Καθώς ο πόλεμος του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ εναντίον του Ιράν διανύει πλέον τον έκτο μήνα, το κύμα απειλών και διπλωματικών κινήσεων αυτής της εβδομάδας ανέδειξε ακόμη περισσότερο το αδιέξοδο στο οποίο βρίσκεται, στην προσπάθειά του να απεμπλέξει τις ΗΠΑ από μια αντιδημοφιλή σύγκρουση, για την οποία αρχικά είχε υποστηρίξει ότι θα διαρκούσε μόλις λίγες εβδομάδες.

Ο Τραμπ βρίσκεται αντιμέτωπος με δύο δύσκολες επιλογές: είτε να αποδεχθεί μια προσωρινή συμφωνία που διαπραγματεύονται το Ιράν και το Ομάν και η οποία θα έδινε στην Τεχεράνη έναν βαθμό ελέγχου στα Στενά του Ορμούζ που δεν διέθετε πριν από τον πόλεμο, είτε να υλοποιήσει τις προειδοποιήσεις του για δραστική κλιμάκωση, με κίνδυνο να παρατείνει ακόμη περισσότερο την κρίση.

Η πρώτη επιλογή, σύμφωνα με αναλυτές, θα ισοδυναμούσε με τη μεγαλύτερη παραχώρηση προς το Ιράν από τότε που οι ΗΠΑ και το Ισραήλ εξαπέλυσαν επιθέσεις εναντίον του στις 28 Φεβρουαρίου. Παράλληλα, θα επισημοποιούσε, τουλάχιστον προς το παρόν, την εποπτεία της Ισλαμικής Δημοκρατίας σε αυτή τη ζωτικής σημασίας θαλάσσια δίοδο για τη μεταφορά πετρελαίου – κάτι που η κυβέρνηση Τραμπ είχε δεσμευθεί να αποτρέψει.

Η δεύτερη επιλογή, που πιθανότατα θα περιλάμβανε ένα νέο κύμα αεροπορικών επιδρομών, ενέχει σοβαρούς πολιτικούς κινδύνους για τον Τραμπ ενόψει των κρίσιμων ενδιάμεσων εκλογών του Νοεμβρίου στις ΗΠΑ, χωρίς να φαίνεται ότι προσφέρει περισσότερες πιθανότητες επιτυχίας από τους προηγούμενους βομβαρδισμούς, οι οποίοι απέτυχαν να αναγκάσουν την Τεχεράνη να υποχωρήσει.

Ο Τραμπ θα μπορούσε, αντίθετα, να επιλέξει τη διατήρηση του εύθραυστου status quo. Αυτό θα σήμαινε συνέχιση του αποκλεισμού των ιρανικών λιμανιών και περιοδικά αντίποινα για οποιαδήποτε επίθεση εναντίον της ναυσιπλοΐας. Ωστόσο, ούτε αυτή η προσέγγιση προσφέρει στον Αμερικανό πρόεδρο έναν τρόπο να εξέλθει από τη σύγκρουση χωρίς πολιτικό κόστος, δεδομένου ότι είχε προβλέψει πως ο πόλεμος θα είχε τελειώσει έως τα μέσα Απριλίου.

«Είναι ένα μενού κακών επιλογών, αλλά ο Τραμπ ίσως έχει πλέον συνειδητοποιήσει ότι δεν μπορεί να αφήσει αυτόν τον πόλεμο να συνεχίζεται επ’ αόριστον», δήλωσε ο Ααρον Ντέιβιντ Μίλερ, πρώην διαπραγματευτής για τη Μέση Ανατολή επί κυβερνήσεων τόσο των Δημοκρατικών όσο και των Ρεπουμπλικανών.

«Κάτι πρέπει να αλλάξει και αυτό μπορεί να σημαίνει την αναγνώριση μιας νέας ιρανικής πραγματικότητας στα Στενά», πρόσθεσε.

Απαντώντας σε ερωτήσεις του Reuters, Αμερικανός αξιωματούχος, ο οποίος μίλησε υπό τον όρο της ανωνυμίας, δήλωσε ότι οποιεσδήποτε «προσωρινές» θαλάσσιες οδοί θα λειτουργούν «χωρίς κανένα εμπόδιο» και χωρίς κάποια πλευρά να επιβλέπει τη διέλευση.

