Τις πρωινές ώρες της Τετάρτης ένα επείγον μήνυμα από τον κορυφαίο Ουκρανό διπλωμάτη στην Ουάσιγκτον έφθασε σε Αμερικανούς βουλευτές. Η Ουκρανία αντιμετώπιζε ξαφνικά περιορισμούς στα δορυφορικά δικτυα της Starlink, εταιρείας του Ελον Μασκ, που χρησιμοποιούνται για στρατιωτικές επιχειρήσεις.

Κανένας στο Κίεβο δεν γνώριζε γιατί. Η προειδοποίηση, όμως, ήταν σαφής: η αλλαγή θα έδινε πλεονέκτημα στη Ρωσία και θα δυσκόλευε την αναχαίτιση επιθέσεων κατά Ουκρανών αμάχων, αναφέρει σε δημοσίευμά της η Wall Street Journal.

Oι Ουκρανοί αξιωματούχοι δεν άργησαν καθόλου να υποψιαστούν το χειρότερο σενάριο: ότι ο Ντόναλντ Τραμπ είχε ζητήσει από τον Ελον Μασκ να περιορίσει την πρόσβαση της χώρας στα δορυφορικά συστήματα.

Οι υποψίες αυτές δεν έχουν επιβεβαιωθεί, τουλάχιστον όχι επίσημα. Ο Μασκ, σε δήλωσή του, άφησε να εννοηθεί ότι η αμερικανική κυβέρνηση ενδέχεται να ευθύνεται για το «φρένο». «Οποιοιδήποτε περιορισμοί στην ταχύτητα ή τη χρήση αποφασίζονται από τον αμερικανικό στρατό και, τελικά, από τον πρόεδρο των ΗΠΑ», είπε, χωρίς να αναφέρεται ονομαστικά στην Ουκρανία. Λίγες ώρες νωρίτερα, ο Ζελένσκι δήλωνε «προδομένος», σχολιάζοντας την πρόσφατη συμφωνία Τραμπ – Πούτιν για το ρωσικό ντίζελ.

Ολα τα παραπάνω, σημειώνει η αμερικανική εφημερίδα, αποτυπώνουν το βάθος της δυσπιστίας που έχει αναπτυχθεί ανάμεσα στο Κίεβο και στην Ουάσιγκτον.

Ο Λευκός Οίκος δεν απάντησε στα ερωτήματα που δέχθηκε για το Starlink.

Το ρεπορτάζ αφηγείται πώς η διαφωνία για τα ουκρανικά πλήγματα στα ρωσικά διυλιστήρια εξελίχθηκε σε βαθιά κρίση στις σχέσεις των δύο χωρών, προκαλώντας μεγάλη αναστάτωση στους Ευρωπαίους και ωθώντας στελέχη των Ρεπουμπλικανών να απειλούν πλέον με παρέμβαση του Κογκρέσου.

Ο Ρεπουμπλικανός βουλευτής Μπράιαν Φιτζπάτρικ δήλωσε στη WSJ ότι το Κογκρέσο θα αντιδράσει εάν διαπιστωθεί πως ο Λευκός Οίκος επέβαλε περιορισμούς ταχύτητας στη στρατιωτική πρόσβαση του Κιέβου στο Starlink. «Αν αρχίσουμε να αφήνουμε την Ουκρανία στο σκοτάδι, θα υπάρξουν συνέπειες. Να θυμάστε τα λόγια μου», προειδοποίησε.

Ερωτηθείς τι εννοεί, απάντησε ότι οι νομοθέτες θα μπορούσαν να μπλοκάρουν τη χρηματοδότηση των αρμόδιων ομοσπονδιακών υπηρεσιών. «Δεν θα χρηματοδοτούνται εάν δεν κάνουν τη δουλειά τους», υπογράμμισε.

Ο Λευκός Οίκος δεν απάντησε στα ερωτήματα που δέχθηκε για το Starlink. Απλώς επανέλαβε ότι ο Τραμπ και η ομάδα του παραμένουν προσηλωμένοι στην προσπάθεια τερματισμού του πολέμου και αισιοδοξούν ότι θα επιτευχθεί ειρηνευτική συμφωνία. Σύμφωνα με υψηλόβαθμους Ευρωπαίους και Ουκρανούς αξιωματούχους που επικαλείται η WSJ, πάντως, είχαν προηγηθεί προειδοποιήσεις από τις ΗΠΑ για ενδεχόμενη διακοπή της υποστήριξης με πληροφορίες ή των πωλήσεων στρατιωτικού υλικού προς το Κίεβο. Αμερικανοί αξιωματούχοι, ωστόσο, αρνούνται ότι υπήρξαν τέτοιες απειλές.

Η ρήξη στη Νέα Υόρκη

Σύμφωνα με το ρεπορτάζ, η αφετηρία της έντασης μεταξύ Τραμπ και Ζελένσκι τοποθετείται στη συνάντηση των δύο προέδρων στη Νέα Υόρκη, τον Σεπτέμβριο, στο πλαίσιο της Συνόδου του ΟΗΕ. Ο Ζελένσκι είχε φθάσει στις ΗΠΑ θεωρώντας ότι το κλίμα ήταν ευνοϊκό: η Ουκρανία είχε ανακόψει ρωσικές προωθήσεις στο μέτωπο, ενώ είχαν προηγηθεί θετικές συναντήσεις με τον Τραμπ.

