί σε επίπεδο 27. Ωστόσο, αν η πρόοδος αποδειχθεί δύσκολη, και εφόσον υπάρχουν τουλάχιστον εννέα κράτη-μέλη που επιθυμούν να προχωρήσουν, είμαστε ανοιχτοί στην ενισχυμένη συνεργασία», τόνισε στη συνέντευξη Τύπου μετά τη συνεδρίαση του Eurogroup.  

Ο ίδιος διευκρίνισε, επίσης, ότι η επιλογή των τομέων ανήκει στα κράτη-μέλη, ενώ η Επιτροπή μπορεί να στηρίξει θεσμικά μια τέτοια διαδικασία, χωρίς να την προδικάζει.

Μια «γέφυρα» προς ταχύτερες αποφάσεις;

Σε μια περίοδο αυξημένων γεωπολιτικών πιέσεων και συζητήσεων για στρατηγική αυτονομία της Ε.Ε, η ομάδα «E6» φαίνεται ότι φιλοδοξεί να λειτουργήσει ως άτυπη «γέφυρα» συνεννόησης μεταξύ των μεγαλύτερων οικονομιών της Ένωσης. 

Το ζητούμενο, όπως επανειλημμένα τονίστηκε, είναι η διαφάνεια και ο σεβασμός του ρόλου του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ενωσης ως τελικού αποφασιστικού οργάνου.

Εάν το εγχείρημα καταφέρει να επιταχύνει συγκλίσεις χωρίς να δημιουργήσει ρήγματα, τότε ενδέχεται να αποτελέσει ένα νέο, ευέλικτο εργαλείο πολιτικής προώθησης εντός της Ευρωπαϊκής Ενωσης.

Δημιουργείται πάντως ένα προηγούμενο, που μπορεί να εφαρμοστεί και σε άλλους τομείς πολιτικής, που σίγουρα δεν θα βρει σύμφωνα αρκετά κράτη μέλη της Ε.Ε..

Ο διεθνής ρόλος του ευρώ

Υπό το «φως» των τρεχουσών γεωπολιτικών και γεωοικονομικών εξελίξεων το Eurogroup συζήτησε σήμερα τον διεθνή ρόλο του ευρώ, τις παγκόσμιες μακροοικονομικές ανισορροπίες και την ενδεχόμενη θεσμική εξέλιξη της οικονομικής αρχιτεκτονικής της Ευρωζώνης με την Κομισιόν να παρουσιάζει σχετικό σημείωμα. 

Ερωτηθείς σχετικά με την ενίσχυση της χρήσης του ευρώ στις διεθνείς συναλλαγές — ιδίως σε στρατηγικούς τομείς όπως η ενέργεια — ο Βάλντις Ντομπρόβσκις εμφανίστηκε θετικός:  «Η ευρύτερη χρήση του ευρώ στο διεθνές εμπόριο είναι μία από τις κατευθύνσεις που περιλαμβάνονται στο σημείωμά μας. Δεν υπήρξε καμία διαφωνία επ’ αυτού. Αντίθετα, υπήρξε ευρεία συμφωνία μεταξύ των υπουργών να εξεταστούν και να διερευνηθούν αυτές οι επιλογές. Ο ίδιος αναγνώρισε πάντως ότι ένας ισχυρότερος διεθνής ρόλος του ευρώ θα μπορούσε να έχει επιπτώσεις στην ισοτιμία.

Το θέμα των πιθανών επιπτώσεων στις εξαγωγές, που έχει διατυπωθεί κυρίως από τη Γαλλία, συζητήθηκε χωρίς να καταγραφούν έντονες διαφωνίες.

Ιδιαίτερο βάρος δόθηκε και στις παγκόσμιες ανισορροπίες με τον πρόεδρο του Eurogroup να επισημαίνει ότι η συζήτηση δεν περιορίζεται σε επιμέρους εμπορικές ροές: «Συμφωνήσαμε ότι πρέπει να εξετάσουμε το ζήτημα από μια ολιστική σκοπιά και όχι αποκλειστικά υπό το πρίσμα των εμπορικών ισοζυγίων»

Από την πλευρά του, ο επίτροπος Ντομπρόβσκις διευκρίνισε ότι η προσέγγιση είναι μακροοικονομική και δεν ταυτίζεται με τα εργαλεία εμπορικής άμυνας (όπως έρευνες για επιδοτήσεις ή ντάμπινγκ. Παράλληλα, ανέφερε ότι η σημερινή συζήτηση ήταν «σε μεγάλο βαθμό συναινετική», με στόχο η Ευρωζώνη να μιλά «με μία φωνή» σε διεθνή φόρα όπως το G7 και το G20, αλλά και να ενισχύσει παράλληλα τη δική της ανταγωνιστικότητα.