Ο ασφυκτικός έλεγχος στη ναυσιπλοΐα

Ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ Μάρκο Ρούμπιο έχει επιμείνει ότι τα Στενά του Ορμούζ – όπου το Ιράν έχει αποκτήσει σχεδόν ασφυκτικό έλεγχο επί του ενός πέμπτου των παγκόσμιων θαλάσσιων μεταφορών πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου από την έναρξη του πολέμου – πρέπει να παραμείνουν μια ανοικτή διεθνής θαλάσσια οδός, χωρίς να ελέγχονται από την Τεχεράνη και χωρίς διόδια ή τέλη διέλευσης.

Ωστόσο, ο Τραμπ έχει στο παρελθόν αντικρούσει ορισμένες από τις τοποθετήσεις του Ρούμπιο σχετικά με τον πόλεμο και, σύμφωνα με αναλυτές, δεν αποκλείεται να το κάνει ξανά.

Με τις τιμές της βενζίνης στις ΗΠΑ να παραμένουν υψηλές, τα ποσοστά αποδοχής του προέδρου να βρίσκονται χαμηλά και τον πόλεμο να είναι ιδιαίτερα αντιδημοφιλής στην αμερικανική κοινή γνώμη, τα περιθώρια ελιγμών του Τραμπ περιορίζονται ολοένα και περισσότερο, επισημαίνουν.

Καθώς η σύγκρουση παρατείνεται, η σκληρή ρητορική του Τραμπ δεν έχει καταφέρει να αναγκάσει το Ιράν σε ουσιαστικές υποχωρήσεις. Αντίθετα, σύμφωνα με αναλυτές, καθίσταται ολοένα πιθανότερο ότι ο Αμερικανός πρόεδρος θα είναι εκείνος που τελικά θα αναγκαστεί να προχωρήσει στους μεγαλύτερους συμβιβασμούς.

Το άνοιγμα των Στενών θεωρείται απαραίτητη προϋπόθεση για την επανέναρξη των διαπραγματεύσεων μεταξύ Ιράν και ΗΠΑ. Η κυβέρνηση Τραμπ θέλει οι συνομιλίες αυτές να επικεντρωθούν στο πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης, που αποτέλεσε τον βασικό διακηρυγμένο στόχο της στρατιωτικής εκστρατείας του προέδρου.

Το ερώτημα είναι εάν οι ΗΠΑ θα ήταν διατεθειμένες να αποδεχθούν μια συμφωνία μεταξύ Ιράν και Ομάν, των δύο χωρών που βρίσκονται στις απέναντι πλευρές των Στενών.

Οι προτεινόμενοι όροι θα έδιναν στην Τεχεράνη έναν βαθμό ελέγχου επί των πλοίων που εισέρχονται στον Κόλπο μέσω των Στενών, δήλωσαν στο Reuters ανώτερη ιρανική πηγή και δύο αξιωματούχοι της περιοχής.

Ο Τραμπ έχει δηλώσει ότι επίκειται συμφωνία για το άνοιγμα της θαλάσσιας οδού, όμως Ιρανοί αξιωματούχοι υποστηρίζουν ότι απομένουν ακόμη λεπτομέρειες προς επίλυση.

Ακόμη όμως και αν ολοκληρωθεί μια συμφωνία Ιράν-Ομάν και επαναληφθούν οι συνομιλίες Ουάσιγκτον-Τεχεράνης, οι ειδικοί εμφανίζονται επιφυλακτικοί ως προς τις πιθανότητες επίτευξης μιας οριστικής ειρηνευτικής συμφωνίας.

Η επιφυλακτικότητα βασίζεται και στην τύχη του μνημονίου κατανόησης που είχαν υπογράψει ΗΠΑ και Ιράν τον Ιούνιο, το οποίο όμως κατέρρευσε γρήγορα. Εκείνη η προκαταρκτική συμφωνία προέβλεπε από την αρχή και κάποια χαλάρωση των κυρώσεων προς το Ιράν, προκαλώντας επικρίσεις ακόμη και από ορισμένους Ρεπουμπλικανούς συμμάχους του Τραμπ.

Αξιωματούχοι της κυβέρνησης Τραμπ αποδέχονται πλέον όλο και περισσότερο το ενδεχόμενο η σύγκρουση να συνεχίζεται, με κάποια μορφή, ακόμη και την περίοδο των ενδιάμεσων εκλογών, δήλωσε αξιωματούχος του Λευκού Οίκου υπό τον όρο της ανωνυμίας.

Σε ορισμένες Πολιτείες, η πρόωρη ψηφοφορία αρχίζει ήδη από τον Σεπτέμβριο.