Στη συζήτησή τους, όμως, ο Αμερικανός πρόεδρος τον πίεσε για τις επιθέσεις κατά ρωσικών διυλιστηρίων. Για τους Ουκρανούς, τα πλήγματα αποτελούν βασικό μοχλό αποδυνάμωσης της ρωσικής πολεμικής οικονομίας. Στόχος είναι να περιοριστούν τα έσοδα που χρηματοδοτούν τον πόλεμο. Σύμφωνα με αναλυτές που επικαλείται η εφημερίδα, η ουκρανική εκστρατεία με drones είχε θέσει εκτός λειτουργίας το 40% έως 50% του ρωσικού δικτύου διύλισης.

Η αφετηρία της έντασης μεταξύ Τραμπ και Ζελένσκι τοποθετείται στη συνάντηση των δύο προέδρων στη Νέα Υόρκη, τον Σεπτέμβριο, στο πλαίσιο της Συνόδου του ΟΗΕ. 

Ο Τραμπ, ωστόσο, έβλεπε κίνδυνο για τους Αμερικανούς καταναλωτές, με το βλέμμα στις προσεχείς ενδιάμεσες εκλογές. Καθώς οι επιθέσεις συνεχίζονταν, ενοχλούνταν όλο και περισσότερο από το γεγονός ότι η Ουκρανία χρησιμοποιούσε αμερικανικούς πόρους για πλήγματα τα οποία, κατά την εκτίμησή του, μπορούσαν να επιβαρύνουν τις τιμές της ενέργειας. Μετά τη συνάντηση στη Νέα Υόρκη, η Ουάσιγκτον ζήτησε επανειλημμένα από την Ουκρανία να σταματήσει τις επιθέσεις (ρεπορτάζ του Axios έκανε λόγο για έξι αιτήματα). Η ουκρανική πλευρά απάντησε ότι θα δεχόταν αμοιβαία ενεργειακή εκεχειρία. Εφόσον, όμως, η Ρωσία δεν συμφωνούσε, δεν ανέστειλε τα πλήγματα.

Το «σοκ» στο Μαϊάμι

Η κλιμάκωση της έντασης ήρθε λίγες εβδομάδες αργότερα στη Φλόριντα. Στις 9 Οκτωβρίου, υψηλόβαθμοι Ουκρανοί και Ευρωπαίοι αξιωματούχοι συναντήθηκαν στο Μαϊάμι με τον Τζάρεντ Κούσνερ και τον Στιβ Γουίτκοφ, αναζητώντας τρόπο επανεκκίνησης των ειρηνευτικών συνομιλιών.

Εκεί, οι δύο απεσταλμένοι του Τραμπ τούς ενημέρωσαν ότι ο πρόεδρος εξέταζε συμφωνία αγοράς ρωσικού ντίζελ. Η αποκάλυψη τους άφησε άφωνους, σύμφωνα με το δημοσίευμα,

Στην εξάωρη συνάντηση, οι Αμερικανοί πίεσαν τους συνομιλητές τους να διαμορφώσουν νέο πακέτο προτάσεων προς τη Μόσχα. Την ίδια ημέρα, ο Τραμπ είχε τηλεφωνική επικοινωνία 90 λεπτών με τον Βλαντίμιρ Πούτιν. Λίγο μετά ανακοίνωσε τη συμφωνία για το diesel.

Ο Λευκός Οίκος παρουσιάζει την πρωτοβουλία ως διπλό εργαλείο: ανακούφιση των Αμερικανών από τις υψηλές τιμές καυσίμων και οικονομικό κίνητρο προς τον Πούτιν για επιστροφή στις διαπραγματεύσεις.

Η ανάγνωση Ευρωπαίων και Ουκρανών είναι εντελώς διαφορετική: η συμφωνία προσφέρει στη Μόσχα πρόσθετους πόρους για να συνεχίσει τον πόλεμο. Η δική τους θέση είναι ότι η πίεση πρέπει να αυξηθεί στη Ρωσία.

Αντιδράσεις και από Ρεπουμπλικανούς

Η WSJ, πάντως, προσθέτει στην εξίσωση και την εσωτερική διάσταση στις ΗΠΑ. Η συμφωνία προκάλεσε αντιδράσεις και στο εσωτερικό του κόμματος του Τραμπ, λίγες εβδομάδες πριν από τις ενδιάμεσες εκλογές.

Ρεπουμπλικανοί νομοθέτες φέρονται να τηλεφώνησαν οργισμένοι στον Λευκό Οίκο, καταγγέλλοντας ότι η Ρωσία εξασφάλισε μεγάλα κέρδη χωρίς να προσφέρει ανταλλάγματα. Ισχυρίστηκαν επίσης ότι η συμφωνία προσκρούει σε νόμο του 2022, ο οποίος απαγορεύει τις εισαγωγές ρωσικής ενέργειας χωρίς προηγούμενη διαβούλευση με το Κογκρέσο.

Ανάμεσα σε όσους εξέφρασαν αντιρρήσεις βρίσκονται και σταθεροί σύμμαχοι του Τραμπ, όπως οι υποψήφιοι για τη Γερουσία Ασλεϊ Χίνσον και Μάικ Ρότζερς. Αλλοι Ρεπουμπλικανοί υπερασπίστηκαν τη συμφωνία ως ανάσα για τους καταναλωτές.

Την Κυριακή, ο Τραμπ ανακοίνωσε ενεργειακή εκεχειρία Ρωσίας και Ουκρανίας με άμεση ισχύ. Λίγο αργότερα, η Ρωσία έπληξε μονάδα ηλεκτροπαραγωγής στο Χάρκοβο. Οταν ρωτήθηκε για τις παραβιάσεις, η απάντησή του ήταν… τυπική απάντηση Τραμπ: «Συμφώνησαν. Ξέρετε γιατί; Επειδή είπα ότι συμφωνήσατε. Γι’ αυτό. Συμφώνησαν επειδή είπα ότι συμφώνησαν και αυτό το ζήτημα πρέπει να λυθεί».