Μια τέτοια εξέλιξη θα δημιουργούσε πρόσθετους πολιτικούς κινδύνους για τον Τραμπ, ο οποίος διεκδίκησε τη δεύτερη θητεία του υποσχόμενος ότι θα αποφεύγει τις ξένες στρατιωτικές επεμβάσεις και θα επικεντρωθεί στις οικονομικές ανησυχίες των Αμερικανών, την ώρα που το Ρεπουμπλικανικό Κόμμα δίνει μάχη για να διατηρήσει τον έλεγχο του Κογκρέσου.

Ο Αμερικανός αξιωματούχος δήλωσε στο Reuters ότι οι αποφάσεις του Τραμπ για το Ιράν δεν καθορίζονται από «ευμετάβλητες δημοσκοπήσεις».

Οι βασικοί στόχοι του πολέμου παραμένουν ανεκπλήρωτοι

Παρότι ο Τραμπ διακηρύσσει συχνά ότι έχει πετύχει νίκη, επικαλούμενος τον θάνατο πολλών Ιρανών ηγετικών στελεχών και την αποδυνάμωση των στρατιωτικών δυνατοτήτων της χώρας, οι περισσότεροι αναλυτές συμφωνούν ότι ο Αμερικανός πρόεδρος δεν έχει καταφέρει να πετύχει αρκετούς από τους βασικούς στόχους που είχε θέσει για τον πόλεμο.

Το Σάββατο δήλωσε ότι ακύρωσε σχέδια για νέες μεγάλης κλίμακας επιθέσεις, έπειτα από αίτημα συμμάχων των ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή να δοθεί ακόμη μία ευκαιρία στη διπλωματία. Ταυτόχρονα, ωστόσο, προειδοποίησε ότι θα πλήξει σκληρά το Ιράν εάν η διπλωματική προσπάθεια αποτύχει.

Ορισμένοι αναλυτές εκτίμησαν ότι η υπαναχώρηση του Τραμπ μπορεί να σχετιζόταν και με ανησυχίες για τη μείωση των αμερικανικών αποθεμάτων πυραύλων. Ο ίδιος, πάντως, έχει διαψεύσει ότι οι ΗΠΑ αντιμετωπίζουν έλλειψη πυρομαχικών.

Παρά ταύτα, την Τετάρτη (05/08) έστειλε ένα ακόμη αντιφατικό μήνυμα προς το Ιράν.

«Θα προτιμούσα να κάνουμε συμφωνία, γιατί δεν θέλω να σκοτώνω ανθρώπους», δήλωσε σε συγκέντρωση στο Λας Βέγκας. «Αλλά κάποια στιγμή θα το κάνουμε».

Το Ιράν έχει προειδοποιήσει τους συμμάχους της Ουάσιγκτον στον Κόλπο ότι οποιαδήποτε νέα αμερικανική επίθεση θα προκαλέσει αντίποινα εναντίον των ενεργειακών υποδομών τους, σύμφωνα με πέντε πηγές που γνωρίζουν τις σχετικές συνομιλίες.

Ο Τζόναθαν Πάνικοφ, πρώην αναπληρωτής αξιωματούχος των αμερικανικών υπηρεσιών πληροφοριών για τη Μέση Ανατολή, σημείωσε ότι η Κίνα, η Ρωσία και η Βόρεια Κορέα παρακολουθούν στενά τις εξελίξεις.

«Μαθαίνουν ποια θα είναι τα όρια των ΗΠΑ για τα επόμενα χρόνια», είπε.

Ακόμη και ορισμένοι από τους υποστηρικτές μιας σκληρής γραμμής απέναντι στο Ιράν, οι οποίοι έχουν σε μεγάλο βαθμό στηρίξει τον πόλεμο του Τραμπ, συνιστούν πλέον προσοχή.

«Η Ισλαμική Δημοκρατία προσπαθεί να αναγκάσει τον πρόεδρο Τραμπ να επιλέξει ανάμεσα σε δύο χαμένες επιλογές πριν από τον Νοέμβριο», έγραψε στο X ο Μπεχνάμ Μπεν Ταλεμπλού του Foundation for Defense of Democracies, ενός σκληροπυρηνικού think tank στην Ουάσιγκτον που τάσσεται κατά του Ιράν.

Η κυβέρνηση Τραμπ, πρόσθεσε, θα πρέπει να αποφύγει «να βιαστεί να συμφωνήσει σε οτιδήποτε» και να αναγνωρίσει «πού οι ΗΠΑ διαθέτουν πραγματικά μοχλούς πίεσης και πού όχι».